Passiemuziek

,,In deze jachtige tijd is het voor velen moeilijk zich zo lang te concentreren.'' Die mening was Jaap Hillen toegedaan toen hij zich, in begin van de jaren zeventig, afvroeg hoelang hij nog door kon gaan met het jaarlijks uitvoeren van de 'Matthüus Passion' van J. S. Bach. Hij dirigeerde die bij het Toonkunstkoor Arnhem.

Hillen zou tot zijn vertrek in 1989 de jaarlijkse 'Matthüus' blijven doen. Daarna nam Joop Schets de leiding over. En zie: dit jaar kijkt Toonkunst Arnhem tijdens de komende uitvoeringen op 27 maart en 28 maart in de Grote Eusebiuskerk terug op een traditie van 75 jaar passie-uitvoeringen. De tijd is sinds de jaren zeventig steeds jachtiger geworden, maar merkwaardig genoeg neemt de massa niet af die zich wil en kan concentreren.

De passie voor passies nam niet alleen toe, maar werd ook geschakeerder, rijker. Uitvoeringen in kleinere bezetting, met 'oude' instrumenten, naast de 'Matthüus' ook de 'Johannes' van Bach, en van vele andere componisten die passie-muziek nalieten. Er ontstonden zelfs nieuwe passie-muzieken. De stroom aankondigingen getuigt van die ongewoon rijke passie-traditie in Nederland: naast de honderdste Bach-passie-uitvoering in Amsterdam op Palmzondag, en de 75ste in Arnhem, beleeft Workum dit jaar op 26 maart de wereldpremière van de 'Johannes Passy' op Friese en Latijnse tekst naar het evangelie volgens Johannes, getoonzet door Hoite Pruiksma.

Vorig jaar introduceerde Amsterdam een nieuw fenomeen: de 'meezing-Matthüus', twee weken geleden met succes herhaald. Dit jaar volgt Leeuwarden met eenzelfde 'meezing'-uitvoering op 20 maart maar je kunt Bachs onverwoestbaar kunstwerk ook als 'scratch'-uitvoering organiseren. Geen 'meezing-Matthüus', maar in één dag het hele werk instuderen en gezamenlijk uitvoeren. Dat wordt op 28 maart in Haarlem gedaan.

Hieronder een overzicht van de belangrijkste passie-uitvoeringen in deze Keuze-week.

Conservatorium Groningen wijdt het jaarlijkse koor- en orkestproject aan de 'Johannes Passion' van Bach. Volgens het persbericht dateert het werk in eerste versie uit 1924! Deze vergissing geeft aan hoe actueel Bachs muziek eigenlijk is; uiteraard is het juiste jaartal 1724. Er zijn drie uitvoeringen: op 18 maart in de hervormde kerk te Meppel, op 19 maart in de Grote kerk te Harlingen en op 20 maart in de Martinikerk te Groningen. Louis Buskens leidt de uitvoeringen met solisten van de conservatoria in Groningen, Den Haag en Londen.

Hortus Musicus, het vocaal ensemble onder leiding van Reinier Wakelkamp, zingt op 29 maart in de Lutherse kerk te Utrecht en op 20 maart in de Engelse kerk op het Begijnhof te Amsterdam de Johannes-passie van Heinrich Schütz en een aantal lijdensmotetten.

Borkent/Zwart. Vorig jaar verscheen op cd een prachtige paaspassie op Nederlandse teksten van Ria Borkent en op muziek van Dirk Zwart, getiteld 'Het Lam dat ons doet leven'. Het werk heeft snel zijn weg gevonden naar diverse koorgroepen. Vrijdag 19 maart zingt het Gereformeerd kamerkoor Amersfoort het in Apeldoorn, in de Eben Haëzerkerk (Zonnedauw 8). Diverse uitvoeringen o.a. in Zwolle, Utrecht en Amersfoort volgen eind deze maand.

De Nederlandse Cantorij o.l.v. Maarten Kooij zingt de 'Johannes Passion' van Bach op 20 maart in de O.L.V.-kerk (Ossenmarkt) in Zwolle om 14.00 uur, en op 21 maart in Dordrecht in de Antonius-kerk (de Raadt-singel) om 14.00 uur.

'Meezing-Matthüus' op 20 maart in de Grote kerk te Leeuwarden om 15.00 uur. Toegansprijs 35 gulden. Info: 0900/2024060.

Schuitemaker. De 'Matthüus' in de Grote kerk te Edam op 20 maart om 19.30 uur o.l.v. Pierre Schuitemaker.

Het Brabants Kamerkoor zingt op 21 maart in de hervormde kerk te Den Bosch (20.15 ur) een nieuwe passie: 'Passion and Resurrection' van Ivan Moody, muziek geïnspireerd op oosters-orthodoxe thema's. Er klinken ook vier koorwerken in eenzelfde stijl van John Taverner, en de vier motetten voor de lijdenstijd van Francis Poulenc.

Capella Breda o.l.v. Daan Manneke brengt in de Grote kerk te Doesburg een geheel aan de Duitse componist Sigfrid Karg Elert gewijd passie-concert, op 21 maart, 15.30 uur.

Telemann. Telemanns 'Matthüus' klinkt op 21 maart in de Westerkerk te Amsterdam om 15.00 uur door het Hoofdstadkoor o.l.v. Martin van der Brugge.

Bach Cantorij Baarn brengt op 21 maart Bach 'Johannes' o.l.v. Johan Rooze in de Nicolaaskerk te Baarn; aanvang 14.00 uur.

Bachkoor Holland en het Concertgebouw Kamerorkest voeren Bachs 'Matthüus' uit in de Oosterpoort te Groningen op 23 maart om 19.30 uur o.l.v. Daniel Reuss.

Jazz

Charlie Mariano. Je ziet het vaker bij jazzmusici. Op hoge leeftijd maken ze nog lange tournees. Vaak omdat ze wel moeten, soms omdat ze nog wat te melden hebben. Dat laatste geldt voor de 75-jarige altsaxofonist Charlie Mariano. Hij speelde enige tijd met Charles Mingus, pionierde met Indiase muziekinvloeden en was actief in de fusionmuziek met Pierre Courbois en Jasper van 't Hof. Vanavond speelt hij samen met bassist Ali Haurand en drummer Daniel Humair in het Amsterdamse BIM-huis.

Mal Waldron. Ook pianist Mal Waldron speelde ooit met Charles Mingus. Waldron is twee jaar jonger dan Mariano en bemoeide zich in zijn lange carrière nooit met fusionmuziek. Hij werkte met de grootsten uit de jazz, waaronder Billie Holiday, John Coltrane, Max Roach en Eric Dolphy. Ook de musici met wie hij morgenavond in het BIM-huis speelt, behoren tot de absolute top: bassist Reggie Workman en slagwerker Andrew Cyrille.

John Zorn. Het 'enfant terrible' van de geïmproviseerde muziek werd John Zorn lange tijd genoemd. Sinds hij zich inzet voor allerlei 'joodse' muziekuitingen (met name improvisatiemuziek) en zich ook meer en meer als 'serieus' (film)componist laat kennen, wordt zijn belang steeds meer ingezien. Dit weekeinde is hij de centrale componist van het feestprogramma voor de officiële opening van Het Muziekcentrum 's-Hertogenbosch. Vanavond spelen zijn protégés Frank London (trompet/keyboards), Lorin Sklamberg (zang/accordeon) en Uri Caine (piano). Morgen dirigeert Zorn twaalf Nederlandse musici in zijn muziekspel 'Cobra', zaterdag leidt hij zes andere Nederlanders in zijn 'Masada'-boek. Zondag wordt het feest besloten met een concert waarop het Mondriaan Strijkkwartet vier werken van Zorn uitvoert.

Dans

Pastor. 'Bitter sweet' heet het nieuwe ballet van de Poolse choreograaf Krzysztof Pastor, dat morgenavond bij Het Nationale Ballet zijn wereldpremière beleeft. Het is het vierde stuk van Pastor voor HNB, die van 1985 tot 1995 als danser aan het gezelschap verbonden was. In zijn werk zijn invloeden van Rudi van Dantzig en Toer van Schayk duidelijk terug te vinden. 'Bitter sweet' wordt gedanst op de 'Sonate voor twee piano's en percussie' van Bartok. Het programma van HNB, dat tot en met 9 april gaat, bevat verder 'Acts of light' (Martha Graham) en 'Symphony in C' (Balanchine).

Danspaleis. Voor de tweede keer vindt in Leeuwarden het Danspaleis plaats. Het festival, van 24 tot en met 27 maart in Stadsschouwburg De Harmonie en Theater Romein, presenteert bestaand werk o.a. Galili Dance, NDT III, Feri de Geus en het Hans Hof Ensemble. Daarnaast biedt het Danspaleis ruimte voor werk van amateurdansers.

NDT III. Vanavond gaat in het Danstheater in Den Haag het nieuwe programma van NDT III in première. De productieve choreograaf Paul Lightfoot maakte nieuw werk voor de vaste oudere dansers van NDT III ('Small moves', op muziek van Vivaldi), verder staan 'Compass' van Kylian en 'New age' van Ribeiro op de rol. Tot en met zaterdag in Den Haag, woensdag in Chassé Theater Breda. Tournee tot half mei.

Rubato. Begin maart was Tanzcompagnie Rubato aanwezig op het festival De Beweeging in Antwerpen, nu doet de groep kort Nederland aan. De in Berlijn gevestigde Tanzcompagnie Rubato is in 1985 opgericht door Jutta Hell en Dieter Baumann. Na een aantal groepsstukken zijn zij nu teruggekeerd naar de intimiteit van het duet. 'This is not a lovesong' wordt gedanst op muziek van Beethoven en Wolfgang Bley-Borkovski. Veemtheater Amsterdam, 18 tot en met 21 maart om 21.00 uur.

Ultima Vez. Hoe bewegen we tijdens ons slaap? De Vlaamse choreograaf Wim Vandekeybus onderzoekt in zijn nieuwste creatie 'In spite of wishing and wanting', dit keer uitsluitend voor mannelijk dansers en acteurs, het slapende lichaam. Koninklijke Vlaamse Schouwburg Brussel, 18 tot 28 maart, 20.00 uur.

Jeugd

Gehandicapt. De acteurs van Huis aan de Amstel trokken een tijdlang op met verstandelijk gehandicapten en vertaalden hun ervaringen in een theatraal dagboek. In 'Bijna was ik goed' passeren grote en kleine levensvragen de revue en zijn de personages 'koning in hun eigen hoofd'. De voorstelling laat treffend zien hoe 'anders zijn dan anderen' een bron van inspiratie kan zijn. Vanaf negen jaar. Te zien op 19 maart in de Twentse Schouwburg, Enschedé en 21 maart in het Figitheater, Zeist.

Rijke dame. In de jongerenvoorstelling 'Oog om oog' van theatergroep Mevrouw Smit sluipt een jong stel het huis binnen van een rijke dame. Als de vrouw des huizes hen betrapt is dat het begin van een heftig liefdesdrama. Het jonge meisje ruimt het veld en tussen de jonge inbreker en zijn oudere minnares ontspint zich een geraffineerd machtsspel dat eindigt in bed. 'Oog om oog' is nog te zien op 20 maart in Theater Achterom, Hilversum en op 21 maart in het Van Ostadetheater, Amsterdam.

Dido is een theaterbewerking van het gelijknamige boek van de Braziliaanse schrijfster Sonia Hirsch. De sjamaan Dido komt vanuit het magische oerwoud van het Amazonegebied voor het eerst terecht in een drukke stad. In een doolhof van straten leert hij de zuigende werking en de harde verleidingen van de stad kennen, die in schril contrast staan met de mythische sfeer van het oerwoud. 'Dido', vanaf zes jaar is te zien op 20 maart in Schouwburg de Leeuwenburg, Deventer en op 21 maart in Jeugdtheater De Krakeling, Amsterdam.

Kijkwijzer. Het Hilversumse Dudok Centrum voor bouwkunst en architectuur heeft een 'Kijkwijzer' voor kinderen uitgebracht. Met de vragen en opdrachten in dit boekje kunnen kinderen door de drie permanente tentoonstellingen speuren en naar architectuur leren kijken. Als het raadhuis geopend is, kan tevens de hoge toren beklommen worden, die een ruime blik over Hilversum biedt. Het Dudokcentrum is gevestigd in het souterrain van Hilversumse raadhuis. Informatie: 035/6292262.

Hallo Hierheen! Het Theatermuseum in Amsterdam organiseert iedere derde zondag van de maand een theatrale speurtocht voor kinderen door de tentoonstelling 'Hallo Hierheen! Theater voor het grote publiek'. Op hun weg komen zij een toneelspeler tegen die zijn rekwisieten kwijt is. Als ze alle voorwerpen hebben gevonden, kunnen de kinderen zich verkleden en samen met een actrice maken zij een kleine voorstelling. Ouders kunnen, na een rondleiding, de kindervoorstelling bekijken. Herengracht 168 in Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden