Paradijs voor kunst op papier

In het centrum van Parijs ligt het imposante pand van de Fondation Custodia, een Nederlands instituut met een grandioze kunstcollectie. De verzameling is nu nog een grote onbekende voor het grote publiek. Dat gaat veranderen.

Het achttiende-eeuwse H¿tel Turgot aan de Rue de Lille in Parijs mag met recht een schatkamer worden genoemd. Via trappenhuizen, ontvangstkamers en studieruimtes, die volhangen met schilderijen van oude meesters, komen we bij de kluis, een flinke inloopkast met grote, dikke boeken langs de wanden. Voor de journalisten die op bezoek zijn, haalt Ger Luijten, directeur van de Fondation Custodia, zo'n boek tevoorschijn. Tekening na tekening zie je tussen de schutsbladen liggen. Dan houdt Luijten stil bij een studie in draperieën van Leonardo da Vinci. "Die lenen we binnenkort uit voor een tentoonstelling in Milaan. Dat is een beetje ingewikkeld. Want voor welk bedrag verzeker je een werk met een marktwaarde van waarschijnlijk 29 miljoen euro?"

Ger Luijten en zijn staf beheren een bijzondere collectie. In de twintigste eeuw werd die verzameld door kunsthandelaar Frits Lugt (1884-1970). Hoewel je je in het huis kunt vergapen aan schilderijen van Jacob van Ruisdael, Adriaen van Ostade, Aart van der Neer en Pieter Saenredam ('hier zijn er maar drie van in heel Frankrijk', aldus Luijten) bestaat het merendeel van de collectie uit papier. Tekeningen waren de grote liefde van Frits Lugt, die zo goed kon onderhandelen dat andere handelaars hem liever uit de weg gingen. Het resultaat van zijn werk liegt er niet om: Rubens, Ruisdael, Rembrandt, om maar een willekeurige letter in het alfabet te nemen: het is er allemaal. De collectie Frits Lugt is in omvang en kwaliteit de derde particuliere collectie ter wereld, na die van de Engelse koningin en die van de graaf van Devonshire.

De collectie omvat behalve 30.000 prenten nog 55.000 kunstenaarsbrieven, waaronder twee van de zeven nog bestaande brieven van Rembrandt.

Het was niet Lugts bedoeling dat de Fondation Custodia zijn kunstwerken alleen zou conserveren. Mensen moesten er ook van kunnen genieten. Daarom was het prettig dat aan de binnenplaats van H¿tel Turgot het Institut Néerlandais (IN) gevestigd was. In dat aangrenzende gebouw verzorgde de Fondation de tentoonstellingen over oude kunst. Het instituut huurde het gebouw van de Fondation. Toen het IN vorig jaar door de Nederlandse regering werd gesloten, scheelde dat 4,5 ton inkomsten. Erger was dat de collectie Frits Lugt de band met het publiek dreigde kwijt te raken.

De Fondation Custodia is nu in de aanval gegaan. Voor de voormalige ruimtes van het IN zijn nieuwe culturele huurders gevonden. Daarnaast wil de Fondation zich ontwikkelen tot hét huis voor kunst op papier. Met grote kunstinstellingen als the National Gallery of Art in Washington en het Städel Museum uit Frankfurt zijn al afspraken gemaakt voor tentoonstellingen. Omdat deze musea graag werk lenen uit de collectie Frits Lugt kan de Fondation Custodia iets van hen terugvragen.

Maar om te beginnen is er dit voorjaar de samenwerking met Museum Boijmans Van Beuningen in de vorm van twee tentoonstellingen aan de Rue de Lille. Boijmans' beste tekeningen uit de vijftiende en zestiende eeuw - van Jeroen Bosch tot Abraham Bloemaert - zijn er te zien. De andere tentoonstelling combineert tekeningen uit Boijmans en de collectie Frits Lugt. Opmerkelijke verbanden worden daarin gelegd. Zo lijkt het erop dat de 'Put op een boerenerf' die Giovanni Battista Tiepolo tekende (in het bezit van Boijmans), ook te zien is op de tekening 'Poort van een schuur op een boerenerf' (uit de collectie Frits Lugt). Ook zijn draperieën, naakten en landschappen van verschillende kunstenaars te vergelijken. Zo is te zien wie het voorbeeld was voor de ander.

Volgend jaar komen uit het Städel Museum tekeningen van Michelangelo, Rafaël en Titiaan. Daarna volgt 'From drawing to painting', een tentoonstelling van voorstudies voor schilderijen. Zo'n achtduizend bezoekers per kwartaal trekt de Fondation Custodia op dit moment, rekent Luijten uit. "Dat moeten er veel meer kunnen worden."

De tentoonstellingen 'Van Bosch tot Bloemaert' en 'Dialogen: tekeningen van de Fondation Custodia en Museum Boijmans Van Beuningen' zijn te zien tot en met 22 juni 2014.

Fondation Custodia, Rue de Lille 121, Parijs. www.fondationcustodia.fr

Boven: Giovanni Battista Tiepolo, 'Put op een boerenerf'

Hiernaast: Giovanni Battista Tiepolo, 'Poort van een schuur op een boerenerf'. De put uit de andere tekening is (deels) te zien op dit werk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden