Papa was een rolling stone

Een heldere structuur ontbreekt, maar Mathijsen heeft je wel regelmatig bij de kladden

In 'De grote goede dingen' gaat een dochter op reis in de voetsporen van haar al lang dode vader. Die vader, in het boek Just genoemd, was een jarenzestigheld; een muzikant en rebel. Schrijfster Alma Mathijsen portretteert in deze figuur haar eigen in 1994 gestorven vader Hub Mathijsen, die indertijd naam maakte als provo en als vernieuwend violist. Mathijsen deed mee aan de Insektensekte: een organisatie die ludiek protesteerde tegen de milieuvervuiling ('mileuverveling' heette het op zijn jarenzestigs). Hij componeerde de Vlinderopera, was een initiatiefnemer achter het Exootisch Kietsj Konservatoorium en gaf leiding aan het Resistentie Orkest. Met zijn muzikale vrienden drong hij anno 1969 door tot het bed van John en Yoko in het Hilton en speelde hij viool aan hun voeteneinde.

Al deze avonturen komen voorbij in deze tweede roman van dochter Mathijsen, die voor een groot deel aan de werkelijkheid is ontleend dus, maar door de schrijfster toch in een fictieve vorm werd gegoten: een springerig mengsel van reisverslag in het heden en flashbacks naar al dan niet verzonnen scènes uit het leven van de vader. Als het boek begint, is dochter Mila net van school af en vader Just zo'n negen jaar eerder ten gronde gegaan aan alcohol, sigaretten, én aan zijn hooggestemde idealen, min of meer. Een dolend, drinkend muzikantenleven waarin scherpe randen scherp moeten blijven, nooit zoete broodjes worden gebakken, en de muzikale principes steeds weer voor conflicten zorgen met collega's en publiek - dat gaat een man allemaal niet in de koude kleren zitten.

Als Mila kort na haar eindexamen oppast op het huis van haar vaders beste vriend Don wordt daar een violofoon weggehaald door een haar onbekende man, vermoedelijk een van Justs voormalige kwartetleden. En aangezien de verdwenen violofoon, ooit van Just, naar Dons oordeel nu de dochter toebehoort, begint een gezamenlijke zoektocht die start in krakersdorp Ruigoord en eindigt in Eilat in Israël. Het zijn de plaatsen waar Just zijn muziek speelde, samen met de drie mannen uit zijn kwartet: Don, Herman, Majoor. Mannen bij wie 'alles groter en erger was, ook als het goed ging', zegt de vertelster. Luister op YouTube naar de violofoon en je hoort dat deze viool met toeter in plaats van klankkast ook alles 'groter en erger' maakt.

Dat Mathijsen stoeit met de tijdsbepaling (ze maakt Mila tien jaar ouder dan zijzelf was, en laat Just tien jaar eerder sterven dan Hub), brengt het boek misschien dichter in de buurt van de jaren zestig, maar zorgt soms voor verwarring bij de lezer, bijvoorbeeld als reisgenoot Don een tirade houdt over Mila's generatie die zo geformuleerd is ('Leuk is het nieuwe opium voor het volk') dat je direct aan Facebook moet denken. Of als Mila op reis in Israël ineens telefoon krijgt van haar moeder.

Sowieso zit er iets impulsiefs en ongestructureerds in dit boek dat in de vorm de sixtiesspontaneïteit lijkt te imiteren. Minder dan van die kronkelende verhaallijn moet 'De grote goede dingen' het hebben van de losse, soms ontroerende observaties van de zoekende dochter die worstelt met de te grote verwachtingen van de in al hun idealen behoorlijk steile oudere generatie, en met het gevoel door een zelfdestructieve vader in de steek gelaten te zijn. Lees je lang een beetje op de tast mee, Mathijsen heeft je bij de kladden als ze in die verdwaalde jongvolwassene het negenjarige meisje vindt dat niet in staat was afscheid te nemen. Dat klinkt naar 'kietsj' en 'violofoon', maar dat is ook de bedoeling in dit onvolmaakte, maar prikkelende relaas dat getuigt van fris en origineel schrijftalent.

Alma Mathijsen: De grote goede dingen. De Bezige Bij; 172 blz. euro 17,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden