Pastor Paco vecht voor latino's in Chicago

Pastor Paco tijdens de dienst.Beeld Taylor Emrey Glascock

Over dertig jaar is een kwart van de Amerikanen latino. Wat betekent dit voor de rassenrelaties? Trouw volgt in Chicago het leven van een evangelische latino-pastor. Hoe probeert hij migranten te helpen en in het bendegeweld zijn zeven kinderen groot te brengen? Deel 2 van een drieluik.

Pastor Paco Amador roept een tienermoeder naar voren. "Eerder haakte ze af, maar nu heeft ze God teruggevonden. Haar moeder zal de baby een tijd in huis nemen, zodat zij zelf haar school kan afmaken." Abigail Muñoz is op 8 november geboren, vertelt een zusje dat net zo dik is als de tienermoeder: "Zwanger raken was geen goede beslissing, maar we zijn blij dat ze hier nu is."

Paco vraagt aan de kerkzaal met 300 mensen wie haar steunt. Tien vrouwen lopen naar voren en vormen een kring om de tienermoeder. Als voorganger bidt Paco hardop: "God, geef haar sterkte en geduld. Wij bevestigen dat Abigail een cadeau van u is. Word een vrouw van God. Abigail, wij zegenen je!" De baby wordt in de lucht getild en krijgt een groot applaus.

Het is zondagochtend in New Life Community Church in Little Village, een Mexicaanse wijk in West Side met zo'n 100.000 inwoners. Ik ben een week onder latino's - de snelst groeiende bevolkingsgroep in de VS - om voor mijn 'Project Chicago' de raciale relaties te onderzoeken.

De kerk is niet als zodanig te herkennen en lijkt van buitenaf meer op een kantoor van vijf verdiepingen. De zaal waar doordeweeks kinderen sporten, staat nu vol met rijen uitgeklapte stoeltjes. Paco heeft vijf bijzondere moeders uitverkoren. Zij gooien onder veel gelach met een slipper - la chancla, hét Mexicaanse wapen tegen ongehoorzame kinderen - naar een pop die een stout kind voorstelt.

Er is live muziek, een loterij, er klinkt gelach. En er zijn ontroerende momenten waarin om steun wordt gevraagd voor persoonlijk leed, terwijl de handen ten hemel reiken. Sommigen lopen naar voren om op de lange knielbank uit te huilen bij doosjes met tissues.

Tussen de kerkgangers door loopt pastor 'Paco' (45) te stralen. Zijn Spaanse koosnaam luidt voluit Francisco. Hij is een in Mexico-Stad geboren bundel energie, goedlachs, vertalend tussen Spaans en Engels, God dankend voor alle kinderen die rondrennen. De pastor heeft zich vlak voor de dienst netjes omgekleed maar draagt nog steeds gympen en maakt een jonge indruk. Zoals altijd zijn echtgenote Sylvia en hun zeven kinderen aanwezig. Het hele gezin is actief in 'Nueva Vida' of 'New Life'. Paco's doel: de armoedespiraal bij migranten doorbreken.

Iedereen is lovend over pastor Paco. Hij is geweldig, gezalfd en gezegend, meent een voormalig drugsgebruikster in een rolstoel. Hij moedigt altijd aan, bidt met zoveel passie en maakt grapjes, ook onder het preken, zegt een jonge vrouw die namens zendelingenorganisatie Navigators bij de naschoolse kerkopvang werkt.

Beeld Trouw
De evangelische pastor Paco poseert in zijn kerk.Beeld Sybilla Claus

Steeds meer latino's evangelisch
Wie denkt dat alle latino's in de VS katholiek zijn, vergist zich. Volgens een onderzoek van Pew Center in Washington uit 2013 loopt hun aantal rap terug en is het al onder de 55 procent gezakt. Achttien procent is a-religieus, 22 procent protestant, van wie de meesten evangelisch.

Katholieken stappen vaak over naar een evangelische kerk. Die is levendiger, treedt actief naar buiten en helpt meer. De nadruk ligt er op een goed leven in het hier en nu. En ja, de vaak straatarme migranten uit Latijns-Amerika willen een betere toekomst. New Life is zo'n kerk die verleidt met helpen. Er is een voedselbank die vrijdags in de kelder honderd buurtbewoners bedient, naschoolse opvang, begeleiding van jonge boefjes, een vrouwengroep en natuurlijk bijbelstudiegroepen. Het achterliggende doel is altijd zending ofwel nieuwe leden binnenhalen, en dat lukt aardig.

"Immigranten zoeken contact met God", weet Paco. "Deel van een kerk zijn is een troost voor een migrant die alles van thuis mist." Evangelische kerken vragen intensieve betrokkenheid. Alleen al die hartelijke begroeting van Paco - een vrolijke kreet én een omhelzing - geeft me elke dag opnieuw een warm familiegevoel. "God bouwt hier een stad. Wij zijn Gods beweging", aldus Paco op maandag na de wekelijkse pastorbijeenkomst van New Life in North Side.

Zijn New Life kerk staat middenin de Mexicaanse wijk. 'Bienvenidos a Little Village' is de welkomstspreuk op een grote boog met Mexicaanse vlaggen die het begin van de 26ste straat overspant. Die 26ste straat is het kloppend hart van de wijk, een vrolijke flaneerboulevard. Hij is zelfs uitgegroeid tot de tweede winkelstraat van Chicago na de beroemde Magnificent Mile, de chique avenue in het centrum.

Dit is de Mexican Mile. Hier is de voertaal Spaans en heet de Supermercado La Justicia, de ijzerwinkel Allende, en de dollarshop La Tienda del Dólar. De groentewinkel verkoopt cactusbladeren - nopales - die zelfs op de Mexicaanse vlag zijn beland. De chips zijn spicy, in taquerias en bij kraampjes kun je de hele dag heerlijk eten. Een oude Indiaanse houdt ondanks de zon haar wollen muts op en slentert rond. Het kan hier één lange file zijn, soms houden stoere mannen een korte race met ronkende uitlaat. Her en der schalt latino-muziek.

In de voedselbank van de kerk: cactusbladeren - nopales - die zelfs op de Mexicaanse vlag zijn beland.Beeld Sybilla Claus
Pastor Paco met zijn gezin.Beeld Taylor Emrey Glascock

Dieven en verkrachters
Hoe vallen in dit hol van de leeuw de racistische uitspraken van de steenrijke Republikeinse presidents-kandidaat Donald Trump? Hij noemde Mexicaanse immigranten deze zomer herhaaldelijk dieven en verkrachters. Ach, relativeert Paco. "Hij is net een domme kerel op straat die je maar beter kunt negeren. We besteden er niet te veel tijd aan. Hij zoekt media-aandacht met zijn haatpraatjes. Het effect is dat hij conservatieve minderheden naar de Democraten jaagt", betreurt hij. Evangelische kerkleden zijn vaak Republikein en tegen zaken als abortus en homohuwelijk.

Latino's kunnen makkelijker in de witte massa opgaan dan Afro-Amerikanen, maar maken wel degelijk de nodige discriminatie mee, weet Natalie Maust (28). Zij speelt in de kerkband keyboard en zingt erbij. Haar vader is een witte zendeling-journalist die veel in Latijns-Amerika werkte en daar haar Peruaanse moeder leerde kennen. Toen het gezin naar een witte buitenwijk verhuisde, trof Natalie maar één latina-meisje in haar klas. "Die schaamde zich toen ik haar in het Spaans aansprak."

De negenjarige werd ingedeeld bij Engels voor nieuwkomers. "Maar dat sprak ik perfect. Het was een schokkende ervaring." Het gevolg was dat ze haar Peruaanse kant ging verbergen. "Je wilt niet afwijken. Racisme werkt zo subtiel dat ik wit-zijn hoger waardeerde." Een lange stage in de bergen van Peru hielp haar haar raciale identiteit vinden.

Natalie Maust vertelt thuis, terwijl af en toe de metro in de hoogte voorbij raast. Maust is een getalenteerd rechtenstudente. Terwijl jaargenoten met hun zomerstage 30.000 dollar verdienden bij een advocatenpraktijk, was zij uit honderden kandidaten uitverkoren om een onbetaalde stage te doen bij ACLU, de beroemde burgerrechtenorganisatie. Aflossing van haar studieschuld van een ton moet wachten. "Niks is toeval, overal zie je Gods plan."

Zo begon ze aan een topuniversiteit, terwijl ze daarna pas een beurs van de Advocatenvereniging van Chicago binnenhaalde. Als pastor wenste Paco haar op zondag succes. "Wij danken de heer voor Natalie, en hopen dat zij de wet gaat veranderen", had hij vol vertrouwen gezegd.

Maust wil 'de stem zijn van wie binnen onderdrukkende systemen niet gehoord worden'. Als assistent bij een migrantenspreekuur hoorde ze vier jaar lang honderden verhalen aan. "Illegalen is een rotwoord. Het zijn hardwerkende mensen die dolgraag staatsburger willen worden.

Het immigratiesysteem is zo oneerlijk. Door achterstand moet je tot 20 jaar wachten eer je een verblijfsstatus krijgt." Bij ACLU onderzocht ze discriminatie van immigranten. "De federale overheid zegt dat politie alleen criminelen mag aanhouden. Maar in Arizona houden ze latino-migranten aan met als doel deportatie." Terwijl dat gebied van origine Mexicaans is en dus velen er latino uitzien. ACLU betoogt dat lokale wetten als Arizona SB1070 uit 2010 en racial profiling illegaal zijn en start dan een groepsrechtszaak. Maust: "Het grote probleem van de VS is dat de armen gerechtigheid niet kunnen betalen."

Paco privé
Tegenover Paco's kerk is een basisschool. "Daar ben ik tien jaar onderwijzer geweest", vertelt de pastor een paar dagen later in de computerruimte. Hij begon er een bijbelstudiegroep. "Dat liep uit in een Engelstalige dienst. Toen de pastor uit Costa Rica in 2005 terugging, ben ik deze kerk erbij gaan doen."

Op zijn veertiende stuurde zijn vader Paco naar de VS op kostschool, om Engels te leren. "Ik had heimwee, was jong." Een klasgenoot straalde grote innerlijke vrede uit, ondanks zijn misvormde gezicht. "Zijn geloof in Jezus was besmettelijk. Het heeft mijn leven radicaal veranderd. Ik besloot zendeling te worden." En zo geschiedde.

Paco studeerde aan het beroemde Moody Bible Institute in Chicago (geen drank, roken en films) en werd missionaris in Spanje. Hij stond er met een boekenstandje op dorpsmarkten en werd verliefd op Sylvia, de dochter van het zendingspaar waar hij inwoonde. "Net als Jacob in de Bijbel."

De twee trouwden en trokken naar Chicago. Het echtpaar Amador wil God dienen, hun roeping ligt in de grote stad. "Mijn passie is de hele familie helpen, niet alleen schoolkinderen." Vandaar die overstap tien jaar terug. Ondertussen zwemt Paco alweer tien jaar als een vis in het water van zijn eigen parochie. "Het geeft me enorme voldoening."

De Amadors gaan altijd voor zending. "Dat is onze drang." New Life heeft al 21 kerken in Chicago, en 7000 leden. "We moeten zoveel mogelijk mensen helpen God te volgen." Dus is hij er trots op dat er vanuit zijn congregatie al vijf andere kerken in de buurt zijn gestart. "Je moet de goede leiders doorsturen."

Hun kinderen moesten ook leren Jezus volgen. Vandaar dat Paco's echtgenote Sylvia thuisonderwijs geeft, waaraan de staat Illinois geen eisen stelt. Een paar straten van de kerk af staat hun vrijstaande huis. In de tuin heeft Paco een boomhut gemaakt en staat een elders afgedankt speeltoestel. Binnen draait de een een radslag, drentelt een kleintje in het rond, loopt een tiener met een kruk omdat ze met skateboarden haar enkelband heeft gescheurd, is er een overenthousiaste bruine hond en zit moeder Sylvia op de bank onder een dekentje. Zeven kinderen heeft ze met Paco. "Het Hebreeuwse getal voor volmaaktheid. Ik had er wel meer willen hebben", verzucht ze. Maar de achtste was een miskraam. "Ik ben nu 45."

Pastor Paco met zijn zoontjes Jony en Danny.Beeld Taylor Glasscock

Negen mensen en een hond in één huis. Hoe gaat dat? "Ieder kind heeft elke week een andere taak." Deze week is een kleintje verantwoordelijk voor de badkamer, houdt een ander de woonkamer op orde, een derde de keuken. "Mijn plan is dat ze vanaf 11 of 12 jaar leren koken. Maar de een wil dat graag, de ander juist niet." In de oven staat een pizza met pesto en kip die ze gekregen hebben, waarvan een spontaan zoontje netjes een stukje vraagt. Hij eet staand op een keukenstoel, tegen Sylvia aangeleund.

Ondanks het thuisonderwijs is het schema druk. De een gymt 4 keer per week, de oudste Elie (18) heeft theaterles en een dansgroep. Vrijdag gaat Sylvia met de vijf jongsten vaak naar een excursie van een vereniging thuisleerders. "Dan is er voor honderd kinderen een laboratorium, of gaan we naar een expositie." Vaak is Paco voor het ontbijt al op pad. "We proberen 's avonds samen te eten."

Niets in huis is nieuw. Het oogt gezellig, met enkele door Paco zelf gemaakte meubels. Sylvia is niet het type dat zich zorgen maakt. "God zorgt voor ons. Precies op het goede moment konden we dit huis kopen. Kleren voor de kinderen krijgen we altijd. Eens per week komt er iemand cornflakes brengen, soms schiet er wat over van de voedselbank." Ze kijkt op alle giften en kansen met veel dankbaarheid terug.

Mixende latino's
Eigenlijk zijn de Mexicaanse Paco en de Spaanse Sylvia een gemengd stel, zoals er in de VS steeds meer komen. Vooral latino's mixen makkelijk. "Het voelt niet als raciaal gemengd", reageert Sylvia. "Mexicaans of wit, dat is echt heel anders. Maar voor ons hele gezin is de cultuur Hispanic. Bij de oudsten spraken we honderd procent Spaans. Daarna is Engels er ingeslopen. De jongsten praten amper Spaans. Toch, in een wit gezelschap voelen de kinderen zich heel ongemakkelijk."

Hoe gesegregeerd Chicago is, realiseerde Paco zich pas toen hij in 2009 meedeed aan de marathon en allerlei wijken doorkruiste. De rivier, snelwegen en spoorlijnen scheiden buurten. "Wij willen dat echt doorbreken en ook met zwarten samenwerken", zegt Paco. Maar hoe?

Aan zijn kant van het spoorviaduct is Lawndale Mexicaans, aan de andere kant zwart. Daar zat Paco een tijd in een zwart kerkbestuur. Na de rellen in Ferguson, waar vorig jaar de zoveelste zwarte man door politie werd gedood, hielden twee kerken uit Little Village op zondag een mars onder het spoor door naar de kerk van de buren. Op een foto vormen latino's en zwarten een grote cirkel op straat, hand in hand. Op een bord staat: 'We are one'. Op een ander, in het Spaans: 'Zonder gerechtigheid geen vrede'.

Ook nadat een zwarte en een latinobende elkaar beschoten, organiseerden pastors zo'n mars om een rassenstrijd te voorkomen. Maar hoe je van dag tot dag bruggen bouwt als je zelf zoveel sores hebt? Een moeilijke vraag, vindt Paco. "Het gaat zo traag. Ik praat er veel over met de andere pastors. En we bidden samen. Weet je dat dit gebouw eerst een zwarte kerk was? Twee jaar geleden hebben zij ons de laatste schuld kwijtgescholden: 90.000 dollar!"

Bendegeweld
Paco's kerk staat een paar blokken bezuiden de Mexican Mile. In het zonnetje lijkt het rustig, 's avonds is het grimmiger wanneer bendes Latin Kings en Gangsters Two Six elkaar bestrijden. Als de ene gang wat uitvreet, neemt de andere liefst dezelfde nacht nog wraak. Een personeelslid van de bende-preventiegroep van de kerk zegt dat hij in elf jaar tijd wel honderd begrafenissen bezocht. Een grootmoeder die bij de voedselbank meewerkt, vraagt op haar Facebook regelmatig om gebeden als zij schoten hoort.

Zijn Paco en Sylvia nooit bang in Little Village? De buurt scoort hoog qua overvallen en moord. Slachtoffers en daders zijn vaak minderjarig. Willen ze niet verhuizen voor de kinderen? "Ik wil de buurt vooruit helpen, ik wil dat mensen krijgen wat Jezus te bieden heeft. Christenen moeten juist blijven en zorgen dat er iets verandert", zegt Paco. Als je vecht tegen het gebrek aan hoop, zoals de Amadors, kun je niet de benen nemen.

Het liefst werkt hij met nieuwkomers. "Vanavond heb ik bijbelstudiegroep met Mexicaanse mannen." Geen lieverdjes, maar drugsdealers en andere misdadigers. Het Sinaloa-kartel van de net in Mexico via een tunnel ontsnapte Chapo Guzmán heeft Chicago met heroïne overspoeld. Een uitdaging voor Paco: "Toegang tot God, daarom gaat het. Die boodschap kan levens veranderen."

In de kelder van de kerk komen vrijdags jongens voor de reclassering punten verdienen. Als ik een slungel uitdaag voor een potje tafelvoetbal verliest hij. Dus wil hij poolen maar ook dat kan zijn aandacht niet lang vasthouden. De jongens groeien op met armoede, alcohol en huiselijk geweld.

Voor hen staat Little Village gelijk aan de hel, en is geweld een manier om je te uiten. "Bendeleden zijn geen ongedierte dat je naar Irak stuurt om ervan af te zijn, zoals sommigen roepen", verdedigt Paco hen later. Hij begrijpt waar gangs uit voortkomen: "Wij weten niet hoe we onze jeugd op moeten voeden, dat is het probleem. Ineens begreep ik: de bendes zijn onze kinderen". Kijk daar, wijst hij vanuit zijn auto: een elektrische stadsbus. Voor Paco is het glas altijd halfvol.

Oudste dochter Elie is minder begripvol. "Het leven voor jongeren hier bestaat uit gangs en racisme. Het hele bendesysteem is erop gebaseerd. Toen ik op mijn elfde naar zomerkamp ging, mocht daarna niemand bij mij logeren vanwege de Mexicaanse bendes. Toen snapte ik het voor het eerst", vertelt ze in de slaapkamer die ze deelt met wat zusjes. "Ik en mijn broertjes zien er wit uit, dat beschermt in onze buurt. Dan lijken we verdwaald of drugstoeristen." Op haar skateboard is ze gelukkig bliksemsnel een straat verder.

Twijfelen of niet
Moeder Sylvia prijst haar één na oudste dochter die via skateboarden als een heuse sirene al vijf jongens de kerk in heeft gehaald. "Zij heeft echt hart voor de zending." Niet zo eenvoudig liggen de zaken voor Elie, die meer ruimte nodig heeft. Lang vocht ze samen met haar zus om in broek naar de kerk te mogen. Na jarenlang smeken mocht zij dit jaar voor het eerst naar school. Het werd de Chicago Hope Academy.

Hoewel die christelijk is, leert Elie - zonder mobieltje en Harry Potter opgegroeid - er het echte leven kennen. "Ik ontdekte dat er gemene mensen zijn." Dat een vriend tegen haar loog, kwetste haar diep. "Dit is mijn moeilijkste jaar ooit. Ik heb zoveel geleerd." Ze twijfelt over van alles. "Ook over God. Ik voelde altijd zoveel druk als dochter van de pastor. Mijn moeder bidt elke dag voor me. Ze weet hoe ik worstel." En als Elie de kerk verlaat? "Mam is zo optimistisch, zij zou altijd geloven dat ik terugkom. Pap zou me niet zijn zegen geven."

Tiener Elie heeft nog iets geleerd op school: het relativeren van rassenverschillen, zoals ouderen dat vaak niet kunnen. "Thuisonderwijs is wit, school is vooral zwart. Wij grappen over van alles. Een klasgenoot zegt bijvoorbeeld: 'Toen wij nog jullie slaven waren'." Moeiteloos vertolkt Elie geestig drie rollen: een zwart meisje, een Mexicaanse, een witte. Zij kan zich in al die werelden van Chicago en de VS bewegen. Maar op school hoort ze bij de Mexicanen: "Daar ben ik trots op. En het is leuker." Dit najaar gaat ze negen maanden naar Spanje voor een cultureel evangelische opleiding. Wat er daarna gebeurt, God mag het weten.

Pastor Paco twijfelt niet. Hij weet waar hij hoort. De laatste dag kan ik vanaf mijn fiets nog net in zijn oude Toyota springen voor een slotgesprekje. Het leven met Paco is nooit saai, had Sylvia al vastgesteld. Hij is opgewekt als altijd en scheurt galant door West Side. "De komst van een Afro-Amerikaanse president heeft alles veranderd. We kregen in Chicago in april bijna een Mexicaanse burgemeester: Jesús 'Chuy' Garcia. De toekomst van dit land zal veel gemengder zijn." Zijn afscheid klinkt vertrouwd: 'May God bless you'.

Little Village
Little Village is de dichtstbevolkte wijk van Chicago. Van de 91.000 inwoners is 83 procent van Mexicaanse origine, 40 procent is eerste generatie migrant. Er wonen ook zo'n 20.000 migranten zonder verblijfspapieren. Met de helft van de bewoners onder de 25 jaar is het een uitzonderlijk jong stadsdeel.

Tweederde heeft de middelbare school niet afgemaakt. Leerlingen in het openbaar onderwijs komen bijna allemaal uit arme gezinnen en scoren onder gemiddeld. Er is veel diabetes, obesitas, depressie, alcoholisme, huiselijk en ander geweld. Er zijn 3000 bendeleden. In de VS woonden in 2014 55,4 miljoen latino's, ruim zeventien procent van de totale bevolking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden