Pareltje beroofd van magie

In het barokke Slottsteater van Drottningholm, op een uurtje varen van Stockholm, dirigeert Marc Minkowski een flitsende 'Le nozze di Figaro'. Jammer is wel dat de aloude toneelmachinerieën ongebruikt blijven. Weg magie!

Het paleistheatertje van Drottningholm is een klein wonder. Alles eraan is nog authentiek 18de-eeuws. En alle toneelmachinerieën in het operatheater werken nog zoals ze in 1766 werden geïnstalleerd. De bediening gaat met de hand, maar de snelheid waarmee scènewisselingen gerealiseerd kunnen worden, geven hedendaagse computergestuurde theatertechnieken in moderne theaters het nakijken. Niet voor niets plaatste Unesco dit barokke pareltje in 1991 op de werelderfgoedlijst; ondanks het feit dat het er in vergelijking met bijvoorbeeld Versailles wat provinciaals en boers uitziet.

Sinds 1979 zijn er in de zomer in Drottningholm weer opera's uit de 17de en 18de eeuw te zien. Decors en coulissen kwamen tot leven nadat ze in het dichtgetimmerde theater sinds 1792 - het jaar dat koning Gustaaf III stierf - bijna twee eeuwen verborgen waren geweest. Het theater werd ooit gebouwd op verzoek van koningin Louisa Ulrika - 'drottning' is Zweeds voor koningin, 'holm' betekent eiland. Inmiddels is Drottningholm een begrip in de wereld van de opera.

Er is de Zweedse artistieke leiding van het Slottsteater veel aan gelegen internationaal gevierde namen aan zich te binden, en dat lukt aardig. Deze zomer begon de Franse dirigent Marc Minkowski er aan een driejarige residentie. Met zijn musicologische en dramaturgische rechterhand Ivan Alexandre is hij de komende jaren verantwoordelijk voor een Mozart/Da Ponte-trilogie. Begonnen werd met 'Le nozze di Figaro' waarvoor een opvallende cast internationale cast zangers was uitgenodigd.

Eerst en vooral onze eigen Lenneke Ruiten. Minkowski werkt de laatste tijd graag met haar. Begin dit jaar stonden ze samen in de Milanese Scala voor Mozarts 'Lucio Silla'. En nu zingt Ruiten in Drottningholm de rol van Susanna. Menigeen had haar waarschijnlijk in de meer volwassen sopraanrol van gravin Almaviva verwacht, maar Ruiten heeft aangegeven dat ze graag echte speelrollen doet zoals die van Susanna. En ze was - al spelend - fantastisch op dreef binnen de mogelijkheden die regisseur Alexandre haar bood. Ze had de lachers in de zaal meerdere malen op haar hand, vooral in de scène waarin duidelijk wordt dat haar grote rivale voor Figaro's liefde in werkelijkheid zijn moeder is. Ruitens stem past Susanna als een handschoen en ze maakte van haar aria in de laatste akte een betoverend mooi moment.

Perfecte wervelwind

Daarin werd ze prachtig gedragen door Minkowski en het Drottningholm Theatre Orchestra. Dat orkest werd in 1979 opgericht door Arnold Östman. Onder Östman werden de Mozart-opera's in de jaren tachtig en negentig vastgelegd op cd. Het waren revolutionaire opnamen. We zijn nu zo'n dertig jaar verder en de ontwikkelingen op het gebied van musiceren op een tijdeigen instrumentarium hebben een hoge vlucht genomen. Minkowski wist nog gedrevener dan Östman de dwaze tempi van de 'dolle dag' in Mozarts opera op te poken en vast te houden. Als een perfecte wervelwind trok de geniale finale van de tweede akte aan de vierhonderd toeschouwers - meer passen er niet in dit theater - voorbij. Die reageerden uitermate enthousiast.

Naast Ruiten zongen onder anderen Camilla Tilling (een schitterend vergevingsgezinde gravin), Florian Sempey (een krachtige graaf) en Robert Gleadow (een ontdekking als Figaro). De Noorse Ingeborg Gillebo viel in dit ensemble wel wat tegen. Regisseur Alexandre zag in deze van hormonen uit elkaar spattende jongen het verband met de andere twee opera's in deze trilogie. Cherubino groeit volgend jaar uit tot de van seks bezeten Don Giovannni en daarna tot de zwart-cynische Don Alfonso in 'Così fan tutte'. Een leuk idee, maar het resultaat is natuurlijk pas helemaal aan het eind te beoordelen. Her en der drong er al wel muziek uit de latere opera's in 'Le nozze' door. En dat was leuk.

Wel vreemd dat Alexandre helemaal niets deed met het bijzondere van Drottningholm. Pierre Audi tartte daar met zijn ensceneringen van Händel-opera's ook de verwachtingen, maar diens tegendraadse gebruik van de theatertechniek leverde uitermate spannend theater op. Alexandre deed niets meer dan een toneeltje in het toneel plaatsen. Beschilderde lappen en flappen waren deuren en ramen. Het oogde vooral krampachtig en klein. Cherubino's spectaculaire ontsnapping uit het boudoir van de gravin was hier niets meer dan een slap sprongetje. Het is voor het eerst dat Drottningholm de ensceneringen door Europa laat toeren, zoals begin volgend jaar al in Versailles. En zo kwam het dat we een Mozart zagen die met het bijzondere van Drottningholm weinig van doen had. En weg was de magie.

Er zijn nog voorstellingen op vrijdag en zondag. www.dtm.se

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden