Patiënten kopen illegaal nier

Nederlanders halen donororgaan vooral uit het buitenland

Nederlandse nierpatiënten nemen hun toevlucht tot de illegale aankoop van een donornier - ook in Nederland.

Dat zeggen transplantatie-artsen en andere betrokken zorgverleners in een onderzoek van het Erasmus MC in Rotterdam. Van de bijna 250 ondervraagden melden er zeventien dat ze de afgelopen vijf jaar bij een transplantatie in Nederland vermoedden dat er was betaald voor de nieuwe nier. Eén arts zegt dat 2 patiënten dit openlijk hebben toegegeven.

"Wij denken dat die ene arts het topje van de ijsberg is", zegt Erasmus-onderzoekster Frederike Ambagtsheer. Betalen voor organen is in Nederland - en verder bijna overal ter wereld - verboden. "Het moet gaan om een verklaring achteraf, want artsen die van tevoren weten dat er wordt betaald, moeten de transplantatie stopzetten."

Als mensen afspraken maken over betaling, kunnen ze artsen nog steeds de indruk geven dat het om 'liefdewerk' gaat. Negen ondervraagde artsen zeggen een patiënt te hebben gezien bij wie ze het vermoeden hadden dat die onder dwang zijn of haar nier moest afstaan - dat is mensenhandel. Drie van deze patiënten gaven dat ronduit toe.

Hoeveel geld er werd betaald voor de transplantaties in Nederland, is niet bekend. Waarschijnlijk halen meer Nederlanders hun nieuwe nier uit het buitenland: bijna de helft van de ondervraagden trof de afgelopen vijf jaar een patiënt met een buitenlandse nier aan. Die illegale operatie kan al snel enkele tienduizenden euro's kosten. De Rotterdamse onderzoekers pleiten ervoor het medisch beroepsgeheim intact te houden en artsen niet te verplichten om betrokken patiënten aan te geven, maar wel om ze anoniem te laten melden welke collega-dokters en bemiddelaars hierbij betrokken zijn.

Nierpatiënten zijn, zolang een nieuwe nier uitblijft, aangewezen op dialyse, een behandeling die veel tijd kost. Dit jaar wachten 630 mensen op een nieuwe nier - beduidend minder dan vorig jaar.

Er zijn vooral meer transplantaties uitgevoerd onder de groep patiënten die hersendood was - vaak verkeersslachtoffers. Omdat bij hen het hart nog werkt, zijn de organen doorgaans van goede kwaliteit.

Er zijn alles bijeen genomen minder hersendode mensen dan voorheen, vooral doordat er minder verkeersdoden zijn. Maar ziekenhuizen slagen er beter in op tijd potentiële donoren te bereiken. De wachtlijst voor (nier)donatie krimpt al jaren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden