Parijs negeert 'kamp van de schande'

reportage | Grande-Synthe, vlak onder Duinkerken, is in strijd met alle denkbare normen op het gebied van opvang

Het migrantenkamp bij de kanaaltunnel in Calais is berucht, maar er is nog erger. Iets noordelijker, vlak onder Duinkerken, bivakkeren zeker 2500 mensen in de modder en de kou.

Het treft dat pal naast het kamp een tuincentrum van de keten Jardiland is gevestigd. Want zonder een paar rubber laarzen is het terrein een drassig stukje bos vol tentjes en bouwsels van latten, pallets en landbouwplastic. Onbegaanbaar. Je zakt er op sommige plaatsen tot ver over de enkels weg in de modder.

Hulporganisaties zorgen voor voldoende eten, maar verder is er gebrek aan alles in dit 'kamp van de schande'. Zo zijn er veel te weinig wc's voor de bewoners, die een keer in de twee weken kunnen douchen.

De migranten worden bijgestaan door Artsen zonder Grenzen en vrijwillige hulpverleners, zoals Michiel Oosterveld uit Zutphen. Oosterveld heeft een buitenfornuis gebouwd, een apparaat dat in een half uur twintig liter soep kan opwarmen.

"Het is ongelooflijk dat zoiets bestaat in een beschaafd land", zegt Oosterveld, die als zelfstandige in de bouw werkt. "Vrienden hebben mij gevraagd waarom ik dit doe. Kijk naar wat er is gebeurd in Keulen, zeggen ze. En dan ga jij ze daar helpen! Maar als ik dit zo zie denk ik: wat kleinburgerlijk om zo te denken. Deze mensen kan je hier niet zo laten zitten."

De medische toestand in het kamp is zorgelijk. "We hebben steeds meer gevallen van longinfecties", zegt verpleegkundige Mathieu Balthazar van Artsen zonder Grenzen. "Er heerst diarree en schurft en er zijn mensen met ernstige brandwonden omdat ze 's nachts gevaarlijke dingen doen om licht te maken. Sommigen hebben ook klappen gehad, van de politie of van elkaar."

Het kamp, in de gemeente Grande-Synthe onder Duinkerken, bestaat al tien jaar maar telde tot afgelopen zomer nooit meer dan zo'n zestig bewoners. Binnen een paar maanden verruilden ongeveer 3000 migranten de overvolle 'jungle' van Calais voor Grande-Synthe. De locatie heeft als voordeel dat zij vlakbij een tankstation en een rustplaats aan de A16 ligt, een snelweg op de route naar de havens van Calais en Duinkerken. Het is de toegangspoort tot het Verenigd Koninkrijk.

Want geen van deze migranten wil op het vasteland blijven; het VK, dat geen Schengen-land is en de grens gesloten houdt, is het doel. Velen hebben smokkelaars, die ook in het kamp verblijven, al duizenden euro's betaald om te helpen bij een oversteek per vrachtwagen met een chauffeur die ook in het complot zit.

Grande-Synthe telt voornamelijk Iraakse Koerden en er zijn ook Arabische Irakezen en Iraniërs. Soedanezen en Eritreërs, dominant in Calais, zijn nergens te bekennen. In Calais werd geregeld gevochten tussen Koerden, Arabieren en Afrikanen en dat was voor de eersten ook een reden om te verhuizen.

De Franse staat is bang voor een tweede Calais en peinst er niet over om met serieuze opvang de illegale oversteek te faciliteren. "Geen aanzuigende werking, dat is het enige wat de Franse regering interesseert", zegt Samuel Hanyron van Artsen zonder Grenzen. Grande-Synthe is in strijd met alle denkbare normen op het gebied van opvang, maar net als in Calais willen veel bewoners er niet weg. Het kamp staat bekend om de beroerde omstandigheden maar ook om de relatief korte tijd die migranten er doorbrengen. "We zullen ze moeten overtuigen", denkt Hanryon. "We moeten ook praten met de smokkelaars. We gaan in ieder geval niet samenwerken met de autoriteiten. Want als ze in het nieuwe kamp vingerafdrukken afnemen, wil niemand meer komen."

Nog een kamp

Artsen zonder Grenzen is deze week begonnen met het bouwen van een nieuw kamp, op nog geen kilometer van 'het kamp van de schande'. De Franse staat wilde hier lange tijd niets van weten, maar gaf het verzet tegen het project deze maand op. Dat wil niet zeggen dat Parijs de portemonnee trekt: alles komt voor rekening van AzG. De gemeente Grande-Synthe, die een groene burgemeester heeft, steunt het initiatief, maar niet financieel. Er komen 500 verwarmbare vijfpersoonstenten. Ook zijn er echte sanitaire voorzieningen. Over maximaal zes weken moet het kamp klaar zijn. Ter vergelijking: de Franse regering kondigde in augustus 1500 opvangplaatsen in Calais aan. De eerste containers werden deze week in gebruik genomen.

'Een verspild leven'

Naar eigen zeggen probeerde de Brit Rob Lawrie slechts een Afghaans vluchtelingenmeisje vanuit Frankrijk naar haar familie in Engeland over te brengen. Volgens de Franse aanklager heeft Lawrie zich schuldig gemaakt aan mensensmokkel. Daarom riskeert hij nu een gevangenisstraf van maar liefst vijf jaar en daarnaast een geldboete van 30.000 euro.

Lawrie moest gisteren verschijnen voor de rechtbank. Hij stond daar eerst de pers te woord, met in zijn armen de persoon om wie de rechtszaak draait: het vierjarige Afghaanse meisje. "Wat jullie hier zien is een verspild leven", vertelde hij de aanwezige journalisten. "Ze leeft in een vluchtelingenkamp. Mensen noemen dit mensensmokkel, maar ik was dit kleine meisje aan het redden." Wel erkende hij dat zijn daad niet slim was.

Mocht Lawrie, die voorheen werkte als tapijtreiniger en als militair, worden vrijgesproken van mensensmokkel, dan wil de Franse aanklager hem alsnog laten terechtstaan voor het in gevaar brengen van het Afghaanse meisje. Daarop staat een boete van duizend euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden