Standplaats Mexico

Paniekberichtjes kunnen dodelijk zijn

Beeld Trouw

Heb je dit gelezen?", schreef mijn schoonmoeder een paar dagen geleden ongerust op WhatsApp. Een tekst volgde, waarin een onbekende bron aankondigt dat er binnenkort een 'allesverwoestende aardbeving' gaat komen, die 'Mexico-Stad met de grond gelijk gaat maken'. 

Het is legitiem, want de Nationale Seismologische Dienst heeft het zelf aangekondigd!

Dit soort alarmerende berichtjes is een ware traditie geworden sinds bijna iedereen in de hoofdstad een mobiele telefoon heeft. Steeds als september begint circuleren ze, en ze missen hun effect niet. Met name oudere hoofdstedelingen delen ze in lichte paniek. Over minder dan drie weken herdenkt Mexico immers dat op 19 september 1985 duizenden mensen bij een zware aardbeving omkwamen, en nog eens enkele honderden vorig jaar, op dezelfde dag en ook tijdens een beving. Mexico heeft een 19 september trauma, en onbekenden maken blijkbaar graag van de gelegenheid gebruik om even flink wat angst aan te jagen.

Allemaal onzin, natuurlijk. De Nationale Seismologische Dienst is een collectief van bijzonder kundige en ervaren wetenschappers, maar aardbevingen aankondigen kunnen ze niet. Ieder jaar weer zien ze zich genoodzaakt, door de opduikende alarmerende nonsens op mobiele telefoons en sociale media, een paar berichten de ether in de sturen dat het écht niet mogelijk is om catastrofale bewegingen in de aardkorst te voorspellen.

Kinderontvoerders

Niet alleen aardbevingen zijn onderwerp van wijdverspreide onzinberichten. Al jarenlang duiken er in mijn telefoon om de haverklap doorgestuurde 'nieuwsberichten' op van verontruste ouders dat er op bepaalde plekken in de stad kinderontvoerders actief zijn, die op koters loeren om hun organen op de zwarte markt te verkopen. Het zijn lange berichten, vaak ondersteund met vage foto's, maar vol legitiem klinkende bronnen binnen justitie en regering.

Ze zijn nog hardnekkiger en wijdverspreider dan de valse voorspellingen van aardbevingen. Miriam Ramírez, een collega uit Culiacán, de hoofdstad van de noordelijke deelstaat Sinaloa, liet me vorige week boos weten dat ook in haar omgeving lichte paniek was ontstaan om 'orgaanstelende kinderverkrachters'. Met enige verbazing zag ik dat het om precies dezelfde berichten ging die ik om de zoveel tijd hier zie, met precies dezelfde foto's en bronnen, maar met de namen van straten en wijken aangepast. Deelgemeente Venustiano Carranza was ineens de wijk Díaz Ordaz in Culiacán, en de hoofdstedelijke minister van justitie was in haar versie de procureur-generaal van Sinaloa.

Geen duidelijk doel

Niemand weet wie er achter de berichten zit en het is een raadsel waaróm ze worden verstuurd. Tijdens de verkiezingscampagne van afgelopen lente kampte Mexico, net als andere landen, met een flinke dosis nepnieuws. Waar valse aanvallen op politici echter duidelijk als doel hadden de uitslag van de verkiezingen te manipuleren, lijkt er achter deze paniekberichtjes geen echt doel te zitten, anders dan Mexicanen als mijn schoonmoeder, die minder bedreven zijn in het filteren van informatie en media, met een duivels genoegen schrik aan te jagen.

Bovendien kunnen de berichten verschrikkelijke gevolgen hebben. Afgelopen week zijn in de deelstaten Puebla en Hidalgo vier mensen gelyncht door woedende menigten, blijkbaar opgezweept door valse informatie over kinderrovers die op sociale netwerken honderdduizenden keren werd gedeeld. De slachtoffers bleken onschuldig, maar in een land dat dit jaar een recordaantal moorden tegemoetgaat, maakt het weinig uit. Waar het geweld dermate uit de hand loopt, kunnen bakerpraatjes dodelijk zijn.

In de rubriek 'Standplaats Mexico' schrijft Jan-Albert Hootsen over zijn woon-en werkplaats Mexico. Lees al zijn artikelen hier terug.

Lees ook:

Eindelijk! Overal in Mexico een speciaalbiertje te koop
Goed nieuws voor Heineken deze week: na lang steggelen met het Mexicaanse Instituut voor Industrieel Eigendom mag de Nederlandse brouwer in Mexico alsnog beginnen met de verkoop van Amstel Ultra.

Lees ook:

De Mexicanen dromen van de 'Mayatrein'
Ambitieus is het plan zeker. Als het aan Mexico's aanstaande president Andrés Manuel López Obrador ligt, mag er vanaf 1 december gewerkt gaan worden aan een enorme nieuwe spoorlijn, die de vijf zuidelijkste deelstaten van het land moet gaan verbinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden