Partijleden niet te snel afschrijven

Michel van Hulten snijdt (Opinie, 13 maart) een belangrijk democratisch thema aan: hoe zorgen we voor voldoende competente politici? Zijn stelling is dat er nu veel slechte politici zijn omdat alleen partijleden in aanmerking komen voor politieke functies en er weinig actieve leden zijn. Van Hulten suggereert dat als gerekruteerd zou worden uit 13,3 miljoen kiesgerechtigden in plaats van uit 300.000 partijleden er geen rekruteringsprobleem zou zijn. Deze probleemanalyse vind ik te simpel.

Van Hulten ziet partijleden als de oorzaak van het rekruteringsprobleem, maar het is ook mogelijk ze als een oplossing te zien. In een representatieve democratie moeten politici worden gekozen en partijen maken dat mogelijk door kandidaten te rekruteren en selecteren. Dat doen ze - niet uitsluitend, maar wel voornamelijk - uit hun ledenbestand. Binnen partijen krijgen potentiële kandidaten de gelegenheid zich het gedachtengoed van de partij eigen te maken en democratische vaardigheden op te doen. Partijen zijn zo een mechanisme om te zorgen dat alleen de 'besten' verder komen.

Gaat dat altijd goed? Nee. Van Hulten noemt een aantal voorbeelden van niet-integere politici. Maar hoe zit het met de vele generaties partijleden die nu en in het verleden wel goede en integere politici en bestuurders waren? Waarom dienen zij niet als voorbeeld dat dit systeem wél werkt?

Bovendien: één van de negatieve voorbeelden die Van Hulten noemt is Marjolein Faber. Maar Faber is helemaal geen partijlid. Zij is vertegenwoordiger namens de PVV, een ledenloze partij die kandidaten rekruteert uit alle kiezers. Ook de PVV raakte de afgelopen jaren veel politici kwijt. Dat maakt duidelijk dat ook deze manier van rekruteren niet altijd tot selectie van de besten leidt.

Kern van het rekruteringsprobleem is niet het kleine aantal partijleden, maar eerder dat het steeds moeilijker is om überhaupt mensen te vinden (partijlid of niet) die zich willen inzetten voor de publieke zaak nu het handelen van politici onder een vergrootglas is komen te liggen. Het afbreukrisico is groot.

Het pleidooi van Van Hulten om een staatscommissie naar het rekruteringsvraagstuk te laten kijken, is niet gek. Maar ik zou ervoor willen pleiten dat die commissie het vraagstuk met een open vizier benadert en partijleden niet bij voorbaat afschrijft.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden