Reportage

Palestijnse vluchtelingen zijn woedend: Ons recht op terugkeer dreigt te verdwijnen

In het Palestijnse vluchtelingenkamp Dheishe herinnert graffiti aan de geschiedenis.Beeld ANP

In het Palestijnse vluchtelingenkamp Dheishe zijn de inwoners diep verontwaardigd, omdat de Verenigde Staten willen morrelen aan hun recht op terugkeer.

Van de buitenkant oogt Dheishe als een verwaarloosde, overbevolkte wijk aan de zuidkant van Bethlehem, maar de graffiti en posters in de nauwe steegjes herinneren aan de aparte geschiedenis.

Dheishe is een van de negentien Palestijnse vluchtelingenkampen op de Westelijke Jordaanoever die door VN-agentschap Unwra worden ondersteund. De Amerikaanse regering maakte dit weekend bekend dat zij stopt met de financiële steun aan de organisatie. Bovendien zal het Witte Huis de definitie van vluchteling aanpassen. Zo moet het aantal Palestijnse vluchtelingen gereduceerd worden en het recht op terugkeer worden beperkt.

Verdreven

In het culturele centrum van het kamp waar maatschappelijk werker Muhamed Alqaisy (30) en schrijver Aysar Alsaifi op zaterdagochtend koffiedrinken, zijn muren en plafonds bedekt met de namen van de dorpen die tijdens de Arabisch-Israëlische oorlog van 1948 moesten worden verlaten. In de vitrinekast liggen voorwerpen die zijn aangetroffen tussen het puin van verwoeste huizen: een dienblad, goudkleurige damesslippers en een verroest deurslot.

Alqaisy: "Ik heb eindeloos verhalen meegekregen over Beth Jibrin, het geboortedorp van mijn grootouders." Hemelsbreed is het slechts tientallen kilometers van Dheishe verwijderd, maar omdat het in Israël ligt, kan hij de ruïnes niet bezoeken. "Voor mij is het een toevluchtsoord. Als het me allemaal te veel wordt, zet ik muziek op en droom over dat ene plekje op aarde. Ook al ben ik in Dheishe geboren, toch voel ik me verdreven."

Recht op terugkeer

Dat Trump nu morrelt aan het recht op terugkeer kan vooral politieke gevolgen hebben, vrezen de Palestijnen. De 5 miljoen Palestijnse vluchtelingen die de Unrwa helpt, hebben in Palestijnse ogen namelijk het volste recht om terug te keren naar het dorp of de stad waar ze uit verdreven werden.

Alqaisy: "In mijn dagelijks leven verandert er niets. Ik word morgen wakker in dezelfde realiteit: door de leefomstandigheden in het kamp word ik eraan herinnerd dat ik vluchteling ben. Maar voor de Palestijnen is het recht op terugkeer een harde eis en een onderhandelingspunt dat we niet kunnen opgeven, zelfs niet in ruil voor compensatie. Het maakt de hoop op een oplossing van het conflict heel klein.''

Schrijver Alsaifi is iets optimistischer. Hij zat samen met Alqaisy op school in het vluchtelingenkamp en vertelt graag over de natte voeten die ze daar 's winters opliepen. "Het besluit van Amerika is bedoeld om ons te isoleren. Als Palestijnse vluchtelingen officieel niet meer bestaan, doen we niet meer mee in het politieke spel. Dan blijven twee opties over. Of we geven de strijd op, of we veranderen ons zelfbeeld. Ik denk dat we in plaats van slachtoffers juist actieve spelers moeten worden."

Afhankelijk

In Dheishe wonen 15.000 mensen op minder dan een vierkante kilometer. Sommige dagen komt er geen water uit de kraan en stottert de elektriciteit, de werkgelegenheid is beperkt en de inkomens zijn navenant. Voor het onderwijs, de medische zorg en de voedselvoorziening zijn de bewoners grotendeels afhankelijk van de Unrwa.

Maar aannemer Jamil Kassas (48) maakt zich meer zorgen over de financiële consequenties van het Amerikaanse besluit voor de vluchtelingen in Gaza, Libanon en Jordanië. "De situatie buiten de Westbank is nog beroerder. Ik denk niet dat iemand daarvoor de verantwoordelijkheid zal nemen als de Unrwa ophoudt te functioneren."

Zo ver is het nog niet, maar de Amerikanen zijn wel een van de belangrijkste geldschieters. Ze zouden in 2018 ongeveer een derde van de 1,1 miljard dollar, het jaarlijkse budget van het VN-agentschap, financieren. De Palestijnse autoriteiten bevinden zich in een onmogelijke positie, zegt Kassas. Geleidelijk haalt Trump onderdelen van de Oslo-akkoorden onderuit. De Palestijnse leiders kunnen niet voor- of achteruit.

Kassas: "Het recht op terugkeer zou alleen aan de orde komen in het kader van de definitieve vredesbesprekingen. Nu dreigt het punt bij voorbaat van de agenda te verdwijnen. Mensen zijn boos, dat is duidelijk, maar ik verwacht niet dat het tot fysieke confrontaties zal komen. Het volk heeft begrepen dat het met geweld niks bereikt."

Lees ook:

Trump dreigt financiële hulp aan Palestijnen in te trekken

Zolang ze niet meewerken aan het bewerkstelligen van vrede met Israël wil Trump geen 'honderden miljoenen' betalen aan de Palestijnen.

Het verleden biedt helderheid in conflict Israël en Palestijnen

Het vlot niet met de vredesbesprekingen tussen Israël en de Palestijnen. Dat zal zo blijven tot het moment dat Arabieren/Palestijnen Israël erkennen en de grenzen eerbiedigen die in 1920 zijn bepaald, in de resolutie van San Remo, aldus acteur en schrijver Sipke de Boer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden