Passion was kitsch, Passion was prachtig

'Hoe dom. Die mensen wordt een prettige avond gewenst, terwijl ze op weg zijn naar de executie van Jezus'

EMIEL HAKKENES

Meestal wint het Journaal of een voetbalwedstrijd, maar donderdagavond was 'The Passion' met 1,7 miljoen kijkers het best bekeken tv-programma van de avond.

De dag erna was de muzikale vertolking van Jezus' lijden, live uitgezonden vanuit Rotterdam, in christelijke kring het gesprek van de dag. Er leken twee meningen te bestaan. Of het was niks ('platvloerse kitsch') of het was prachtig: een manier om het grote publiek in contact met het christendom te brengen.

Over dat 'platvloerse': "We doen wel heel verheven over de Mathäuspassion", zegt Martin Hoondert, "maar Bach schreef ook gewoon de populaire muziek van zijn tijd." Hoondert onderzoekt aan de Universiteit van Tilburg het verband tussen muziek, religie en ritueel. Hij vond 'The Passion' "een indrukwekkend spektakel", en de gebruikte Nederlandse popliedjes "treffend gekozen."

Hoondert: "De een zal 'The Passion' religieus ervaren, een ander vindt het een mooi muziekevenement. Dat is bij de Mathäuspassion niet anders. Dat is voor sommigen ook gewoon: zien en gezien worden."

'The Passion' is een initiatief van protestantse en katholieke omroepen en kerken samen. Toch zag Miranda Klaver, theoloog en antropoloog aan de VU in Amsterdam, in het evenement duidelijk de EO-signatuur. "Net als op de EO-jongerendag zijn de vorm en stijl van 'The Passion' ontleend aan de seculiere populaire cultuur. Maar op de Jongerendag is de inhoud van de liedjes christelijk. Die was nu ook seculier, maar in een christelijke context gebruikt. Daarmee is een grens verlegd. Spannend."

De kerk heeft een moeizame verhouding met de moderne cultuur, zegt Klaver. "Popularisering van het evangelie vinden theologen lastig. Ik denk dan: ze hebben geen idee hoever het traditionele verhaal van mensen afstaat."

Misschien, denkt Klaver, hebben theologen die kritiek hebben op 'The Passion' vooral moeite met de evangelische sfeer ervan.

"Dat is het niet", zegt cultuurtheoloog Frank Bosman van de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg. Hij is heel kritisch over 'The Passion'. "Zo evangelisch vond ik het niet. Althans, inhoudelijk niet. Evangelische gospelzangers hebben het al gauw over 'the Lord'. Mij wat té gauw. In 'The Passion' kwam het woord 'God' niet één keer voor."

De intentie van het evenement vindt Bosman goed, zegt hij. "Kennismaken met het evangelie op een, laat ik zeggen, begrijpelijke manier." Maar in de uitvoering gaat het volgens hem mis. "Een groep mensen draagt een groot kruis door de stad. Iemand die de rol van verslaggeefster speelt, maakt een praatje met hen en wenst ze daarna 'prettige avond'. Hoe dom. Die mensen zijn nota bene op weg naar Jezus' executie."

Bosman: "Ik heb in 'The Passion' niks gehoord over Christus die sterft voor onze zonden. In een uitzending van een uur van de EO en RKK mag toch wel vijf minuten transcendentie zitten?"

Wat overblijft, meent Bosman, is een christendom waaraan niemand aanstoot kan nemen. "Een idylle, waar niemand je om uitlacht. Men wil de Tros-kijker bereiken, maar die haakt af bij begrippen als zonde en genade." Suggereert Bosman nu dat 'The Passion' met opzet ontdaan is van christelijke terminologie? "De vraag stellen is hem beantwoorden."

'The Passion' wordt vandaag om 15.50u herhaald op Nederland 1.

'Ze waren perplex dat dit in Europa kon'
'The Passion' is te zien als een voorbeeld van een missionaire activiteit in een seculiere samenleving. Met die gedachte schotelde Bas Plaisier, voorheen voorman van de Protestantse Kerk in Nederland en nu theologiedocent in Hongkong, zijn studenten deze week de uitzending van vorig jaar voor.

"Sommigen waren in tranen en iedereen was enthousiast over het resultaat", laat Plaisier weten. "Wel verbaasde het me dat er geen enkele kritische vraag kwam.

Het concept werd volledig omarmd. Sterker, ze waren perplex dat dit in Europa kon. Ze hadden het idee dat dit absoluut onmogelijk was in zo'n geseculariseerde wereld."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden