Parijs worstelt met torentrauma

De burgemeester van Parijs heeft ambitieuze plannen voor hoge nieuwbouw in zijn stad. Duur en naargeestig, menen critici.

Marijn Kruk

Stadstotems worden ze genoemd: de bijna tweehonderd meter hoge duo-toren met veelkleurige vlakjes langs de Seine. Of de uit terrassen opgebouwde toren bij Porte de la Chapelle. Elf zijn het er in totaal – de een nog spectaculairder dan de ander.

De imposante gebouwen bestaan nog slechts op de tekentafel, maar als het aan burgemeester Bertrand Delanoë ligt, staat straks op drie locaties aan de rand van Parijs hoogbouw. Op die manier hoopt Delanoë extra ruimte te winnen voor kantoren en woningen, en tegelijkertijd zijn stad terug te zetten op de architectonische landkaart.

De burgemeester vroeg daarom een aantal gerenommeerde architectenbureaus ontwerpen te maken. Een stunt om de Parijzenaars te verleiden in aanloop naar de burgemeesterverkiezingen in maart, meent de rechtse oppositie. Maar het is de vraag of socialist Delanoë met zijn project veel kiezers zal aanspreken. Onder Parijzenaars bestaat veel weerstand tegen hoogbouw.

Dat ondervond de burgemeester al in 2003, toen hij voorstelde om de wet te veranderen die stelt dat er in het centrum van Parijs niet hoger mag worden gebouwd dan 25 meter – oplopend naar 37 meter aan de Boulevard Périphérique. Met succes wisten de Groenen en burgerorganisaties toen de publieke opinie tegen Delanoë’s voorstel te mobiliseren, en de wet bleef onveranderd.

Waar komt die weerzin tegen alles wat naar torens riekt onder Parijzenaars eigenlijk vandaan? „Ze zijn getraumatiseerd”, zegt Guillaume Faburel, als sociaal geograaf verbonden aan het Institut d’Urbanisme de Paris. „Ze hebben gezien wat er gebeurt als er een uitzondering op de uit 1967 stammende wet gemaakt wordt.” Faburel doelt op de bouw van de Tour Montparnasse of de wijk Les Olympiades – een ensemble van massieve grijze woontorens in het tegenwoordige Chinatown in het 13de arrondissement. „Dat zijn geen projecten waarmee je de harten van de Parijzenaars wint”.

Sindsdien houdt men zich in Parijs dus strikt aan wat wel de ’wet op de 13de verdieping’ wordt genoemd. Dat blijkt wel als je de trappen van Montmartre of een ander hooggelegen punt in de stad beklimt. Op de Eiffeltoren, de Tour Montparnasse en Les Olympiades na is er nauwelijks een gebouw te zien dat boven de negentiende-eeuwse appartementencomplexen uitsteekt. Alleen in de zakenwijk La Défense in het westen reiken torens naar de hemel, maar dat is ’extra-muros’, buiten de rondweg.

Dit keer probeert Delanoë het dus met ambitieuze architectuur aan de rand van de stad, net binnen de rondweg – in twee van de drie gevallen op min of meer verlaten industrieterreinen. Toch is de weerstand bij De Groenen onverminderd groot.

Zo is het onzin dat torens een manier zijn om ruimte winnen, meent Yves Contassot, kandidaat-burgemeester van de Groenen in het 13de arrondissement en één van de meest uitgesproken tegenstanders van de hoogbouwplannen van Delanoë. Hij verwijst naar regels die voorschrijven dat voor elke vierkante meter torenruimte drie meter vrije ruimte naast het gebouw aangelegd moet worden. Die terreinen veranderen in de praktijk bovendien in naargeestige plekken met hangjongeren, vandalisme en tenslotte criminaliteit.

En Contassot heeft nog meer kritiek. „Torens zijn relatief duur in energieverbruik, dus woningen zullen hogere lasten hebben. Voor sociale woningbouw is het daarom eigenlijk niet geschikt – dat kan toch niet de bedoeling van een socialistische burgermeester zijn?”

Maar moet Parijs geen plek blijven waar gewaagde architectuur bedreven wordt? „Zeker wel, maar waarom moet dat per se met een 150 meter hoge toren? Dat kan ook met gebouwen van, zeg, vijf verdiepingen! Mijn punt is dat een toren de omgeving compleet verandert. Kijk maar naar Barcelona waar de Torre Agbar (een kogelvormige toren van de Franse architect Jean Nouvel, red.) alle aandacht van de oorspronkelijke omgeving wegzuigt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden