Commentaar

Pas op de plaats met referenda

Beeld ANP

Deze week was een zwarte week voor de fervente voorstanders van referenda in Nederland. De Eerste Kamer ging akkoord met de oplossing die premier Mark Rutte na lang zoeken vond om het associatieverdrag te redden en tegelijkertijd recht te doen aan de uitslag van het referendum vorig jaar april.

Vrijwel tegelijkertijd werd definitief wat al een aantal weken in de lucht hing: GroenLinks en de PvdA weigerden het mede door hen in de vorige parlementaire periode nog ingediende initiatiefwetsvoorstel om te komen tot de mogelijkheid van bindende correctieve referenda.

Daarmee en het feit dat ook de derde indiener, D66, eieren voor zijn geld koos en de verdediging opgeeft is het duidelijk dat het correctief referendum er niet komt.

Zelfs de grootste voorstanders van volksraadplegingen kunnen niet volhouden dat de tot nu toe in Nederland gehouden referenda nu tot betere besluiten hebben geleid en al helemaal niet dat er een groter publiek draagvlak voor beleid door ontstond. Het raadplegend referendum (zoals het Oekraïnereferendum) is met veel te veel verkeerde criteria volgehangen. Zoals het aantal handtekeningen dat nodig om tot een referendum te komen of de minimale opkomst die een uitslag geldig maakt. Sinds vorig jaar april is het zonneklaar dat een principiële discussie over nut en noodzaak van referenda helemaal niet nodig is. De regeling zit dermate slecht in elkaar, dat voor- en tegenstanders zouden moeten erkennen dat we een andere weg in moeten slaan.

Bij bindende referenda blijft het principieel zwakke punt dat het dwingende karakter niet te verenigen valt met ons stelsel van vertegenwoordigende democratie.

Het is hoog tijd voor een pas op de plaats met dergelijke zogenaamde democratische vernieuwing.

Verziekte discussie

Er is niets voor niets een staatscommissie in het leven geroepen onder leiding van oud-minister en commissaris van de koning in Noord-Holland Johan Remkes, die over het brede onderwerp van democratie in de 21-ste eeuw dient te adviseren. Tot die commissie geadviseerd heeft dient er helemaal niets meer gedaan te worden met referenda in Nederland.

De discussie tussen voor- en tegenstanders is te zeer verziekt. Dat kan niet beter geïllustreerd worden dan met de woorden van het SP-Kamerlid Ronald van Raak. Van Raak neemt de verdediging van het bindende correctief referendum over van de drie initiatiefnemers. Hij, aldus Van Raak, is niet bang voor de mening van de bevolking. Politici die op hun schreden terugkeren en inmiddels twijfelen aan het referendum wegzetten als bange politici mag leuk klinken, het vervuilt de discussie op een geweldige manier.

Een advies van de staatscommissie kan de discussie wellicht in wat nuchterder banen leiden.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden