Parkinsonmuis op dieet beweegt weer soepel

Beeld ANP

Voor het eerst weten wetenschappers met een speciaal dieet ziekteverschijnselen terug te draaien in een muizenmodel van Parkinson. 

Hoogleraar Aletta Kraneveld van Universiteit Utrecht en haar vandaag promoverende student Paula Perez Pardo noemen de effecten verrassend groot, en willen zo snel mogelijk beginnen met klinische studies in de mens.

Hun dieet bestaat uit voedingsvezels die voorkomen in groenten als witlof en broccoli, aangevuld met voedingssupplementen die niet in de supermarkt liggen. Het grijpt aan op de hersenen én op bacteriën in de darm en had zowel een preventieve als een therapeutische werking. De knaagdieren op het speciale dieet wisten zich beschermd: ze ontwikkelden veel minder zware verschijnselen toen de ziekte hierna werd opgewekt door de onderzoekers. Ook bij muizen die de ziekte al hadden toen ze aan het dieet begonnen, namen de klachten af. En niet alleen motorische strubbelingen, ook niet-motorische klachten waar Parkinsonpatiënten mee kampen als verminderde reuk en maag-darmklachten namen af.

Klonterende eiwitten

De waarschijnlijke boosdoeners van de ziekte - klonterende eiwitophopingen - zitten zowel op zenuwcellen in het brein als op zenuwcellen in de darm. Over de rol van die darm is grote discussie: is die een bakermat voor allerhande hersenziekten, of is de veranderde samenstelling van darmflora bij de ziekte van Parkinson, Alzheimer en autisme slechts een bijverschijnsel en niet de oorzaak?

Het werk van Perez Pardo geeft geen definitief antwoord, maar laat wel zien dat Parkinson zich in twee richtingen zou kunnen ontwikkelen. In muizen ontstaat een model van Parkinson door ze bloot te stellen aan het pesticide rotenon. Laat Perez Pardo de schadelijke eiwitklonten bij muizen in de darm ontstaan, door het pesticide daar aan te brengen, dan 'lekt' dat ordeverstorende eiwit via een zenuw naar het motorische deel van de hersenen - omgekeerd ook.

De huidige medicatie voor de ziekte is vooral symptoombestrijding, vult de niet bij dit onderzoek betrokken hoogleraar Henk Berendse van het VUmc aan. "Bij de ziekte van Parkinson is sprake van te weinig dopamine, waardoor de motorische klachten ontstaan. Dat dopamine-gehalte kun je aanvullen, maar daarmee pak je de onderliggende oorzaak niet aan." Daarom noemt hij het werk van zijn collega's zeer veelbelovend. "Het is te prijzen dat ze vanuit een breder concept werken."

Natuurlijk moet eerst de stap van muis naar mens nog gemaakt worden voor het als therapie ingezet kan worden, zegt Berendse. "Dit blijft een model van de ziekte. Je wilt weten of zo'n dieet bij de mens net zo krachtig is. Maar dit zijn belangrijke eerste stappen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden