'Participatiesamenleving' wint het van 'Pietitie' en 'sletvrees'

Het woord 'participatiesamenleving' werd een hit nadat koning Willem-Alexander het gebruikte tijdens Prinsjesdag Beeld anp

'Participatiesamenleving' is gekozen tot het woord van 2013. Leden van het genootschap Onze Taal gaven de voorkeur aan dat woord, boven 'socialbesitas' en 'Pietitie'. Hoe kwamen de tien genomineerde woorden tot leven?

Sommige woorden, zoals '3D-printer' en 'afluisterschandaal', bestaan al langer. Voor die woorden is het slechts een kwestie van 'opgepikt worden' door de media, zoals bij 'afluisterschandaal' gebeurde tijdens de nieuwsstroom over de NSA-praktijken.

Dat geldt ook voor de winnaar, 'participatiesamenleving'. Want hoewel dat woord al lang geleden uit de mond van de premiers Balkenende en Kok kwam, werd het pas een hit toen Koning Willem-Alexander het gebruikte in de Troonrede.

Op de dag van en na Prinsjesdag wordt het woord ruim 200 keer genoemd in de landelijke media (dagbladen, tv en internet), zo blijkt uit cijfers van Nieuwsmonitor. Een maand later maakt het nog een korte revival. Daarna wordt het stiller rond de participatiesamenleving.

Verhitte discussie
Volgens dezelfde cijfers is 'koningslied' het meest gebruikte genomineerde woord van dit jaar. Het zag op 8 februari al het levenslicht op Nu.nl, toen nog geschreven tussen aanhalingstekens. Vanaf eind maart is het woord dagelijks in de media terug te vinden met als hoogtepunt 20 en 25 april 2013, wanneer er meer dan 800 vermeldingen van worden gemaakt. In de dagen erna blijft de discussie verhit, maar na Koninginnedag komt het woord nog slechts sporadisch terug in de media.

Ook 'Pietitie' en 'sletvrees' werden populair doordat ze discussie opriepen. 'Pietitie' is het meest recente woord op de lijst en verwijst naar de gelijknamige Facebookpetitie die in het leven werd geroepen om Zwarte Piet zwart te laten blijven. Ook 'sletvrees' is recent veel in het nieuws geweest door de gelijknamige documentaire van Sunny Bergman.

Ingeburgerd
'Phablet' en 'selfie' staan sinds kort in de Oxford English Dictionary (OED) en zijn nu ook in Nederland ingeburgerd. Het eerste woord is een samenvoeging van 'phone' en 'tablet'. Een 'selfie' is een populair woord voor een zelfportret, meestal gemaakt met een smartphone.

Tot slot, 'socialbesitas' kwam tot leven dankzij het gelijknamige boek van Mayke Calis en Herm Kisjes en 'shariawijk' vierde hoogtijdagen door een publicatie in Trouw, waar het gebruikt werd als beschrijving van een deel van Den Haag waar inwoners druk voelden om te voldoen aan fundamentalistische normen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden