Panama Papers vanaf vandaag deels openbaar

Vanavond om 8 uur worden de Panama Papers gedeeltelijk openbaar gemaakt, hier staan zo'n 500 Nederlandse namen in. Beeld anp

Vijf weken na de eerste publicaties van de Panama Papers geeft het International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) de gegevens deels vrij. Sinds 20.00 uur vanavond kan iedereen zoeken in de gelekte administratie van het juridisch advieskantoor Mossack Fonseca. Wat betekent dit?

Dus eindelijk kan iedereen in de 11,5 miljoen gelekte documenten gaan grasduinen?
Ja en nee. ICIJ geeft slechts een deel van de gegevens vrij. Het gaat om alle namen van mensen die verbonden zijn aan vennootschappen die Mossack Fonseca in de afgelopen veertig jaar heeft opgericht. Dat zijn er ruim 200.000.

ICIJ heeft een doorzoekbare database gemaakt waarin iedereen gegevens over die vennootschappen kan zoeken. Dan gaat het om namen en adressen van bestuurders, aandeelhouders en, voor zover bekend, de uiteindelijk belanghebbenden van de vehikels. Zie het als een beperkte variant van de Nederlandse Kamer van Koophandel, maar dan voor vennootschappen in belastingparadijzen, en alleen diegene die zijn opgericht door Mossack Fonseca. Van een compleet handelsregister is dus geen sprake.

De data worden toegevoegd aan een al bestaande database, op basis van een onderzoek van ICIJ uit 2013 genaamd Offshore Leaks. Destijds publiceerden journalisten verhalen over vennootschappen die beheerd werden door de trustkantoren Portcullis TrustNet en Commonwealth Trust Limited. De gegevens over de ruim 200.000 vennootschappen die Mossack Fonseca heeft opgezet, worden toegevoegd aan de circa 100.000 vennootschappen die via Offshore Leaks naar buiten kwamen.

Waar staan de documenten?
Op offshoreleaks.icij.org kan iedereen vanaf 20.00 uur een deel van Panama Papers doorzoeken.

Welke gegevens worden er niet openbaar gemaakt?
Alles behalve de basisbedrijfsinformatie zoals hierboven geschreven. De Panama Papers bevatten de volledige interne administratie van Mossack Fonseca van de afgelopen veertig jaar. Daarin staat heel veel informatie die privacygevoelig is, zoals e-mails, bankgegevens, kopieën van paspoorten, telefoonnummers, financiële transacties, contracten - te veel om op te noemen.

ICIJ zegt geen massale data dump na te streven, maar alleen die informatie vrij te geven die in het publieke belang is.

Er zijn de afgelopen weken toch al enorm veel namen naar buiten gekomen, inclusief allerlei privé informatie?
De verhalen van de afgelopen weken zijn tot stand gekomen op basis van maandenlang onderzoek door journalisten, die alle gegevens hebben kunnen controleren. Bovendien zijn mensen waarover is gepubliceerd ruimschoots in staat gesteld weerwoord te geven. De verhalen zijn pas na een zorgvuldige afweging gepubliceerd.

Het hebben van een vennootschap in het buitenland - belastingparadijs of niet - is niet illegaal. Zolang de vennootschap niet gebruikt wordt voor illegale praktijken en het vermogen erin wordt opgegeven bij de fiscus is er niets mis mee

Gaan er nog veel Nederlandse namen naar buiten komen?
Ja. Trouw en het Financieele Dagblad hebben de afgelopen maanden zo'n vijfhonderd Nederlandse namen gevonden in de Panama Papers. Daarvan is de afgelopen weken maar een heel klein aantal gepubliceerd.

Zoals hierboven gezegd betekent het opduiken van iemands naam niet meteen dat diegene iets illegaals doet.

De namen waarover wel is gepubliceerd, betreffen zaken die ofwel duidelijk strafbaar zijn, of zaken die illustratief zijn voor wat er gebeurt in de offshore-wereld. Daarnaast betrof het soms mensen met een duidelijk publiek profiel. Die mensen zijn benaderd en in staat gesteld aan te geven hoe zij in Panama terecht kwamen. Het belang van publicatie weegt bij een dergelijke naam zwaarder dan bij onbekende namen.

Wie doken er allemaal op in de Panama Papers?
Tussen de meer dan 200.000 vennootschappen die het Panamese juridisch advieskantoor Mossack Fonseca in de afgelopen veertig jaar opzette, doken behoorlijk wat publieke namen op.

Een overzicht:

- Buitenlandse staatshoofden, onder wie een kring van getrouwen rond de Russische president Vladimir Poetin, de Oekraïense president Petro Porosjenko, de IJslandse premier Sigmundur David Gunnlaugsson en de Britse premier David Cameron.

- Mensen uit de sportwereld, onder wie hooggeplaatste Fifa-officials, stervoetballer Lionel Messi en het motorraceteam van voormalig voetballer Clarence Seedorf.

- Voor Nederland was er een belangrijke rol voor staatsbank ABN Amro, die rijke klanten afschermt via een dochterbedrijf in Guernsey. De Belastingdienst is een onderzoek begonnen naar die activiteiten. Commissaris Bert Meerstadt stapte op bij ABN Amro na publicaties over zijn betrokkenheid bij een vennootschap op de Britse Maagdeneilanden.

- Vaste partners van Mossack Fonseca in Nederland waren trustkantoor Infintax en notariskantoor Ploum Lodder Princen. PLP heeft een onderzoek gelast, en de verantwoordelijk notaris heeft zijn werk voorlopig neergeld. De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs heeft de twee partners van Infintax geroyeerd.

- Ook ontwikkelingsorganisatie Solidaridad bleek via Mossack Fonseca een stichting in Panama te hebben opgezet. Volgens Solidaridad is die stichting bedoeld om 'bestuurlijk toezicht continentaal te organiseren' en voor het overmaken van fondsen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken als belangrijkste financier, evenals toezichthouder CBF en brancheorganisatie Partos, wisten hier niets van.

- Naast de al bekende Nederlandse namen duiken ook namen op van veroordeelde criminelen, van wiesoms al duidelijk was dat zij via Panama zaken regelden. Onder hen Jan-Dirk Tate Paarlberg, die werd veroordeeld voor het witwassen van de miljoenen die Willem Holleeder afperste van zakenman Willem Endstra. Maar ook Heineken-ontvoerder Martin Erkamps en de Peruaanse Nederlander Ment Floor Dijkhuizen, die een gevangenisstraf van 25 jaar uitzit voor drugstransporten, wisten de weg naar Panama te vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden