Paleisrevolutie in VHP zet Surinaamse formatie op scherp

AMSTERDAM - De troon van Jagernath Lachmon wankelt. De weerstand tegen de bejaarde hindoestaanse leider van de Verenigde Hervormingspartij (VHP) neemt met de groep van vijf afvallige VHP-parlementariërs nu serieuze vormen aan.

Weerstand tegen zijn 'presidentschap voor het leven', waar de ongekroonde koning van de VHP nu al zo'n veertig jaar patent op schijnt te hebben. Weerstand vooral tegen de pogingen van deze bijna 80-jarige Surinaamse politieke mastodont om - ondanks de klappen die de regerende Nieuw Front-coalitie bij de verkiezingen van 23 mei kreeg - mèt zijn belangrijkste partner, de NPS van president Ronald Venetiaan, op de oude voet verder te gaan. Dat wil zeggen: koste wat het kost voorkomen dat de NDP van Desi Bouterse, goed voor 14 zetels, in de macht zal kunnen delen.

Met de 24 zetels die het NF bij de verkiezingen voor De Nationale Assemblee kreeg - een verlies van 6 - heeft het echter bij lange na geen meerderheid in het 51 koppen tellende Surinaamse parlement. Dus zijn al meteen na de verkiezingen de voelhorens uitgegaan naar de twee partijen die het meest voor samenwerking in aanmerking kwamen, Democratisch Alternatief '91 en Pendawa Lima, elk goed voor 4 zetels, en die later het 8 man sterke Middenblok vormen. Een fluitje van een cent lijkt het, ondanks enkele schermutselingen in de marge waarbij mindere goden binnen NF pleiten voor een nationaal zaken-, dan wel minderheidskabinet. Ook de voormalige dictator en legerbevelhebber Bouterse - teleurgesteld door de relatief geringe winst van 4 zetels voor zijn partij - doet een duit in het zakje en stelt een nationaal zakenkabinet voor, mèt zijn NDP uiteraard, die “als grootste partij van het land” recht heeft op deelname.

Wanneer DA '91 echter via zijn voorzitter Winston Jesserun de voorkeur uitspreekt voor samenwerking met het NF lijkt de weg vrij. Temeer daar ook Middenblok-partner Pendawa Lima zich daarbij aansluit.

Totdat diezelfde DA via diezelfde Jesserun - zich inmiddels als woordvoerder van het Middenblok opwerpend - roet in het eten gooit. Voor Jesserun is Lachmon niet meer acceptabel als voorzitter van De Nationale Assemblee, het Surinaamse parlement, een functie die Lachmon al sinds jaar en dag bekleedt. Jesseruns opmerkelijke uitspraak lijkt deels te zijn ingegeven door de hindoestaanse vleugel binnen DA, afvalligen uit de VHP die de monocratie van 'dinosaurus' Lachmon allang zat waren.

Herkozen

Maar al snel slikt het Middenblok deze eis in, en wordt Lachmon door De Nationale Assemblee herkozen als voorzitter. Met naast hem, als vice-voorzitter, Winston Jesserun. Naar buiten toe houdt deze zich groot door een slag om de arm te houden: als de regeringscoalitie alsnog strandt, kan Lachmon altijd nog worden wegestemd, zo klinkt het flink, maar met dat laatste houdt niemand serieus rekening.

Ook van een andere voorwaarde van het Middenblok - vermindering van het aantal ministeries van 16 naar 9 - blijft weinig over. Uiteindelijk gaan de onderhandelaars akkoord met 14 ministeries, waarvan het MB er 5 opeist. Nieuw Front biedt er 4, wat getalsmatig meer in verhouding was met de verkiezingsuitslag en zetelverdeling in het parlement.

Bij die vier is het 'hete' ministerie van justitie en politie, 'heet' in die zin dan dat tot op dit moment nog geen enkele Surinaamse minister van justitie de handen heeft willen branden aan 'Bouterse': aan onderzoek naar de december-moorden uit '82 die onder diens bewind hebben plaatsgevonden, naar de moordpartijen die in '86 tijdens de binnenlandse oorlog tegen het Junglecommando van Ronnie Brunswijk door Bouterse's troepen zijn gepleegd - zoals in het dorpje Moiwana -, naar de omvangrijke drugshandel waaraan de voormalige 'bevel' naar verluidt nog steeds een groot deel van zijn immense fortuin te danken heeft - naast zijn omvangrijke houtkap- en gouddelvingsconcessies die hem ook bepaald geen windeieren leggen.

Bij de Nieuw Front-partners bestaat dan ook niet veel animo voor Justitie en Politie, en nog het minst bij de VHP - zo is al gebleken tijdens de aflopende regeerperiode van het Nieuw Front in het consequent ontwijkende, afwerende politieke gedrag van de minister van justitie en VHP-er Soeshiel Girjasing zodra 'de zaak-Bouterse' in welke variant dan ook aan de orde kwam. Achtergrond van deze struisvogelpolitiek, van deze huiver bij de VHP om Bouterse aan te pakken is een raciale: een flink deel van de creoolse bevolking in Suriname zal het maar moeilijk kunnen pikken dat juist haar creoolse 'volksheld' Bouta door een hindoestaanse minister aan de schandpaal wordt genageld.

Liefdesverklaringen

Desi Bouterse zelf houdt zich intussen opvallend rustig. De NDP-voorzitter laat bij tijd en wijle weten bereid te zijn tot samenwerking met wie dan ook, en een enkele maal komt van de 'overkant' een antwoord op zijn liefdesverklaringen. Zoals van de leider van de Javaanse KTPI, Willy Soemita, die samenwerking met de NDP niet per definitie wenst uit te sluiten. “De NDP is toch een democratische partij?!”, klinkt het, maar Willy Soemita heeft nou eenmaal de reputatie geen enkele deal uit de weg te gaan, zolang die maar gunstig uitpakt voor hem, Willy Soemita.

Maar, en dat weegt zwaarder, ook binnen de VHP wil men Bouterse c.s. niet afschrijven als eventuele regeerpartner. Die pro-NDP geluiden komen vooral uit de 'zakenvleugel' van de VHP, het vijftal parlementariërs onder leiding van Atta Mungra, ex-directeur van de Surinaamse Luchtvaartmaatschappij en broer van minister van buitenlandse zaken, Subhas Mungra. Waarschijnlijk meer nog vanuit de behoefte om Lachmon en zijn gestaalde kaders binnen de VHP dwars te zitten dan uit oprecht politieke stellingname, pleit hij openlijk voor samenwerking met de NDP.

Want het botert al geruime tijd niet tussen de VHP-dinosaurus Lachmon en mindere broeders zoals Atta Mungra. Mindere broeders in die zin dan dat Mungra tot een lagere kaste behoort binnen het hindoestaanse volksdeel, tot de tjamaar, en hoewel het in Suriname nog lang geen India is, worden de Mungra's - ondanks hun hoge positie en status in het Surinaamse zakenleven - politiek door de gestaalde kaders binnen de VHP toch als een soort paria's beschouwd.

En dat steekt een zakelijke tycoon als Atta Mungra, die zich nog niet zo lang geleden liet ontvallen dat “niet de Mungra's door Lachmon zijn gemaakt, maar Lachmon gemaakt is door de Mungra's”. Vandaar ook het verzet van de Mungra-fractie tegen kandidaat vice-president en Lachmon-protégé Harold Ramdhani. In plaats daarvan doet Atta Mungra zelf een gooi naar het vice-presidentschap, maar die poging loopt schipbreuk.

Het zou ook wat vreemd overkomen, een man op de post van vice-president die in de jaren tachtig in opspraak komt door deviezenzwendel. Die als directeur van de SLM verantwoordelijk wordt gehouden voor de ramp met de DC-8 'Anthony Nesty', waarbij 179 mensen omkwamen, en die ook nog eens met de Nederlandse justitie in aanraking is gekomen.

Het gekrakeel binnen de VHP lijkt op een ware paleisrevolutie tegen Lachmon, maar de oude vos heeft al zoveel stormen doorstaan dat het niet licht zal vallen om hem van zijn troon te stoten. Tenslotte ìs Jagernath Lachmon zo'n beetje de VHP, en tenslotte ìs Atta Mungra voor velen binnen diezelfde VHP toch maar een tjamaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden