Pareltje met blingbling

Trouw trekt door Nederland en test 'tempels' van velerlei soort. Vandaag: de Nieuwe Kerk van Haarlem.

De weg ernaartoe
Eerst een biecht. Zes jaar lang woonde ik in het centrum van Haarlem. Ik ben honderden keren langs de Grote Kerk gefietst. Vanaf het terras rondom de kerk heb ik minutenlang naar de kruistoren zitten turen, naar de kerkramen, naar alle uitstulpingen. Ik heb een engelachtig koor horen zingen toen ik langsliep en iemand piano horen spelen. Ik heb gefantaseerd over het orgel, dat het mooiste orgel van Nederland wordt genoemd, en hoe dat dan wel niet moet klinken. Ik heb colonnes toeristen naar binnen zien gaan. En ik ben in al die zes jaar nooit binnen geweest. Schandalig. Echt schandalig. En onbegrijpelijk. En nu sta ik voor een dichte deur.

En nu?
De Grote Kerk is van half oktober tot half mei dicht omdat het dan te koud is om er een uur te zitten. De diensten van de PKN-wijkgemeente zijn dan in de Nieuwe Kerk. Daar woonde ik praktisch naast. En ook hier ben ik nooit naar binnen gelopen. Beschamend. De kerk blijkt een vermomd pareltje. Met een blingbling preekstoel. Koperen leuningen uitlopend in een krul. Op het kerkplafond zijn wapenschilden, zagen, het wapen van Haarlem en klokjes geschilderd. De kerkklokjes worden damiaatjes genoemd, naar de legende van Damiate. Volgens die legende zouden Haarlemse burgers tijdens een kruistocht de Egyptische stad Dumuyat hebben veroverd. De 17de-eeuwse architect van het gebouw, Jacob van Kampen, liet zich inspireren door de tempel in Jeruzalem. Vandaag zitten zo'n tweehonderd mensen in een halve kring rond de preekstoel. Er zijn hier nog oude, verhoogde kerkbanken met deurtjes, waar 'Ouderlingen', 'Notabelen', 'Predikanten en Familie', en 'Weeshuis' met sierlijke krulletters op staat geschreven. De kaarsen branden, wel zestien stuks. En het ruikt er naar koffie. De sfeer is hartelijk, de wijkpredikant oogt vrolijk.

Hoe verloopt de dienst?
Traditioneel protestants. Met orgelspel, zang, een schriftlezing, een preek, een kindernevendienst en koffie na. Als extraatje wordt vandaag een diaken bevestigd. Dominee Luttikhuis roept eerst de kinderen naar voren. Het zijn er een stuk of negen. De dominee heeft een koker in zijn hand. "Weten jullie wat een kokerblik is?" De kindjes weten het niet. "En weten jullie wat oogkleppen zijn?" Een meisje zegt: "Die hebben paarden soms over hun ogen." Heel goed, vindt de dominee. Hij overhandigt de koker aan een meisje. "Kijk hier maar eens doorheen. Wat zie je?" Meisje: "Ik zie vier mensen." Dominee: "Terwijl het er veel meer zijn, zie je er maar vier." De dominee legt uit dat sommige mensen een beperkte blik hebben. En alleen maar zien wat ze wíllen zien. De kinderen kunnen er het beste voor zorgen dat ze geen kokerblik krijgen in hun leven, zegt de dominee.

Reden om niet te gaan
Ik vond het ietwat saaiig.

Reden om wel te gaan
De sfeer. De vriendelijke dominee. Het kerkgebouw en zijn geschiedenis. De koffie. De roomsoesjes bij de koffie. En de organist verdient een pluim.

De Nieuwe Kerk
De protestantse wijkgemeente Centrum Haarlem komt afwisselend in de Grote Kerk op de Grote Markt en de Nieuwe Kerk bijeen. De Nieuwe Kerk uit 1649 is het eerste stenen kerkgebouw dat na de Reformatie voor protestanten werd gebouwd. Daarvóór zaten de kerkgangers in een houten preekschuur. De toren uit 1613 zou door Napoleon als uitkijktoren zijn gebruikt. Diensten zijn op zondag om 10 uur. Ook zijn er gezamenlijke diensten afwisselend in de Lutherse Kerk en de Remonstrantse Kerk, allen gelegen in het centrum.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden