Partijen optimistisch over solidariteit tussen generaties

Beeld johan kleinjan

Politieke partijen maken plannen met de jonge generatie in het achterhoofd, maar vergeten ook de ouderen niet. Concreet gaat het vaak over de zorg, het pensioen en over wonen.

De politiek heeft veel mooie woorden over voor de solidariteit tussen jong en oud. Begrippen als solidariteit en waardering spatten van de pagina’s in de verkiezingsprogramma’s. Meest in het oog springt het pleidooi om flexibeler met de AOW-leeftijd om te gaan. Eerder stoppen met werken moet kunnen. De ene partij wil dat de AOW’er dat zelf betaalt, de andere meent dat voor lagere inkomens de staatskas een handje moet helpen.

Kim Putters, directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, denkt dat er alle reden is voor mooie woorden over solidariteit tussen de generaties. In de Machiavelli-lezing zei hij vorige week: “Uit onderzoek blijkt dat ouderen begrip hebben voor de positie van jongeren die door hun flexbanen nauwelijks pensioen opbouwen en dat jongeren ook begrijpen dat ouderen verwachtingen hadden over hun pensioen en bevreesd zijn over oplopende zorgkosten. Dat wederzijdse begrip is eerder de basis voor een dialoog tussen generaties over de vormgeving van pensioen, zorg en studie dan voor een oorlog.” Hij vindt dat politici soms, in tegenstelling tot wat de partijprogramma’s suggereren, de indruk wekken dat er een ‘generatieoorlog’ op komst is.

Het CDA heeft van het rekening houden met jonge generaties zelfs de belangrijkste verkiezingsslogan gemaakt: ‘Het land dat wij door willen geven aan onze kinderen’. Maar ook andere partijen maken van solidariteit een breed begrip. Voor de VVD betekent een degelijke begroting dat ‘de rekening niet wordt doorgeschoven naar onze kinderen’. En ook D66 laat zich in die zin uit. Voor de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie is bescherming van het milieu juist een teken van solidariteit tussen ouderen en (toekomstige) jongeren.

Vorige week bleek al uit een enquête van Ipsos dat de meeste Nederlanders het geen goed idee vinden dat ouderen naar draagkracht mee moeten betalen aan de zorg; kosten voor de zorg worden collectief gedragen. Concreet komt solidariteit tussen jong en oud in de programma’s het meest tot uiting in de zorg, bij het samen sparen voor een oudedagsvoorziening en bij mogelijkheden om betaalbare woonruimte te vinden.

Aow bij 65 of 67 jaar

In de discussie over de oudedagsvoorziening gaat het om twee dingen: de AOW-uitkering die iedereen krijgt van de overheid en die uit het overheidsbudget wordt gefinancierd, en de pensioenuitkering die werknemers krijgen na daarvoor samen met hun werkgever te hebben gespaard.

Bij de AOW gaat het vooral over de leeftijd waarop de uitkering van start gaat. De officiële aow-leeftijd stijgt volgens de huidige afspraken naar 67 jaar in 2021 en gaat daarna omhoog met de levensverwachting. Er zijn drie partijen op de flanken die de aow-leeftijd weer terug willen brengen naar 65 jaar. Dat zijn de SP, de PVV en 50Plus. De kosten daarvan zullen de andere burgers, waaronder de jongeren, moeten betalen, alhoewel de SP veronderstelt dat hogere belastingen voor bedrijven en miljonairs de extra uitgaven kunnen dekken.

In de plannen van andere politieke partijen gaat het regelmatig over flexibele AOW. Eerder stoppen moet kunnen, vindt bijvoorbeeld de PvdA, maar dat betekent wel dat mensen een lagere uitkering krijgen. Omdat dit voor lagere inkomens praktisch heel lastig is, worden zij gecompenseerd door de overheid, stellen de sociaal-democraten voor. GroenLinks stelde eerder al voor dat zware beroepen eerder kunnen stoppen met werken. Ook D66 vindt een flexibele AOW-leeftijd oké, maar de overheid past niet bij. De VVD wil eveneens een flexibele AOW, maar bij die partij gaat het om de mogelijkheid later AOW te krijgen en dus een hogere uitkering te innen. De ChristenUnie en het CDA vinden het goed dat de leeftijd waarop mensen AOW krijgen is verhoogd. Maar het CDA voegde daar vrijdag aan toe dat de uitkering te laag is: er moet ongeveer 150 euro per persoon per jaar bij.

Meer keuze bij pensioen?

De meeste partijen doen voorstellen om het pensioensysteem te veranderen. Het huidige systeem is gebaseerd op collectief sparen. Jongere en oudere werknemers doen dat samen. Wat de SP betreft, blijft dat in grote lijnen zo: ‘Bescherm de pensioenen’, staat in het programma. Ook de PvdA en het CDA willen niet te veel morrelen aan het huidige stelsel: alle werknemers sparen samen en delen de risico’s want de één wordt ouder dan de ander en het resultaat van beleggen kan variëren. Het CDA-program: ‘Wij kiezen voor het behoud van solidariteit tussen generaties.’

Hiertegenover staan de partijen die werknemers meer keuzes willen geven bij het pensioen. Het is volgens de VVD eenvoudiger als werknemers zelf kunnen kiezen waar zij pensioen opbouwen. Daarbij ontstaat meer inzicht in wat iemand heeft opgebouwd en wat de uiteindelijke uitkering zal zijn, menen de liberalen. Kiezen mag ook van de ChristenUnie en is voor D66 zelfs cruciaal: ‘Baas over eigen pensioen’. Wil je een tijdje niet sparen voor pensioen en de hypotheek aflossen, dan is dat goed.

Waar gaan de verkiezingen over? Op weg naar 15 maart belicht Trouw elke week een thema. Deze week jong en oud, bestaat er solidariteit tussen de generaties? Vandaag: wat zeggen de politieke partijen daarover?

Hulp voor jongeren, vooral bij wonen

Verschillende partijen stellen zich de vraag of er voor jong en oud voldoende woonruimte is. Het CDA concludeert dat er een ‘startersfonds’ nodig is voor jongeren die voor het eerst een huis kopen. Verder concludeert deze partij dat er onvoldoende geschikte ‘zorgwoningen’ zijn voor ouderen die langer thuis blijven wonen.

Het is op de woningmarkt geen kwestie van wel of geen solidariteit willen, maar veel mensen wonen op een plek waar zij niet zouden moeten zijn, stelt D66. ‘Ouderen blijven wonen in een woning die hen niet past, en nieuwkomers op de woningmarkt zijn aangewezen op de weinige (en dure) vrije sectorhuurwoningen.’ Er moet meer gebouwd worden, betoogt D66.

De SP wil het ombouwen stimuleren van bijvoorbeeld kantoren naar woningen voor starters, jongeren en studenten. Woningen moeten levensloopbestendig worden gemaakt. De ChristenUnie vraagt om innovatiever te denken: bijvoorbeeld meer kleine starterswoningen die later samengevoegd kunnen worden en huizen waarin mantelzorg makkelijker is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden