Pater Koopman 1919 - 1997

“De hemel pikt het niet meer; binnen twee jaar is die barbaarse abortuswet weg,” voorspelde pater Jan Koopman bij zijn laatste demonstratie op het Binnenhof in 1994. Met zijn gezwoeg heeft hij abortuswet en -praktijk bij zijn leven nimmer ten goede veranderd gezien; afgelopen maandag is hij overleden, 77 jaar oud.

Weinig was hem te dol als het erom ging het leven in de moederschoot te beschermen. Als eerste demonstreerde hij in 1974 tegen abortusklinieken. Tevoren was hij enige jaren missionaris in Brazilië. Als tegenhanger van de stichting voor medische zwangerschaps onderbreking, Stimezo, richtte hij Stirezo op, Recht Zonder Onderscheid, waarmee het recht van het ongeboren leven werd bedoeld.

Koopman verspreidde niet alleen vlugschriften en folders die uiteenzetten dat kinderen doden in de moederschoot vreselijk en Gode een gruwel was, hij zorgde ook voor spectaculaire acties. Als een verklede magere pias zat hij in zijn wapperende toog in 1978 enkele dagen ter ere Gods op water en brood in een hoogwerker in Amsterdam; foto's ervan gingen de wereld over. Hij had toen al mensen op de been gebracht bij de eerste abortuskliniek (Bloemenhove) en via advertenties honderdduizenden handtekeningen verzamelde tegen legalisering van abortus.

De pater was onvermoeibaar. Op de feestdag van Onnozele Kinderen, wanneer de r.-k. kerk in de kerstweek de kindermoord in Bethlehem door koning Herodes gedenkt, luidde hij eens illegaal de klokken van de Groninger Martinitoren. Op het Binnenhof werd hij een bekende verschijning door dertien jaar lang maandelijks een bidstond voor het ongeboren leven te houden, samen met een slinkend handjevol getrouwen.

Koopman was met zijn zwarte soutane en met zijn rozenkrans en met de maagd Maria voor in de mond alles wat je maar van een oerroomse geestelijke kon wensen. Maar eenkennig was hij allerminst. Hij had allang gemerkt dat de beste bondgenoten in zijn strijd waren te vinden in de zware protestantse hoek, evangelisch en reformatorisch. Bij de EO kon hij met toog en al zijn verhaal kwijt en zonder aarzeling raadde hij geloofsgenoten aan te stemmen op de vrijgemaakt-gereformeerde partij van Schutte.

Legalisering van abortus was in de ogen van de voormalige verzetsstrijder Jan Koopman de “ergste ramp” die Nederland ooit was overkomen. Maar andere rampen zag hij ook wel. Zo organiseerde hij een gebedsoffensief voor de vrijlating van de ontvoerde (en toen al vermoorde) Gerrit Jan Heijn in 1987; een jaar later ging hij tekeer tegen de omstreden film The Last Temptation van Scorsese. “Een godslasterlijke film zien berokkent grote geestelijke schade; voor ieder persoonlijk is het leven enkele reis en definitief: eeuwig heil of onheil,” adverteerde hij.

Jan Koopman was de zoon van een Noord-Hollandse bollenkweker. Als jonge man in de oorlog zat hij in het verzet, wat hem later een lintje van de koningin bezorgde. Pas na de oorlog ging hij voor priester leren; hij werd lid van de congregatie van het heilig sacrament (SSS), ook wel de paters van Brakkenstein, genoemd naar hun klooster in de gelijknamige Nijmeegse wijk. Op een steenworp afstand, in het verpleeghuis voor geestelijken - Berchmanianum - is hij nu overleden. De laatste tijd was het al stil rond hem geworden. De welbespraakte activist kon niet meer praten en zat inmiddels in een rolstoel.

Naar de mens gesproken heeft Koopman niet veel bereikt; om hem en zijn dreigende woorden over de hemel die 'het niet meer pikt' kon gemakkelijk gelachen worden. Maar bij al zijn bizarre acties voor zijn kruistocht bewaarde hijzelf iets van humor en van twinkeling in zijn ogen. Dat is veraf van de fanatici die in Amerika abortus-artsen doodschieten, anders ook dan de weinig geestrijke manier waarop drs. Dorenbos met zijn publieke acties 'om leven schreeuwt'.

Pater Koopman was een hele felle in de leer, maar daarbinnen leek hij te geloven in Gods mildheid en barmhartigheid en daarvan te leven, en te laten leven. Een gedrevene die niet weet van haat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden