Palestijnen zoeken aansluiting bij Strafhof

AnalySE | Vredesoverleg mislukt - Palestijnen willen strafvervolging Israëlische bezetter

Het had de dag moeten zijn van het alomvattende vredesakkoord tussen Palestina en Israël, na negen maanden onderhandelen. Maar het werd gisteren de dag waarop een Palestijnse woordvoerder bekendmaakte dat de Palestijnen aansluiting gaan zoeken bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Daarmee draaien ze het zieltogende vredesoverleg de nek om en kiezen ze voor de juridische weg: strafvervolging van de Israëlische bezetter.

De afgelopen maanden schemerde al door dat de Israëlische en Palestijnse onderhandelaars er samen niet uitkwamen. De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry deed weliswaar zijn uiterste best voor het overleg, dat hij in juli persoonlijk in gang had gezet. Maar hij kreeg de kemphanen geen millimeter nader tot elkaar. Op het laatst vlogen de verwijten en strafmaatregelen over en weer.

Nu de partijen er samen niet uit zijn gekomen, ligt het voor de hand dat ze elk op eigen houtje een oplossing zoeken, die ze vervolgens eenzijdig aan de ander opleggen. De Palestijnse gang naar het ICC past in deze lijn.

Twee jaar geleden beproefde de Palestijnse president Mahmoed Abbas de eenzijdige diplomatieke route voor het eerst, en met succes. In november 2012 slaagde hij erin om Palestina in de Algemene Vergadering van de VN met grote meerderheid van stemmen te laten opwaarderen tot 'staat'. Dankzij die erkenning kon Palestina in principe lid worden van talloze VN-verdragen en -clubs, waarmee het een volwaardig land zou worden.

Abbas maakte niet meteen gebruik van deze mogelijkheid, want Israël en de VS zijn er altijd fel op tegen geweest. Die vinden dat Palestina alleen een volwaardig land mag worden via overleg met Israël - overleg dat al twintig jaar op niets uitloopt.

Op 1 april van dit jaar, na onenigheid met Israël over Palestijnse gevangenen die niet vrijkwamen, was voor Abbas de maat vol. Hij besloot het diplomatieke VN-pad verder te bewandelen. Hij meldde Palestina aan bij 15 VN-verdragen en -organisaties, waaronder de Geneefse Conventie over burgerrechten in bezet gebied.

Zondag kondigde hij nog eens zestig VN-toetredingsverzoeken aan. En gisteren, als klap op de vuurpijl, voegde een woordvoerder van buitenlandse zaken in Ramallah daar de stap naar het Strafhof aan toe.

Ondanks hun bezwaren, vooral tegen het ICC, kunnen Israël en de Verenigde Staten de diplomatieke opmars van Abbas niet stuiten. Israël kan de Palestijnen alleen financieel straffen, en dat gebeurt ook. Zo keert Israël een deel van het belastinggeld, opgehaald op de Westoever, niet meer uit aan de Palestijnen. Ook bouwt Israël extra woningen in nederzettingen in bezet gebied. Dat gebeurde overigens al veel langer. Volgens vredesorganisatie Peace Now heeft Israël tijdens de laatste overlegronde overleg 13.851 nieuwe woningen voor kolonisten goedgekeurd - een ongekend groot aantal.

Niet alleen de Palestijnen, ook de Israëliërs kunnen na het mislukken van het overleg het heft in eigen hand nemen. In Israël gaan bijvoorbeeld stemmen op om delen van de bezette Westelijke Jordaanoever te annexeren; de overgebleven kluifjes zijn dan voor de Palestijnen. Sommigen willen alleen de Joodse nederzettingen langs de grens met Israël inlijven - die beslaan zo'n 4 procent van de Westoever. Anderen, zoals de kolonistenleider en minister van economische zaken Naftali Bennett, eisen 60 procent van de Westoever op.

Annexatie is een recept voor ellende. Zo'n eenzijdig geografisch besluit zal hevige weerstand oproepen, zowel bij de Palestijnen als in het Westen. Er kan een nieuwe Intifada uit voortvloeien, wat extra bedreigend is nu de twee gescheiden Palestijnse gebieden - de Gazastrook en de Westoever - weer samen optrekken. Daarnaast kunnen westerse bedrijven en overheden zo'n annexatie aangrijpen om economische sancties en boycots in te stellen, iets wat Israël vreest.

Hoewel eenzijdige acties nu de boventoon voeren, valt het niet uit te sluiten dat de partijen uiteindelijk toch weer met elkaar aan tafel gaan. Of Kerry daar nog bij wil aanschuiven, valt te betwijfelen. Overigens ontkende de Palestijnse ambassadeur in Den Haag gisteravond laat tegenover het ANP dat al over toetreding tot het ICC beslist zou zijn.

Kans op vervolging premier Netanjahoe

De kans is groot dat de Palestijnen tot het Internationaal Strafhof (ICC) worden toegelaten. Daarna zijn ze vrij om de Israëlische bezetter aan te klagen voor oorlogsmisdaden die op Palestijnse bodem worden gepleegd - zij het niet met terugwerkende kracht.

Ook de Joodse nederzettingen gelden, zelfs als ze lang geleden zijn gebouwd, als een oorlogsmisdaad, voorspelt André de Hoogh, hoofddocent internationaal recht aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Verder kunnen de Palestijnen Israelische soldaten aanklagen voor het doodschieten van onschuldige burgers, of voor het vernielen van hun huizen. Ze kunnen zelfs de Israëlische premier Benjamin Netanjahoe aanklagen, als hoofdverantwoordelijke. Als de premier wordt veroordeeld, zijn ICC-lidstaten verplicht om hem te arresteren op hun grondgebied betreedt. Israël zelf is geen lid van het ICC.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden