Opinie

Parken van wereldklasse passen niet in Nederland

Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa Beeld Koen Suyk, ANP
Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche AaBeeld Koen Suyk, ANP

Knotwilgen en duinen zijn mooi genoeg. Parken van wereldklasse passen niet in Nederland, meent Klaas van der Veen, ontwerper van Explanation Design.

Op het Festival Nationale Parken op 17 maart nodigden staatssecretaris Van Dam en prinses Laurentien de bezoekers uit om tot Nationale Parken van Wereldklasse te komen. Meer bezoekers, ook toeristen.

Wat men zich bij wereldklasse voorstelt, kun je zien in twee recente Nederlandse natuurfilms 'De Nieuwe Wildernis' en 'Natuur in de Delta'. Die tappen uit een bekend vaatje: ontembare paarden onder dreigende lucht, en een slow motion wiekende zeearend boven een wetland. Ik vind het kitsch. "Maak de Nederlandse natuur opnieuw groot." Waarom is dat een slecht idee?

Natuur als een mooi decor, als remedie tegen onze schermpjescultuur of als veilige haven voor de korenwolf, alle drie leunen op een natuurbeeld uit de Romantiek. Een periode (heel lang geleden) waaraan we ook het wrede idee van de ware liefde te danken hebben. Natuur, groter dan de mens, paradijselijk en onschuldig, is toen uitgevonden. Het tegendeel en tegengif van onze gemechaniseerde verdorvenheid. Met deze natuur dingen we naar de toeristische wereldklasse.

Aflaat
Eén probleem: we hebben geen grootse natuur, behoudens op de Waddenzee en in de Oosterschelde (onder water). Dan maken we het toch? Nieuwe natuur, helende surrogaat-Serengeti, aan te leggen als aflaat voor infrastructuur of nieuwbouwwijk. Het verwezenlijken hiervan is duur, bovendien bereikt de club die bepaalt wat natuur precies moet zijn nooit overeenstemming over wélke natuur we nu gaan herscheppen. Wat het ook wordt, de nieuwe natuur klopt niet. Da's logisch. De opvattingen die eraan ten grondslag liggen, zijn niet van nu.

Dan de toeristen. Nederlanders vinden drama-natuur geweldig, en hun eigen landschap gewoon. Buitenlanders vinden onze wisenten achter een hek om te giechelen, maar ons landschap? Zoiets hebben ze nog nooit gezien, zo veelvormig en afwisselend. Al op dag één, in het Rijks of het Mauritshuis, leren ze het Nederlandse landschap kennen: zompig boerenland met knotwilgen, duinen, zandverstuivingen en rivieren. Ook de Unesco-werelderfgoedlijst is duidelijk. Landscape. Een door en door Nederlands woord. De Nederlandse landschappen zijn van wereldklasse.

Eén ding: laten we met het romantische natuurbeeld ook het romantische landschapsbeeld, dat onmodieuze biotopen en moeilijk leesbare landschappen wegdrukt, de deur uitdoen. Laten we het publiek leren om meer te willen dan het pre-industriële drietal Idyllisch Boerenland, Historisch Stadsgezicht en Grootse Natuur. Door ze beter te leren kijken, voorbij de voorgeschreven schaapskooi, trapgevel en edelherten.

Gelaagd landschap
Landschap is dynamisch, met nieuwe ontwikkelingen die over de oude liggen, zoals olieverf over een geheimzinnige onderschildering. Het landschap - optelsom van bodem, natuurlijke bekleding en menselijk handelen - lééft.

Nationale Parken-mensen, zie af van de grootsheid die in vergelijking met Yellowstone zo klein is. Laat het beleef-spektakel gaan, de jongeren komen niet. Geef de bezoeker liever de fijnzinnige, hedendaagse, meerlagige verhalen die ons boeiende cultuurlandschap ons aanreikt. Daar zit onze identiteit.

Die toekomstige 'Nationale Parken van Wereldklasse' zijn onze eigen, unieke, internationaal uitzonderlijke landschappen, met de vroegere Nationale Landschappen als uitgangspunt. Gebruik het Nationaal Beek- en Esdorpenlandschap Drentsche Aa als model, bijvoorbeeld voor Nationaal Park het Groene Hart. Landschap dat de natuur verenigt met de mens.

Laat de Romantiek in het museum en De Nieuwe Wildernis in de bioscoop. Willen we 'wereldklasse', dan zetten we ons landschap op de troon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden