Patiënten krijgen goedkopere medicijnen dan arts voorschrijft

Beeld ANP XTRA

Patiënten krijgen niet altijd de medicijnen die hun arts voorschrijft. Ziekenhuizen kiezen er soms voor om goedkopere medicijnen in te kopen om kosten te drukken. Artsen voelen zich belemmerd.

Het probleem deed zich voor bij tientallen kanker- en reumapatiënten en mensen die groeihormonen krijgen. Dat blijkt uit onderzoek van de Stichting Eerlijke Geneesmiddelenverdeling (EGV) in opdracht van minister Schippers van volksgezondheid.

Sinds januari 2013 worden sommige medicijnen ingekocht door ziekenhuizen in plaats van apothekers, met als doel kwalitatief betere zorg te bieden tegen lagere kosten. In de praktijk bleken ziekenhuizen ervoor te kiezen om patiënten andere of minder medicijnen te geven. Signalen wijzen erop dat deze patiënten op niet-medische gronden van medicijnen moeten wisselen.

Artsen
Artsen voelen zich belemmerd bij het voorschrijven van medicijnen. Zelf dragen zij als oorzaak het jaarbudget aan. "Voor artsen is het een klein drama", aldus Nicole Kien, auteur van het rapport. "Een arts wil het beste voor zijn patiënt, maar dat blijkt soms lastig. Ook kan de relatie tussen werkgever en beroepsbeoefenaar flink onder spanning komen te staan."

Onnodige angst
"Ziekenhuizen hebben een budget waarvan zij alle zorg voor patiënten moeten betalen," zegt Kien. "Het jaarbudget is behoorlijk dichtgezet door zorgverzekeraars. Ziekenhuizen hebben vaak pas laat door als ze in de knel komen en kunnen dan geen budget erbij krijgen."

Volgens de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) wordt patiënten door het rapport onnodig angst aangejaagd. In een schriftelijke reactie laat de vereniging weten dat patiënten nog steeds de medicatie krijgen die artsen voorschrijven. Het onderzoek van EGC zou niet wetenschappelijk onderbouwd zijn, met sturende enquêtevragen en een gebrekkige patiëntselectie.

De Stichting Eerlijke Geneesmiddelenverdeling is het daar niet mee eens en wijst op onderzoek van Carin Uyl-de Groot, hoogleraar evaluatie van de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit. Zij constateerde dat de omzetcijfers van bepaalde medicijnen per regio sterk verschillen. In sommige regio's worden meer patiënten behandeld dan je op grond van populatiegegevens mag verwachten, in andere minder. Dit duidt erop dat het per ziekenhuis verschilt of patiënten toegang hebben tot een bepaalde behandeling.

Schippers
Minister Schippers heeft de overheveling van andere dure medicijnen naar ziekenhuizen voorlopig opgeschort. Die stonden gepland voor 1 januari 2015. "Duur waar het moet, goedkoop waar het kan," zei Schippers. "Een voorschrijver dient altijd conform de stand van de wetenschap en de praktijk van de geneesmiddelen te kunnen voorschrijven."

Stichting Eerlijke Geneesmiddelenverdeling is blij met het besluit van Schippers. "Al zitten er nog veel hiaten in het systeem die snel moeten worden opgelost," aldus Kien.

Volgens Carin Uyl-de Groot is het onduidelijk welke medicijnen ziekenhuizen voorschrijven tegen welke kosten. "We zien de kwaliteit van de zorg voor patiënten verslechteren zonder te weten of de beoogde besparingen worden behaald", zei Uyl-de Groot tegen de Volkskrant.

Gepersonaliseerde medicatie
De discussie over kosten van medicijnen heeft zich vooral gericht op de behandeling van zeldzame ziekten. Door de kleine afzetmarkt zijn de geneesmiddelen voor die ziekten bijna onbetaalbaar. Medicijnen kunnen steeds beter worden afgestemd de persoon, waardoor het aantal geneesmiddelen stijgt dat slecht aan een kleine populatie wordt voorgeschreven.

Technieken als DNA-analyse maken het mogelijk om vooraf te onderzoeken welke behandelingen en medicijnen zullen aanslaan bij een patiënt, wat overbehandeling en onnodig voorgeschreven medicatie voorkomt. Maar daardoor worden medicijnen ook steeds duurder.

"Het is moeilijk om de kosten voor onderzoek en registratie terug te verdienen als het niet geschikt is voor de grote populatie", aldus Kien. "Artsen worden belemmerd om geneesmiddelen voor te schrijven die niet zijn geregistreerd en dus niet gangbaar zijn bij de gestelde indicatie. Dat heeft alles met geld te maken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden