Parlement Brazilië beslist over lot Rousseff

Demonstrant tegen president Dilma Roussef in Brasilia. Beeld afp
Demonstrant tegen president Dilma Roussef in Brasilia.Beeld afp

Braziliaanse politici stemmen vandaag over het doorzetten van de afzettingsprocedure tegen president Dilma Rousseff, die verdacht wordt van creatief boekhouden.

Katy Sherriff

Het staatshoofd zou volgens tegenstanders de wet hebben overtreden door met creatief boekhouden de begroting van 2014 sluitend te maken. De Advocaat-Generaal van de Unie José Eduardo Cardozo, die de belangen van de presidente verdedigt, haalde tijdens de openingszitting gisteren fel uit naar de oppositie: "Dit proces is een staatsgreep!"

Het Hooggerechtshof verwierp donderdagavond laat een verzoek van advocaat Cardozo om de afzettingsprocedure te annuleren waardoor het Lagerhuis nu aan het woord is. Twee derde van de 513 volksvertegenwoordigers moet instemmen met de afzetting om het proces te kunnen vervolgen. Volgens de grote media in Brazilië, die de afzetting steunen, zouden nog maar enkele stemmen missen van de benodigde 342.

De definitieve stemming begint vanmiddag. Indien het Huis van Afgevaardigden instemt met de afzetting moet een meerderheid van de Senaat deze stem bevestigen, dan pas treedt president Rousseff tijdelijk terug. Binnen 180 dagen moet twee derde van de Senaat ook instemmen voor een definitieve afzetting.

Braziliaanse elite de straat op
"Het Braziliaanse schip komt tot zinken als president Dilma niet vertrekt", zegt de 60-jarige Cristina Filomeno. Ze laat haar twee wollige chowchow-honden Bonbon en Kiki uit in de straten van de wijk Jardins, hartje São Paulo.

De gepensioneerde Filomeno woont al dertig jaar in deze buurt waar het straatbeeld wordt bepaald door dure auto's en statige appartementencomplexen met voor de ingang privébewaking in pak. Jardins ligt direct ten zuiden van de Avenida Paulista, centrum van demonstraties in de stad. "Ik ben naar alle antiregeringsdemonstraties geweest", vertelt Filomeno. "Ik heb genoeg van die corrupte Arbeiderspartij."

De blanke Filomeno behoort tot het gegoede deel van de Braziliaanse samenleving waar de Arbeiderspartij van president Dilma Rousseff op weinig stemmen kan rekenen. "Nunca, never, jamais stem ik op die partij", zegt de hondenliefhebster resoluut. De conservatief-rechtse oppositiepartij PSDB krijgt haar stem. Mensen als Filomeno die demonstreren tegen de Arbeiderspartij en aansturen op het aftreden van Rousseff doen dat volgens critici alleen omdat ze ongemak voelen met de sociale vooruitgang van de laagste klassen in de samenleving.

Ongelijkheid
"De ongelijkheid is nog steeds het grootste sociale probleem in Brazilië", meent sociologe Esther Solano van de Unifesp-universiteit in São Paulo. Solano deed onderzoek naar de bezoekers van de antiregeringsdemonstraties: overwegend blank en afkomstig uit de hoogste sociale klassen. "Een groot deel koestert inderdaad conservatieve denkbeelden en uit kritiek op de sociale programma's van de Arbeiderspartij zoals de Bolsa Familia", zegt de sociologe.

Die Bolsa Familia is de beurs die moeders ontvangen wanneer ze hun kind laten vaccineren en naar school sturen. De toelage haalde miljoenen Brazilianen uit de extreme armoede. Toch willen veel Brazilianen uit de hogere klassen die vooruitgang niet zien. "Alleen de armen stemmen op de Arbeiderspartij, want die deelt geld uit", zegt Filomeno terwijl ze de drollen van haar hond met een zakje opruimt. "Laat ze werken voor hun geld."

"Dat is makkelijk praten als je altijd eten op tafel hebt", meent professor Adalberto Cardoso, directeur van het Instituut voor Sociale en Politieke Studies van de UERJ-universiteit in Rio de Janeiro. "Brazilië heeft nog steeds een enorme klassentegenstelling. Die vormt de grond onder de protesten tegen de regering. Demonstranten roepen dat ze geen dienstmeid meer kunnen betalen door het hoge minimumloon, of dat het vliegveld te vol is met al die mensen die nu kunnen vliegen. Maar dit ongemak van de elite is slechts een brandstof voor de politieke crisis, het verklaart die niet."

Economische stagnatie
Volgens Cardoso is het grote probleem dat de conservatieve oppositie het verlies dat ze bij de verkiezingen van 2014 leed nooit heeft geaccepteerd. Daarbij komt dat de conservatieve dominatie die er nog wel in het Congres is, ervoor zorgde dat president Rousseff in haar tweede termijn niks meer voor elkaar krijgt. "De economie verslechterde extra snel doordat de president verlamd was. De woede over de economische stagnatie in combinatie met de corruptieschandalen richt zich nu op Rousseff."

Sociologe Esther Solano benadrukt dat het inmiddels niet alleen de elite is die de Arbeiderspartij weg wil hebben. De traditionele achterban van de partij in de periferie slinkt juist door sociale verbeteringen: "Wie in de afgelopen jaren sociaal opklom, wil zich door die klassentegenstelling identificeren met de mensen die bovenaan staan, niet beneden."

Cristina Filomeno haalt haar honden aan: "Het is niet rijken tegen armen. Ook mijn huishoudster wil Dilma weg hebben. Het gaat om de corruptie die absurd is toegenomen." Dat Rousseff nog niet van corruptie is beschuldigd, doet er niet toe: "Kijk naar haar voorganger, die zogenaamd eenvoudige metaalbewerker Lula die nu miljonair is. Die is duidelijk corrupt. Alles beter dan die Arbeiderspartij."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden