Pas landschap aan voor gunstiger weer

Klimaatverandering tegengaan? Waarom kijken we niet wat we met aanpassing van het landschap kunnen bereiken, stellen Bart Bomas en Harro de Jong voor.

Rommeldam, midden 20ste eeuw. Iemand vindt een merkwaardig kristal waarmee het weer kan worden gestuurd. Wanneer dit kristal in handen valt van professor Sickbock zijn de gevolgen niet te overzien. Gelukkig weten Tom Poes en Ollie B. Bommel hem het kristal te ontfutselen, maar daarbij verdwijnt het in zee.

Stel dat het kristal opduikt op de klimaattop in Parijs. Het zou een doorbraak zijn. We konden extreme buien oplossen, orkanen afbuigen of de zon meer laten schijnen. Ofwel: de nadelige gevolgen van klimaatverandering direct aanpakken.

Helaas, de bekende oplossingen zijn een stuk minder direct, ook die van Parijs. De aarde heeft koorts. Hoofdoorzaak: onze bovenmatige CO2-uitstoot . De oplossing: veel minder CO2 uitstoten. In de slipstream van de gewenste energierevolutie geweldige effecten: minder fijnstof en smog, geen olierampen en olie-oorlogen meer. Maar deze maatregelen stellen niet helemaal gerust. De patiënt eet dan wel gezonder (schone energie), maar houdt koorts... die neemt zelfs nog 2 graden toe.

Maar als de mens het klimaat ongewild kan wijzigen, kunnen we het klimaat dan ook gewenst veranderen? Kunnen we het weer zelf veranderen, zónder omwegen? Want het klimaat is tenslotte heel veel weer.

Het is verbazingwekkend: we plannen reizen naar Mars, spelen met DNA, maar voor het weer staren we nog altijd machteloos naar de hemel, Gerrit Hiemstra of buienradar.

Hoewel. Bij de Olympische Spelen van 2008 is zilverjodide uitgestrooid om wolken voortijdig te laten uitregenen. In China zouden 50.000 professionals werkzaam zijn in weerbeïnvloedingscentra waar zij regen, sneeuw, mist en hagel zouden maken of proberen orkanen te voorkomen. Waarom horen we daar niet meer van?

Omdat het de verboden weg is. In 2010 is door de VN een verdrag aangenomen tegen geo-engineering - het opzettelijk grootschalig ingrijpen in de natuurlijke systemen van de aarde met als doel klimaatverandering tegen te gaan. Voorbeelden zijn het witter maken van wolken (lichtweerkaatsing) of het versterken van algengroei in de oceanen (CO2-opname). Dat laatste was meteen de reden om geo-engineering te verbieden. IJzerbemesting om algengroei in zee te bevorderen had onoverzienbare en onomkeerbare gevolgen. Inderdaad: bad climate-engineering.

Drooggelegd Holland

Wij zien een natuurlijker manier om het weer te beïnvloeden. Eentje die we in Nederland al eeuwen (onbewust) beoefenen: via het landschap. Want dat beïnvloedt het weer. En wij maken het landschap. Als Holland niet permanent werd leeggepompt, lag Utrecht aan zee en had het, als alle kustplaatsen, veel meer zonuren. Als de héle Waddenzee en Zuiderzee waren ingepolderd, had Friesland minder een zeeklimaat en waren er nu meer Elfstedenwinnaars. Mensen blazen bergen op, leggen meren aan en zeeën droog.

Met landschappelijke ingrepen sturen we nú al zeestromen bij om erosie te voorkomen en elders juist de neerslag van zand en slib uit te lokken.Waarom niet ook de luchtstromen sturen, de neerslag van regen stimuleren - met soortgelijke ingrepen? Eilanden hebben invloed op zeestromingen, op wolkvorming, weer en klimaat. Nu worden overal eilanden aangelegd, maar niet voor beter weer. Kan een goedgeplaatst eiland het laten regenen in verwoestijnend Spanje? Of in de Sahel?

Hoog tijd om het moratorium op onderzoek naar geo-engineering op te heffen en good climate-engineering verder te brengen. Vergeet het weerkristal. Tijd om de kennis van landschap-maken positief in te zetten. Nu ook voor het landschap bóven de horizon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden