Partijen worstelen met scheiding kerk en staat

Foto: Jorgen Caris Beeld
Foto: Jorgen Caris

Achter de balie op de begane grond van het Haagse stadhuis zaten gisteren twee medewerksters met een hoofddoek. Vóór de balie stonden drie dames, klanten, eveneens met hoofddoek.Als het aan de PVV ligt, en misschien ook wel aan andere partijen, moeten die hoofddoeken bij ambtenaren verdwijnen. Immers, de staat dient een neutrale - lees seculiere - uitstraling te hebben, zo klinkt het in die kringen.

Of de klanten met hoofddoek , vóór de balie, er ook zo over denken, is zeer de vraag. Zij zouden erop kunnen wijzen dat de vrijheid van godsdienst ook ambtenaren het recht geeft religieuze symbolen te dragen.
De vraag hoe neutraal de staat moet zijn en hoe die staat zich dient te verhouden tot grondwettelijke vrijheden is deze week weer levensgroot op tafel komen liggen. Dit naar aanleiding van het interview van VVD-Kamerlid Jeanine Hennis in De Pers (later teruggefloten door haar eigen fractie) en in reactie daarop het aanvragen van een debat met minister Donner door GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi. Hij wil van de minister weten of door de aanwezigheid van de PVV in de gedoogcoalitie de opvattingen over de scheiding van kerk en staat aan het veranderen zijn.

Nieuw is die discussie uiteraard niet, die komt regelmatig aan de oppervlaktede invalshoek afhankelijk van de tijdgeest soms wel. Tijdens de Bataafse Republiek en het daarop volgende regime van koning Willem I werd de scheiding ingevoerd om de burger te beschermen tegen de staat., zo schreef gisteren commentator Lex Oomkes in deze krant. In de huidige discussie lijkt het vooral te gaan om de vraag hoe de burger tegen de staat aan kijkt. Hoe neutraal moet die staat zijn?

Die vragen vallen niet eenvoudig te beantwoorden en partijen worstelen er zichtbaar mee. Neem bijvoorbeeld de ChristenUnie. De lijsttrekker bij de Statenverkiezingen, Roel Kuiper, stelde in een verkiezingsdebat voor om hoofddoekjes van ambtenaren in publieke overheidsfuncties te verbieden. Dit nuanceerde hij later overigens. In een interview op de website van Trouw meende hij dat eventueel in de Grondwet een verbod op sharia-wetgeving kon worden opgenomen. Diezelfde partij heeft zich er in het verleden sterk voor gemaakt dat een trouwambtenaar om geloofsredenen geen homostellen hoeft te trouwen.

Sinds de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar hebben de christelijke partijen in de Tweede Kamer nog geen dertig zetels - zelfs te weinig om een spoeddebat aan te vragen. Tegelijkertijd manifesteren liberale partijen als de VVD, D66 en GroenLinks zich sterk op geloofsterrein, misschien ook wel uit irritatie over de dominantie van de christelijke partijen als het gaat om dit soort kwesties. D66 heeft sinds de Kamerverkiezingen al diverse voorstellen gedaan, bijvoorbeeld het schrappen van de Zondagswet (geen niet-kerkelijke activiteiten op zondagochtend), de Wet op de Smalende Godslastering, (een al langer bestaande wens van D66) méér koopzondagen en het schrappen van de zinsnede 'bij de gratie Gods' in de aanhef bij wetsvoorstellen.

Hennis meende dat er vraagtekens moeten worden gesteld bij de subsidiëring van het bijzonder onderwijs. Vanuit een ander perspectief zet De in beginsel seculiere PVV zet deze discussie op scherp. De partij zegt tegen 'islamisering' van overheid en samenleving te strijden, maar wil wel joods-christelijke waarden beschermen. Al met al voorstellen en tegenstrijdigheden die een politiek debat rechtvaardigen. Of het veel zal opleveren valt, gezien de politieke verhoudingen, te betwijfelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden