Passie of spot

,,Wij bieden een nieuwe kijk op de kruisiging, gestoeld op een nieuwe waarheid'', aldus de makers van het theaterprogramma 'INRI' dat gisteren in première ging. Uitgangspunt is niet het lijden van Jezus als boetedoening voor de mens, maar de opstanding en de boodschap van liefde. En dus laten Ingrid Wender en Minou Bosua (het duo 'De Bloeiende Maagden') de zoon van God lachen aan het kruis. ,,Meestal nemen gelovigen de kruisiging letterlijk en de opstanding figuurlijk. Wij doen dat precies andersom.'' Op het affiche is een lachende Wender aan een kruis gebonden, in lendendoek en op haar kop.

Onze aandacht (Trouw, 10 maart) voor deze voorstelling schoot ten minste twee lezers in het verkeerde keelgat. Voor de een was het een uitgemaakte zaak dat hier 'de spot werd gedreven met de kruisdood', voor de ander was het eenvoudig 'het meest bespottelijke wat bestaan kan'. ,,U weet net zo goed als ik dat Jezus zo niet aan het kruis heeft gehangen om daarna voor ons te sterven.'' De ergernis gold niet alleen de theatermakers maar ook de redactie die daaraan zoveel aandacht had willen geven.

Hoe het de voorstelling 'INRI' zal vergaan moeten we afwachten, maar van de film 'The Passion of the Christ' weten wij nu al dat hij overal in de wereld volle zalen trekt. Het uitgangspunt van regisseur Mel Gibson staat diametraal tegenover dat van de twee Nederlandse theatermakers: niet de opstanding, maar het lijden staat centraal en wel zo indringend dat het menig bezoeker te veel wordt. Er wordt verwoed gedebatteerd over de film, over de theologische boodschap, de bloederigheid, het mogelijke antisemitische karakter, maar het verwijt dat er gespot wordt met de kruisdood heb ik niet gehoord, ook niet in de ingezonden brieven. Er is hoogstens sprake van weerzin tegen de commerciële uitbating, tot en met de verkoop van spijkers die tot ketting geregen kunnen worden.

Afgaande op hetgeen daarover geschreven is, lijkt het mij lastig om bij voorbaat de ene voorstelling als spotternij te veroordelen en de ander niet. Of de auteurs Jezus nu vooral laten lachen of lijden, interessanter is dat zij hun visie op Pasen hebben gezocht en daar een publiek mee bereiken. Zoals kardinaal Simonis in deze krant zei over de kruisigingsschilderijen van Antonio Saura (nog tot 18 april te zien in het Cobramuseum in Amstelveen): ,,Ideeën die het gewone overstijgen, dat leidt zeker tot kunst.'' En dat gaat onverminderd door.

De media lijken Pasen met een nieuwe intensiteit te belichten. Het thema domineert vandaag ook in deze krant met een verscheidenheid aan invalshoeken. Volgens het weekblad Elsevier is Jezus 'terug', mogelijk als reactie op de opkomst van de islam in onze wereld. Of zoals een van onze commentatoren het deze week in ons overleg ironisch formuleerde: 'Dachten mensen in Nederland gedaan te zijn met God, duikt Allah ineens op.'

Spotten met religie was voor die mensen zo'n veertig jaar geleden nog een afrekening met het eigen, vaak als verstikkend ervaren, milieu. Zij drongen daarmee religie verder terug uit het publieke domein. Dat gelovigen zich daardoor gekwetst voelden, vormde geen beletsel, eerder een aanbeveling. Daaraan werd de redactie deze week nog eens herinnerd door de zanger Robert Long, die in de interviewreeks Tien Geboden, tot ergernis van sommige lezers, liet merken nog steeds gebukt te gaan onder de God ('een chagrijnige, kloterige kruidenier') van zijn jeugd.

Voor degenen die daar minder last van hebben, biedt de omgang met de islam in de wereld en op de hoek nu een dwingende prikkel om de eigen levensbeschouwing vast te stellen. Het is begrijpelijk dat meer mensen daarbij teruggaan naar de bronnen van onze beschaving en zich bijvoorbeeld dezer dagen opnieuw de indringende vragen stellen over de betekenis van kruisiging en opstanding. Voor degenen die overtuigd zijn van de antwoorden, hoeft dat niet bedreigend zijn. Zij zouden die trend misschien niet bij voorbaat af moeten doen als spotternij maar eerder verwelkomen als blijk van hernieuwde aantrekkingskracht van religie. Deze krant volgt dat met passie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden