Pas na Kennedy werd onze tv volwassen

Als populaire beroemdheden overlijden, verloopt de verslaggeving doorgaans volgens de wet van de déconfiture: eerst is de dode een heilige, dan een tragische held en na verloop van jaren eigenlijk niet meer dan een feilbaar mens. Zo verging het John F. Kennedy . Bij leven de hoop van een nieuwe generatie, maar na zijn dood al snel een rokkenjager en drugsgebruiker.

Het is vijftig jaar geleden dat de Amerikaanse president stierf, en de tv overspoelt ons deze week met flashbacks. Of die allemaal het kijken waard zijn, is zeer de vraag, want wat voor nieuws valt er nog te melden over Kennedy? Coen Verbraak opende het terugblik-circus dit weekend met 'De dag dat Kennedy werd vermoord' (Vara). Oei, denk je bij zo'n titel. Toch geen programma over wat u deed als BN'er op die 22ste november 1963?

Gelukkig oversteeg het retrospectief deze obligate vraag ruimschoots, ofschoon sommige observaties wel zeer particulier en weinig interessant waren. Adriaan van Dis: "Kennedy had een perfecte scheiding". Frans Molenaar: "Hij was niet echt een mooie man".

Boeiender was het om te zien hoe de wet van de déconfiture zijn werk had gedaan. Van Dis, Jeltje van Nieuwenhoven en Jan Marijnissen waren in de jaren zestig allen Kennedy-aanbidders, maar nu zagen we hoezeer die stralenkrans was verbleekt. Van Nieuwenhoven: "We hebben een heel vertekende herinnering aan Kennedy. Vietnam verwijten we Johnson, maar het wás Kennedy." Dis: "Kennedy kwam met alles weg." En Marijnissen: "Kennedy, de vredelievende huisvader, leidde de VS naar Vietnam." Verbraak vroeg zich af: "Kennedy, moordenaar?"

Ook de Cuba-crisis, waar Kennedy destijds als dé held uit tevoorschijn kwam, ligt inmiddels heel wat genuanceerder. Van Dis: "We hadden eigenlijk báng moeten zijn voor Kennedy." Marijnissen: "Chroetsjov heeft toen meer wijsheid getoond dan Kennedy." Zelfs Hans Wiegel vond dat je de credits voor het vreedzaam oplossen van de rakettencrisis net zo goed aan de Sovjet-leider kon geven.

Fascinerend om te zien hoe de menselijke herinnering steeds verandert. En hoe die er ook falikant naast kan zitten. Zo denken veel mensen dat ze die gehele novemberavond voor de tv hebben doorgebracht. "Onzin", zei programmamaker Ad van Liempt. "Op tv was helemaal niets te zien." 'Andere tijden' (NTR/VPRO) toonde gisteren hoe hilarisch slecht het nieuwe medium (anno 1951) het ervan afbracht. NTS-nieuwslezer Fred Emmer meldde niet meer dan: "Zojuist ontvangen wij het bericht dat een moordaanslag is gepleegd op president Kennedy." Daarna volgden hoog water in Limburg en een postduivenexpositie. 'Brandpunt' ging die avond stug door met een uitzending over insectengif. Dat kon niet anders, vond de programmabaas van de KRO, 'want er moest bewegend beeld zijn.' Richard Schoonhoven, toen eindredacteur van 'Brandpunt', beet die 22ste november uit ergernis over de belabberde nieuwsvoorziening zijn voortand stuk op zijn pijp.

1963 was het laatste jaar dat de kijker een nieuws-déconfiture van deze omvang kreeg voorgeschoteld. Na de aanslag bedacht Hilversum het 'gele dossier', een draaiboek voor calamiteiten. Je zou kunnen zeggen dat onze tv met de Kennedy-moord volwassen is geworden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden