Reportage

Palestijnen slaan de Israëlische verkiezingen van achter het hek gade: ‘Er valt voor ons helemaal niets te kiezen’

Palestijnen passeren het ultramoderne checkpoint bij Qalandia Beeld Jan Franke

Terwijl Israël zich opmaakt voor de verkiezingen komende dinsdag, kijken Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever bezorgd toe. 

Het vernieuwde Israëlische checkpoint Qalandia ziet er uit als de vertrekhal van een vliegveld. Palestijnen met een biometrisch identificatiebewijs wachten in een steriele, fel verlichte ruimte tot hun gezichten en irissen zijn gescand en de poortjes opengaan. Vanachter gewapend glas kijken jonge Israëlische soldaten toe. Op hun bureau ligt een M-16-geweer.

Alles speelt zich af in een onnatuurlijke stilte die af en toe wordt onderbroken door een ondervraging. Binnen een paar minuten staan de meeste Palestijnen aan de andere kant, waar zij met bussen doorreizen naar hun werk of naar familie in Isra­el. Qalandia ligt naast Jeruzalem en is het grootste Israëlische checkpoint op de Westelijke Jordaanoever.

Niet stemmen

Per dag komen gemiddeld 7000 Palestijnen door Qalandia om in Isra­el te werken in de bouw, de zorg of in hotels. Zij zijn deel van de groeiende anonieme klasse Palestijnen die iedere dag in Israël werken, maar geen stemrecht hebben in het land (zie kader). 

Een van hen is Jamila Awad (28), een modern geklede vrouw uit Ramallah die op de postnatale afdeling van het Saint Joseph-ziekenhuis in Jeruzalem werkt. “Ik heb alleen een Palestijns identiteitsbewijs, dus ik mag niet stemmen in Israël. Het maakt me niet veel uit. Zo lang Netanyahu maar niet wint ben ik blij. Ik heb moeite met wat hij doet met de Palestijnen in de Gazastrook.” 

Israëlische soldaten bewaken de grens bij Qalandia. Beeld AP

Awad voelt zich geprivilegieerd en is blij met haar werk. Israëlische werkvergunningen zijn zeer gewild op de Westelijke Jordaanoever, het dagloon in Israël is wel twee keer zo hoog en de werkzekerheid is er groter. “Het gaat me goed zo. Ik bemoei me liever niet met politiek.”

Veel Palestijnen die door Qalandia komen om in Israël te werken zijn bevreesd zich uit te spreken over de Joodse staat. Een Israëlische werkvergunning is immers moeilijk te bemachtigen, maar makkelijk te verliezen. Hanin (43), een fitnessinstructrice uit Ramallah, is verontwaardigd. Zij was een dagje in Israël voor een familiebezoek, samen met haar vriendin Tiba (25). Een werkvergunning in Israël heeft ze niet.

Ze neemt geen blad voor de mond, maar wil niet met haar achternaam in de krant. “Ik erken Jeruzalem niet als deel van Israël. Maar ik hoef niet iedere dag door dit checkpoint, zoals veel anderen. Dat is niet te vergelijken. Israël probeert zijn staat aan ons op te leggen.”

Geen thema

Het vredesproces met de Palestijnen is geen thema tijdens de Israëlische verkiezingen. Likud, de rechtse partij van premier Benjamin Netan­yahu, is in een nek-aan-nekrace verwikkeld met Blauw en Wit, de partij van oud-opperbevelhebber van het Israëlische leger Benny Gantz. Beide partijen stellen dat er op dit moment geen Palestijnse partner voor vrede is. Hun verkiezingscampagnes gaan over de gevaren van Iran, Hezbollah en Hamas in de Gazastrook. 

De Palestijnse Autoriteit (PA), die delen van de Westelijke Jordaanoever controleert, houdt zich stil over de verkiezingen in Israël om de partijen niet in de kaart te spelen. Tijdens de vorige verkiezingen in 2015 steunde de PA nog de Verenigde Arabische Partij, die verrassend 13 zetels haalde en de derde partij werd in het Israëlische parlement. 

“Alleen de Verenigde Arabische Partij is goed voor ons, maar die is uit elkaar gevallen. Dat is erg jammer”, zegt Maher Awadeh (52), directeur-generaal van het Palestijnse ministerie van informatie. Hij staat woedend aan de Palestijnse kant van Qalandia. Terwijl Awadeh telefonerend door het checkpoint liep, nam hij per ongeluk een verkeerde rij.

Een Israëlische soldate riep hem tot de orde. Volgens Awadeh hield ze hem onder schot. “Dit is een bezetting, hoe mooi het ook wordt verpakt met nieuwe poortjes en biometrische scans. Zelfs een zogenaamd linkse Israëlische kandidaat als Benny Gantz schept op over hoeveel Arabieren hij heeft gedood. Er valt voor ons op dit moment helemaal niets te kiezen in Israël.”

De volledige namen van Hanin en Tiba zijn bekend bij de redactie

Israël heeft Palestijns personeel hard nodig

Op de Westelijke Jordaanoever wonen 2,9 miljoen Palestijnen en ruim 410.000 Joodse kolonisten. Afhankelijk van de zone waar zij wonen vallen de Palestijnen onder Israëlisch militair bestuur of onder het gezag van de semi-onafhankelijke Palestijnse Autoriteit.

100.000 Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever hebben een vergunning om in Israël te werken. Door oplopende personeelstekorten in Israël is hun aantal de afgelopen jaren fors toegenomen.

Naar schatting nog eens 50.000 Palestijnen werken illegaal in Israël. Ze doen vaak zwaar lichamelijk werk en maken lange dagen, met name door de lange wachttijden bij de Israëlische checkpoints.

In Oost-Jeruzalem wonen 300.000 Palestijnen met een aparte status. Zij zijn permanent ingezetenen van Israël en mogen doorgaans overal werken, maar kunnen geen Israëlisch paspoort aanvragen en zijn niet stemgerechtigd.

Lees ook:

VS willen vluchtelingenstatus van een groot deel van de Palestijnen intrekken

Het Witte Huis onder Donald Trump voert een nieuwe koers in het Midden-Oosten, en de Palestijnen voelen het.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden