Participatiesamenleving? Samsom hoor je er niet over

PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom (L) en VVD-fractieleider Halbe Zijlstra tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer. Beeld anp

Participatiesamenleving: het is misschien geen mooi woord, maar sinds de koning er in de Troonrede over begon, is er volop discussie over een maatschappij waarin de overheid minder, en de burger meer gaat doen.

Anders dan zijn collega van de VVD Halbe Zijlstra, ging de fractievoorzitter van de PvdA Diederik Samsom gisteren bij de algemene beschouwingen elke verwijzing naar deze voor hem lastige maatschappij-term uit de weg.

Zeker, Samsoms betoog zat vol vergezichten, over een samenleving waarin mensen niet vrezen voor hun baan, of bang zijn dat hun kinderen het niet beter krijgen dan zijzelf. Hij schetste ook een maatschappelijk ideaal, van een samenleving met meer samenhang, een duurzame wereld, waarin mensen omkijken naar elkaar, en met elkaar samenwerken. Maar een naam geeft hij zo'n wereld liever niet. "Hoe je zo'n samenleving noemt, dat zal me een zorg zijn."

VVD-fractievoorzitter Zijlstra daarentegen omarmde juist de constatering van de regering, dat Nederland verandert van een klassieke verzorgingsstaat in een participatiesamenleving. Maar liefst negentig procent van de mensen gebruikt een of andere sociale regeling, haalde Zijlstra de statistieken van het CBS aan. "Dat is niet sociaal, dat neemt mensen het kostbaarste af dat ze hebben: vrijheid en verantwoordelijkheid." Hij noemde zichzelf een 'hartstochtelijk voorstander' van een samenleving waarin de overheid alleen dat doet wat mensen zelf niet kunnen.

Profiteur
Hoewel ook het CDA expliciet streeft naar een kleinere overheid, is de participatiesamenleving bij de VVD niet in goede handen, vindt het CDA. Bij de liberalen is het volgens CDA-fractieleider Sybrand van Haersma Buma gewoon een mooi woord voor kil bezuinigen.

Bovendien, zei SP-leider Emile Roemer, iedereen die belang heeft bij een sterke overheid, wordt weggezet als een profiteur. Mensen moeten wel ruimte krijgen om te zorgen voor anderen, meent de SGP, die het daarom vreemd vindt dat tweeverdieners worden bevoordeeld boven alleenverdieners.

Werknemers die hun baan verliezen willen niets liever dan meedoen, weet Bram van Ojik van GroenLinks. "Maar het kabinet heeft ze niets te bieden. Vroegere publieke voorzieningen worden geprivatiseerd en de burger staat met lege handen." Hij noemt dat een zoek het maar uit-maatschappij.

Diederik Samsom mengde zich in weinig discussies, en zeker niet in deze. Al vorige week zei hij bij 'Pauw en Witteman' dat hij zijn wenkbrauwen had gefronst bij de term participatiesamenleving. Zelf had hij die nooit verzonnen.

Geen visie
Zijn voorganger Wouter Bos ging eerder die dag in een opiniestuk in de Volkskrant veel verder. Hij kon zich niet indenken dat de PvdA instemde met de uitleg van premier Rutte (VVD), die Zijlstra gisteren herhaalde: dat iedereen die dat kan voor zichzelf moet zorgen, en dat de overheid er is voor diegenen die dat niet kunnen. Een PvdA die dat onderschrijft, heeft in zijn ogen 'geen visie meer op de overheid die er ook voor de middenklasse is, een overheid die verbindt omdat iedereen er aan mee betaalt en iedereen er van mee geniet. In plaats daarvan een overheid louter voor de allerzwaksten. Amerikaans, klassiek liberaal en zichzelf uiteindelijk marginaliserend. Zeg me dat het niet zo is!"

Die woorden werden door de critici van de liberale uitleg van de VVD-kopstukken Rutte en Zijlstra gisteren dankbaar aangehaald. Maar Samsom liet zich niet uit de tent lokken. Niet om de aanval van Bos te pareren, evenmin om de woorden van Zijlstra te ondersteunen. Hij hield het bij een oproep om 'samen de schouders eronder te zetten.' Die was gericht aan politiek én samenleving.

 
Al vorige week zei Samsom bij 'Pauw en Witteman' dat hij zijn wenkbrauwen had gefronst bij de term participatiesamenleving
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden