Paniek bij Republikeinen: straks hebben ze een fascistoïde kandidaat

Presidentskandidaat Donald Trump. Beeld afp
Presidentskandidaat Donald Trump.Beeld afp

Bij steeds meer leidende figuren in binnen de Republikeinse partij begint een gevoel van paniek op te komen. Er zijn nog maar twee maanden te gaan voordat in Iowa de eerste stemmen worden uitgebracht voor de Republikeinse nominatie. Trek de feestdagen eraf en dan zijn er nog maar een week of acht waarin de partij op een of andere manier gered moet worden van de blamage die een kandidatuur van Donald Trump zou zijn.

Want als hij begin februari in Iowa wint, en daarna in New Hampshire, krijgt hij het aureool van een winnaar, en is hij misschien niet meer te stoppen. Dat aureool heeft hij nu al enigszins, want zijn koppositie in de peilingen duurt al vier maanden. Maar in die tijd heeft hij langzaam maar zeker ook een ander aureool gekregen: dat van fascist.

Dat de nominatie van Trump een blamage en politiek enorm ongunstig zou zijn voor een partij die na acht jaar het Witte Huis wel weer eens wil bezetten, wordt steeds duidelijker. Trump is bereid om zo'n beetje elke bevolkingsgroep te beledigen behalve zijn eigen kiezers: veteranen als senator John McCain (een sukkel omdat hij zich in Vietnam gevangen liet nemen), immigranten uit Mexico (allemaal verkrachters) en mensen met een handicap (een verslaggever van de New York Times met een motorische stoornis).

Hij is ook bereid om glashard en tegen alle feiten in te liegen, zo is de laatste dagen gebleken. Hij houdt in toespraken stijf en strak vol dat na de aanslagen op New York op 11 september 2001, aan de overkant van de Hudson en in het volle zich van de instortende gebouwen van het World Trade Center, 'duizenden Arabieren' aan het feesten sloegen. Dat er in de archieven van kranten en tv-stations niets over te vinden is, wijt hij eraan dat ze niet goed zoeken, een gevolg van die vermaledijde politieke correctheid van ze.

Links en rechts
Dat hij fascistoïde trekjes heeft, hoorde je tot voor kort alleen van commentatoren op links, in media als Salon. Maar dat verandert nu. Hoofdcommentator Roger Simon van Politico, een website die beide partijen even kritisch volgt, besloot een analyse van Trumps gedachtegoed met: "Groter, Beter. Sterker. Eén droom. Eén natie. Eén leider. Der Donald. Heil!" En Brian Beutler van de New Republic signaleerde de afgelopen week dat ook opiniemakers van rechts, prominente aanhangers - en daarmee onofficiële zegslieden - van Marco Rubio, Jeb Bush en Ted Cruz, het f-woord begonnen te gebruiken.

Daar is ook alle reden toe, legt Timothy Egan in de New York Times uit. Een kandidaat die na de aanslagen in Parijs zegt dat 'we dingen gaan doen die we nog nooit hebben gedaan', die wil dat de Amerikaanse regering moskeeën in de gaten gaat houden, en gegevensbestanden van moslims gaat aanleggen, maakt wel aanspraak op die betiteling.

En ook Trumps eerdere voorstel om alle 11 miljoen immigranten zonder verblijfspapieren het land uit te zetten vereist, als je over de details daarvan gaat nadenken, de inrichting van een politiestaat. Als Trump de kandidaat van de Republikeinen wordt, zal de schade voor de partij niet te overzien zijn, schrijft Jeet Heer in de New Republic. Het zal de latino's in de VS net zo definitief bij de partij wegjagen als de kandidatuur van Barry Goldwater 1964 de zwarten wegjoeg.

Keus bepaald
Of hij daar werkelijk kans op maakt, daarover zijn de meningen nog wel verdeeld. Statistiek-goeroe Nate Silver van de site Fivethirtyeight denkt dat het wel meevalt, omdat veel Republikeinen zich nog helemaal niet verdiept hebben in de voorverkiezingen, en dus ook geen mening geven in de opiniepeilingen, die Trump nu bijna een derde van de stemmen beloven. Maar politicoloog Alan Abramowitz ziet, vertelde hij aan de website Vox, tekenen dat meer Republikeinen dan gebruikelijk in dit vroege stadium hun keus al hebben bepaald, en dat Trump zeker een goede kans maakt.

Is hij nog te stoppen? Wijzen op zijn leugens, zijn ongemanierdheid of de doodenge historische voorgangers van zijn gedachtegoed helpt niet, zegt de conservatieve commentator David Frum in The Atlantic. En wijzen op het feit dat zijn ideeën vaak haaks staan op wat Republikeinen doorgaans vinden gaat ook geen effect hebben op zijn aanhangers, denkt hij. Want die gaat het eigenlijk maar om één ding: dat hij de gevaren die de gewone Amerikaan bedreigen, zoals terroristen en illegale immigranten, buiten de deur houdt.

Trump moet je daarom op dat punt bestrijden, zegt Frum: laat zien dat hij vroeger helemaal niet zo anti-immigratie was. En dat de werknemers die zijn nieuwste project aan het bouwen zijn, een hotel in Washington, doorgaans uit Midden-Amerika komen, en niet allemaal legaal zijn. Als zijn bruine neigingen de Trump-aanhangers niet kopschuw maken, dan hopelijk zijn hypocrisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden