Particulieren in nieuwe natuur

Te weinig geld voor de aankoop van natuur? Verkoop dan kleine, niet kwetsbare stukjes bos en natuur aan particulieren en steek de opbrengst in grootschalige natuurontwikkeling, zegt de Federatie Particulier Grondbezit.

Hans Schmit

ZEIST - Het landgoed De Heerlijkheid Loenen in Ewijk is vorige zomer door de Dienst Landelijk Gebied voor ruim tien miljoen euro gekocht en overgedragen aan Staatsbosbeheer.

Het landgoed is 190 hectare groot en bestaat uit natuurterreinen, bos en uiterwaarden. Ongeveer zeventig hectare is landbouwgrond. Voor het landgoed bestond ook bij particulieren belangstelling, zegt Ronnie van Woudenberg, secretaris-directeur van de Federatie Particulier Grondbezit (FPG). ,,Waarom is het landgoed dan door de Staat met belastinggeld aangekocht, terwijl er geen vierkante meter extra natuur en cultuur is bijgekomen?''

Volgens Van Woudenberg had die tien miljoen euro beter kunnen worden besteed aan de aankoop van gronden voor natuurontwikkeling en (landbouw)enclaves binnen bestaande, kwetsbare natuurgebieden. Van Woudenberg: ,,De Heerlijkheid Loenen is al eeuwen in particuliere handen en zou bij verkoop aan een particulier even goed af zijn geweest als bij Staatsbosbeheer. Degene die zo'n landgoed koopt, kan er niet mee doen wat hij of zij wil, maar is gebonden aan beheersverplichtingen.''

,,Het terrein is afdoende beschermd door de Natuurschoonwet, de Boswet en de Wet op de ruimtelijke ordening. De Natuurschoonwet geeft bijvoorbeeld verplichtingen over de instandhouding van de lanenstructuur, de landschappelijke aankleding en de openstelling. Bovendien vallen delen van de uiterwaarden onder de bescherming van de Europese Vogelrichtlijn. En de historische gebouwen zijn beschermd rijksmonument.''

De boodschap van de FPG is duidelijk: blijf als overheid af van bestaande landgoederen, bossen en andere niet kwetsbare natuur en investeer, nu er weinig geld beschikbaar is, in ontwikkeling van nieuwe natuur. Daarvoor kun je bovendien meer geld vrijmaken door niet kwetsbare stukjes natuur te verkopen. Van Woudenberg: ,,Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de provinciale landschappen hebben veel stukjes natuur in bezit, varierend van 1 tot 25 hectare, die vaak geïsoleerd of niet in de buurt van grote eenheden natuur zijn gelegen. Ze hebben die stukjes vaak gekregen bij ruilverkavelingen. Die perceeltjes kan je onder voorwaarden over het beheer verkopen aan particulieren die bijvoorbeeld aangrenzende gronden in bezit hebben en deze willen uitbreiden. Met dat geld kun je heel wat grond voor natuurontwikkeling aankopen. Zie het particulier beheer als een alternatief naast Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten, en niet als concurrent. Je hebt elkaar nodig om het buitengebied in stand te houden.'' De FPG, een federatie van 2000 leden en met een bezit van 180000 hectare, waarvan eenderde bos en natuur, zegt dat er voldoende belangstelling en geld is. Van Woudenberg: ,,Twee jaar terug hebben we onze leden in Gelderland gevraagd wat ze willen. Op hun bestaande terreinen willen ze zo'n 5000 hectare omvormen van landbouw naar natuur, of omschakelen naar agrarisch natuurbeheer. Daarnaast wilden zo eenzelfde aantal hectares aankopen voor natuur.''

In het kader van de ecologische hoofdstructuur (het samenhangende netwerk van natuurgebieden en verbindingszones) moet in 2018 19200 hectare zijn gerealiseerd door particulier natuurbeheer. Daarvan is echter hooguit 1000 hectare gerealiseerd. Dat duidt niet op een gebrek aan interesse, zegt Van Woudenberg: ,,Dat trage tempo heeft legio oorzaken. Zo kan een particulier door de natuurgebiedsplannen van de provincies niet overal kopen of op zijn eigen terrein natuur ontwikkelen. Het traject van de vergunningverlening is moeilijk begaanbaar, het duurt jaren en kost veel geld. Ook bestaat er nog fiscale onduidelijkheid. Als je alle knelpunten voor particulieren oplost, komt er zeker schot in.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden