PANORAMA 85 JAAR

Het mannenblad Panorama bestaat volgende week 85 jaar en viert dat met een jubileumnummer. Sinds 3 augustus heeft het blad ook een nieuwe hoofdredacteur. Frank Hitzert volgde Aryan Borger op, die naar het nieuwe Sportvisie ging. Samen met Nieuwe Revu en Playboy vormen Autoweek en Panorama het 'mannencluster' binnen de VNU. Na een lange terugval zit Panorama weer in de lift. De lijn die in 1995 werd ingezet door Rob van Vuure, zal door Hitzert worden voortgezet. Dat betekent dat Panorama een blad blijft voor de man, 'de doodgewone man'. De geschiedenis van het 'familieblad' is een paar jaar geleden geëindigd. Maar de speciale Panorama-stijl blijft wel.

2 januari 1918: “Wat vliegt de tijd. Wat vliégt de tijd”, verzucht de toneelrecensent in een artikel over de 'Timbertown Follies'. “Ik herinner me nog de eerste voorstelling van dit geestige gezelschap Engelse matrozen. Dat is zowat drie jaar geleden.” Op de cover die week een fraaie foto van een gracht in de winter: 'Amsterdam in sneeuwkleed'. Verder foto's van New York bij nacht, een verhaal over Raspoetin en bijzonderheden over de diepzeegarnaal en sprinkhaankreeft. En 'eenige nuttige handwerkjes', met patronen voor 'een fraai gebreid beursje voor heren' en 'een onverslijtbaar gebreid jongensbroekje'.

Op 21 december 1927 wordt de vrouwenrubriek verzorgd door Amy Vorstman ten Have. Deze bevat recepten voor kweeperen en beschrijft een jurkje voor kleine meisjes van 'roze crepe de chine'. Het grote verhaal van die week heet 'Idylle', waarin een onschuldig meisje (Annetje) valt voor schurk Barend. Hij vraagt haar steeds vaker 'effe de vertering te betalen' en 'toen was de gulden die zij van haar loon zelf mocht houden snel niet meer genoeg.' “Meestal merken we niet dat we het hellend pad bewandelen voordat we... beneden zijn aangeland en zoo ging het Annetje ook.”

Misdaad is een van de belangrijkste onderwerpen gebleven in Panorama. Frank Hitzert: “Er is de laatste jaren heel nadrukkelijk gekozen voor bepaalde segmenten zoals misdaad, geldzaken, auto's, computers en bloot. Ook sport blijft een wezenlijk onderdeel van mannenbeleving en dus van Panorama, met name voetbal. Zelf vind ik Panorama vooral sterk in verhalen in de misdaadsfeer, maar het is niet zo dat mensen het blad kopen vanwege de misdaadverhalen. Uiteindelijk gaat het erom een goede mix te hebben. We leven in een zaptijdperk waarin alles snel gaat, maar een tijdschrift werkt niet met bewegende beelden en moet zich dus voortdurend afvragen of de mix wel goed is. Dat betekent ook dat een redacteur wel eens ergens iets dieper op in mag gaan, maar dan wel op de Panorama-toon.”

Panorama van 23 juli 1955 bevat een artikel over dolfijnen ('grijnzende acrobaten') en een lang dramatisch verhaal over twee voormalige krijgsgevangenen die een hoornvlies doneren aan hun voormalige redder. En de zoutvondst in Delden. In het artikel, waarin ook de boorgaten en likstenen voor koeien aan bod komen, wordt met de lezer gesproken. “Ja, in Delden kwam in 1895 zout water uit de grond. Doorkneed als ge nu intussen zijt in de geologie heeft dit verschijnsel voor u niets raad- selachtigs meer, maar toenmalige persorganen noemden het wonderlijk.”

Frank Hitzert: “Nog steeds is de band met de lezer vriendelijk en deze zal door ons nooit arrogant worden toegesproken. De stijl van Panorama moet helder zijn en toegankelijk. Er worden geen moeilijke woorden gebruikt. Een goede Panorama-redacteur kan zich identificeren met de lezer voor wie hij schrijft en vraagt zich voortdurend af bij wat hij doet: word ik begrepen als ik dit schrijf, spreek ik de lezer aan?”

De heldere stijl waarin menselijke emoties een grote rol spelen en de bijbehorende lange verhalen kwamen vooral tot bloei in de jaren vijftig, onder hoofdredacteurschap van Wouter Stuifbergen. In ieder verhaal moest drama zitten, maar dat bleek niet altijd even makkelijk. Er werd wel eens iets aangedikt in die tijd en dat leverde Panorama een ongewenste reputatie op.

Hitzert: “Nee, er wordt tegenwoordig niets bijgefantaseerd. Een punt waar we op dit moment behoorlijk wat tijd in steken is het imago op de langere termijn. Panorama is een blad dat voor honderd procent betrouwbaar moet zijn. Het zou buitengewoon gevaarlijk zijn iets aan feiten toe te voegen. Dat kan in deze tijd niet.”

In 1968 brengt Panorama steeds meer grote foto's en begint het blad met glad papier langzamerhand op de huidige Panorama te lijken. Kurt Ard tekent nog veel covers. In 1970 wordt een artikel over de 'Missen' van Suriname aangekondigd op de cover, maar van de vrouwen is slechts een stuk gezicht en een bos haar te zien.

Ard is naar de achterpagina verhuisd en er komt meer bloot in het blad, vaak als illustratie bij een onderwerp. De concurrentie van Nieuwe Revu, andere tijdschriften en de televisie wordt steeds groter en de oplagecijfers dalen. Panorama wordt feller en controversiëler onder hoofdredacteurschap van Gerard Vermeulen en komt regelmatig in het nieuws. Als het blad bijvoorbeeld een interview plaatst met 'de aanrander met de hond' of omdat het blad geprobeerd zou hebben informatie te kopen van agenten tijdens de Heineken-ontvoering of als een vrouw tegen haar zin halfnaakt in het blad komt te staan.

Maar tussen '78 en '88 blijft de oplage gestaag dalen van 363.996 expemplaren naar 218.261. Vier verschillende hoofdredacteuren kunnen het tij niet keren. In 1994 wordt 'bladendokter' Rob van Vuure ingezet en krijgt het blad zijn huidige profiel. Hitzert: “Er is gekozen voor een duidelijke doelgroep: mannen. Het concept familieblad was te algemeen.”

Artikelen onder de kop 'De triomf van de klokrok' zullen nooit meer in Panorama voorkomen. Wel bleven de eigenaardige foto's van dieren, de aandacht voor het koninklijk huis, foto's van rampen en ongelukken en het halfnaakte model op de cover.

Frank Hitzert: “De man die Panorama nu leest is middle of the road, een doodgewone man, meestal getrouwd en de dertig gepasseerd. Nee, de oprichters van de nieuwe milieupartij zitten er niet bij. We schrijven ook zelden over de zelfkant van de maatschappij. De heroïnehoertjes zijn van Nieuwe Revu. Panorama is een blad waar je een prettig gevoel aan moet overhouden. Wat het goed doet zijn artikelen die betrekking hebben op geld en status in de directe levenssfeer of juist iets heel erg exclusiefs. 'De beroepen Top Honderd', dat verkoopt. Of 'politici, cabaretier en voetballers die miljonair zijn'. De oplage is nu 192.000, waarvan er 60.000 in de leesmap zitten, 32.000 naar abonnees gaan en de rest moet in de losse verkoop worden verkocht. Het grootste probleem is de man die voor de schappen met tijdschriften staat en maar één keer zijn geld uit wil geven. Het nummer van twee weken geleden heeft onze verwachtingen overtroffen, maar dat kan ook komen doordat het heel warm was in Nederland en veel mensen naar het strand gingen. Dan is het voor de kranten komkommertijd, maar Panorama moet het juist van de zomer hebben. Voor Panorama is de cover ongelooflijk belangrijk. Er staat elke week een dame op. Ze moet net niet te mooi zijn en ook niet ordinair. Gefrutsel met lingerie doet het niet in Panorama. En het belangrijkste is dat ze je aankijkt, omdat de potentiële lezer verleid moet worden. Maar als je een flap met 'Deze week 2,50' er omheen doet verkoopt het blad altijd beter.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden