Palestijnen / Mikpunt Commando 17

Sinds premier Sjaron aan de macht is heeft Israël een nieuwe strategie. Het Commando 17, de elitetroepen van Jasser Arafat, vormen het mikpunt. Zij worden verantwoordelijk gehouden voor de aanvallen op Israëlische doelen. Een portret van Arafats commando's.

Wie vanuit Jeruzalem Ramalla binnenrijdt passeert eerst twee Israëlische checkpoints en stuit dan bij de grens tussen Israëlisch en Palestijns autonoom gebied op een Palestijnse controlepost. Deze met Commando 17 (Force 17) bemande roadblock bestaat uit niet meer dan een scheefhangende stacaravan, een paar plastic wegversperringen met Palestijnse vlaggen en aanplakbiljetten met de jongste gevallen 'martelaren'.

Het is niet helemaal duidelijk wat die met kalasjnikovs (automatische geweren) bewapende jongemannen in hun kaki legerpakken hier precies doen. Ze laten al sinds jaren iedereen door zonder de paspoorten te controleren of de auto's te doorzoeken. Op mooie dagen roken ze op hun gemak hun sigaretje of lezen ze de krant op de plastic tuinstoelen voor de caravan.

Binnen in de stacaravan zijn de wanden zwart geblakerd door de vuurtjes die de mannen er stoken. 's Nachts is het er koud. In de hoek ligt de commandant nog onder een paardendeken op een veldbed te slapen. ,,Ze bombarderen, ze kidnappen ons, ze vermoorden ons. Zij hebben alle soorten wapens en wat hebben wij? Alleen maar kalasjnikovs'', zegt de jonge commando met het vlammende vignet van Commando 17 op zijn bovenarm: een westerse 1 in de vorm van Palestina met de Arabische 7 ernaast, eindigend in een grote rode brand. Meer wil hij niet zeggen, tenslotte is zijn baas nog niet wakker.

Dit zijn dus die mannen van Jasser Arafats elitetroepen. Toen de Israëlische premier Ariel Sjaron aan de macht kwam, stelde hij dit commando direct verantwoordelijk voor diverse schietpartijen en aanvallen op het Israëlische leger en kolonisten. Volgens het Israëlische leger hebben de commando's tien Israëlische burgers gedood en zeker 25 aanslagen op hun geweten. Sjaron gaat hen hard aanpakken, heeft hij aangekondigd. Het is de eerste stap in de nieuwe strategie van Israël, uitgedacht door opperbevelhebber Sjaoel Mofaz, die een einde zou moeten maken aan de intifadah. Sjaron heeft zijn kiezers beloofd het geweld in te dammen en de Israëliërs veiligheid te bieden.

Om een bende op te rollen van voornamelijk Commando 17-leden die aanslagen op Israëliërs had gepleegd en zich ergens in Ramalla zou ophouden, begon Sjaron met het beleg van de stad Ramalla. Het duurde een week. Vervolgens liquideerde het Israëlische leger vanuit een helikopter een lijfwacht van Arafat die ook werd verdacht van aanvallen op Israëliërs. Israëlische undercover-commandotroepen infiltreerden in Palestijns autonoom gebied bij Ramalla en ontvoerden vijf leden van het Commando 17. Enkele dagen later bleek dat ze niets te maken hadden met de acties en werden ze vrijgelaten. Inmiddels zijn bombardementen op trainingskampen en hoofdkwartieren van Commando 17 in Ramalla en Gaza aan de orde van de dag.

Brigadier-generaal Taufiek Tarawi is het hoofd van de Palestijnse inlichtingendienst in Ramalla en is verantwoordelijk voor de Westelijke Jordaanoever. In het kantoor van Arafat waar de dienst zetelt, heerst een opgewonden stemming omdat Aboe Ammar zelf (koosnaampje voor Arafat) in aantocht is. Rondom het ommuurde complex van gebouwen staan de jeeps van Commando 17 op strategische punten gereed. De mobiele telefoon moet worden ingeleverd, de Palestijnen hebben er de laatste maand slechte ervaringen mee opgedaan, nadat het Israëlische leger een paar activisten van de Islamitische Djihad opblies per telefoon.

Tarawi ontkent dat Commando 17 of andere veiligheidsdiensten van de Palestijnse Autoriteit betrokken zijn bij schietpartijen of aanslagen tegen Israëliërs: ,,Israël wil met de beschuldigingen aantonen dat de Palestijnse Nationale Autoriteit hierachter zit en dus verantwoordelijk is. Eerst noemde ze Mohammad Dahlan van de preventieve veiligheidsdiensten in Gaza de hoofdschuldige. Toen werd het ineens de Tanziem (de organisatie van Fatah). Vervolgens werden het militaire groepen op de Westelijke Jordaanoever. En nu is het Commando 17. Straks wijzen ze de marine aan. Het is allemaal niet waar. Er is sprake van een algemene opstand, een intifada, waarin heel veel verschillende groepen deelnemen en die allerlei vormen aanneemt. Er zijn groepen die verantwoordelijk zijn voor de schietpartijen, maar deze maken geen deel uit van de Autoriteit.''

Volgens Tarawi is er sprake van verzet tegen de bezetters, van verdediging tegen de onderdrukkende macht. ,,Waarom concentreren de Europeanen zich op de acties van Palestijnen en niet op die van de Israëliërs? Welk volk zou het aanvaarden dat hun mensen worden doodgeschoten vanuit helikopters, dat er bombardementen zijn en afsluitingen en dat veel kinderen de dood vinden? Wij richten ons niet op de Israëlische steden, op Haifa, Tel Aviv, wij belegeren die niet, maar we verzetten ons in Ramalla, in Nabloes en Gaza.''

Zowel Palestijnen als de Israëlische veiligheidsdiensten beschouwen Commando 17 als een soort presidentiële garde, die het dichtst bij Jasser Arafat staat en het best getraind is. ,,De binnenste cirkel'', noemt Arafat ze zelf. Commando 17 vormt Arafats lijfwacht, de troepen bieden persoonlijke bescherming aan ministers en buitenlandse gasten en zijn in alle grote steden aanwezig. Verder zijn ze belast met de controle bij checkpoints en maken ze ook deel uit van de enorme inlichtingen- en veiligheidsmachine van de Palestijnse Autoriteit, die veertien verschillende diensten kent. Niemand kan precies zeggen waar de taken van Commando 17 ophouden en die van de andere beginnen. Overlap is standaard. En dat is niet verwonderlijk als men bedenkt dat het gehele apparaat 40000 manschappen telt. Commando 17 is goed voor zo'n 3500 leden.

Toen Arafat met zijn legertje guerrillastrijders vanuit Tunis naar Gaza verhuisde in het kader van de net gesloten Oslo-akkoorden van 1994, telde Commando 17 hooguit enkele honderden getrouwen. Het commando was ooit opgericht door Arafats rechterhand en militair strateeg Aboe Djihad, die in 1988 in Tunis werd vermoord door 22 Israëlische commando's. Over de oorsprong van de naam, doen wilde verhalen de ronde. 17 generaals zouden Arafat in zijn Beiroet-jaren hebben bijgestaan. Of Arafat zou als hij zijn bodyguards nodig had altijd het cijfer 17 intoetsen op zijn mobiele telefoon. Of de Palestijnen in Libanon werden op de hielen gezeten door een Libanese groep, geheten commando 16. Hoe het ook zij, deze oorspronkelijke groep van Commando 17 was goed getraind en was gehard door de ervaringen in Beiroet tijdens de Libanese burgeroorlog.

Als een groot werkgelegenheidsproject breidde Arafat na aankomst in Gaza het politieapparaat en veiligheidsdiensten in de Palestijnse gebieden uit. De Palestijnse leider probeerde het leed van de intifada te verzachten met een baantje voor een ieder. Jongeren grepen hun kans. Fawzieje (gefingeerde naam), een jonge vrouw uit Jericho en lid van Commando 17: ,,Ik was bij de Fatah-jongeren tijdens de eerste intifada. Toen Gaza en Jericho bevrijd werden (in het kader van de Oslo-akkoorden waren dit de eerste door Israël ontruimde gebieden- red.) ben ik naar de nieuwe Palestijnse politie gestapt en vroeg of ze een baantje voor me hadden. Ze stelden voor dat ik bij Commando 17 zou komen en dat heb ik gedaan.''

De trainingen bestaan uit diverse onderdelen, vertelt een commandant van Commando 17 in Ramalla. Hij behoort nog tot de oude garde die met Arafat in Beiroet was: ,,We oefenen met wapens, er zijn verder conditieoefeningen gericht op het bescherming bieden aan vip's. Bijvoorbeeld evacuatie, hoe een huis moet worden ingenomen en verdedigd, hoe je uit een auto moet springen. Dat het nodig is bleek toen het Israëlische leger autonoom Palestijns gebied introk bij een checkpoint, geheel in strijd met de Oslo-akkoorden, en er een huis innam van waaruit het met scherpschutters schoot. Uiteindelijk zijn we er in geslaagd het te heroveren.''

Fawzieje doet naast de trainingen administratief werk op het kantoor van Arafat in Jericho. Ze verdient 1500 sjekel, ongeveer 700 gulden. Maar sinds het uitbreken van de El Aksa-intifadah zit ze meer thuis dan op het werk. Haar kalasjnikov ligt onder haar bed.

Ze vertelt dat de angst voor Israëlische bombardementen op gebouwen van de veiligheidstroepen er goed in zit. In Jericho werden ze vorige week opgeschrikt door twee Israëlische helikopters die een uur lang boven de stad bleven hangen. Vanuit het politiebureau en het hoofdkwartier van de veiligheidsdiensten, inclusief Commando 17, renden de troepen alle kanten uit en zochten dekking in hun huizen. Het was loos alarm, maar de inwoners van het stadje praten nog na over de smadelijke en ongedisciplineerde vlucht.

Mahmoed uit Nabloes heeft zijn geweer ook thuis liggen, maar een revolver steekt uit zijn achterzak en hij rijdt rond in een grote jeep zonder kenteken. Ook hij behoort tot deze 'elite' van Arafat. ,,Ze maken een groot verhaal van Commando 17. Maar we hebben alleen maar wat lichte trainingen gehad.'' Toch worden ze verantwoordelijk gehouden voor beschietingen. Mahmoed: ,,Wat denk je nou, zoals laatst, als ik in het huis van mijn tante op bezoek ben hier en ze beginnen vanuit de nederzetting daar boven op ons te schieten, dat ik dan met mijn armen over elkaar ga zitten wachten? De kogelgaten zitten overal in haar huis. Willen ze dat ik aan hun kant ga staan en hen verdedig in plaats van mijn eigen volk? Ach kom, dat zouden de joden zelf toch ook niet doen.'' Maar het Israëlische leger beweert dat de Palestijnse schutters eerst beginnen en de Israëlische reactie uitsluitend defensief is. ,,Serieus, met al hun wapens, hun tanks, helikopters bombardementen, eliminaties, wat kunnen we tegen hen beginnen?''

Mocht het plan van de Israëlische generaals niet slagen en er geen einde komen aan de Palestijnse opstand, dan treedt fase twee in werking, was de uitkomst van een Israëlische kabinetzitting vorige week. Dit houdt in dat het leger Palestijnse leiders zal gaan executeren. Volgens Gader Sjkeirat, directeur van de Palestijnse mensenrechtenorganisatie LAW, is de hele campagne van Sjaron erop gericht Jasser Arafat in diskrediet te brengen. ,,Door een van de veiligheidsdiensten die het dichtst bij Aboe Ammar (Arafat) staat eruit te pikken en tot zondebok te bestempelen, wordt Arafat persoonlijk verantwoordelijk gehouden voor de intifada. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling, temeer daar deze propaganda wordt overgenomen door bijvoorbeeld de regering-Bush, die zich direct tegen Arafat keert. Er bestaat weinig verschil in expertise tussen alle veertien veiligheidstroepen. Sjaron heeft een puur politieke reden om Commando 17 voor het voetlicht te brengen. Israël wil nog steeds niet erkennen dat de intifada wordt gesteund door de Palestijnse bevolking als geheel, waar Israël niet tegenop kan''.

Minister Sjimon Peres reist intussen langs de Europese landen om de druk op Arafat te vergroten en de aandacht af te leiden van het internationaal afgekeurde excessieve Israëlische geweld. ,,Als je de kranten erop na leest zie je dat zowel de lastercampagne tegen Arafat als de acties tegen Commando 17 stammen uit de eerste week sinds Sjaron aan de macht is'', zegt Sjkeirat.

Israël is er met zijn tactiek in ieder geval wel in geslaagd Commando 17 plotseling populair te maken. De troepen waren vroeger gevreesd om hun afpersingen, arrestaties en ontvoeringen. Palestijnen verdachten ze van louche handeltjes en smokkel in verdovende middelen en alcohol. Ondanks hun schamele salaris bezochten ze uitgebreid restaurants en nachtclubs.

Een spotprent in het Palestijnse dagblad Al Ajam toont een glimlachend gezin, vader, moeder met hoofddoek, en twee kinderen die allen het vignet van Commando 17 op de arm hebben. ,,Er zullen meer Commando 17-leden komen dan er Israëlische helikopters zijn'' is het bijschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden