Een schets van de ontwerpers voor een kabelbaan over het IJ in Amsterdam.

Nieuws Kabelbaan

Pakken Amsterdammers over een paar jaar de kabelbaan naar hun werk?

Een schets van de ontwerpers voor een kabelbaan over het IJ in Amsterdam. Beeld UNStudio

Nu Gotenburg een kabelbaan krijgt, wordt ook weer volop gepraat over een luchtverbinding over het IJ in Amsterdam. Het ontwerp ligt al klaar.

Pakken we de auto of gaan we met de kabelbaan naar het werk? Voor de inwoners van Gotenburg is dat over pakweg twee jaar een normale vraag. Dan verbindt een drie kilometer lange kabelbaan het historische centrum op de zuidelijke oever van de rivier Göta älv met het noordelijk deel van de stad, waar bijna de helft van de inwoners werkt, onder meer in de Volvo-fabrieken. 

“We hebben net de bouwaanvraag ingediend”, zegt Ben van Berkel van UNStudio, die de kabelbaan heeft ontworpen. In zijn bureau in Amsterdam laat de architect – in Nederland bekend als de ontwerper van de Erasmusbrug in Rotterdam – afbeeldingen zien van de luchtbaan, die gedragen zal worden door zes masten en die vier stations krijgt. Het systeem zal de reisduur voor forenzen aanzienlijk verkorten. Ook is het een veel schoner vervoersmiddel dan de auto of bus. “Het mooie is dat de inwoners van Gotenburg er zelf om hebben gevraagd”, zegt hij.

Beeld Sander Soewargana

En nu aan de slag met zo’n luchtbaan over het IJ in Amsterdam? De architect lacht. “Die past wel helemaal in de plannen om de stad autoluw te maken.”

Van Berkel heeft al een ontwerp gemaakt voor een kabelbaan als verbinding tussen Amsterdam-West en -Noord, in opdracht van de Stichting IJbaan, opgericht door de Amsterdammers Bas Dekker en Willem Wessels. Vijf jaar geleden kwamen zij met het idee voor zo’n luchtverbinding. Wat begon als een burgerinitiatief kan inmiddels rekenen op brede steun, ook in de politiek. 

Geen alternatief voor brug of tunnel

Een woordvoerder van de gemeente bevestigt dat de kabelbaan hoog op de politieke agenda staat. Afgelopen maand nam de gemeenteraad een motie aan, waarin het college van burgemeester en wethouders wordt aangespoord snel een besluit te nemen. Als het aan de raad ligt, draait de kabelbaan in 2025, als Amsterdam 750 jaar bestaat. 

Dat betekent niet dat er dan geen nieuwe brug, tunnel of veerverbindingen meer nodig zijn over het IJ. Van Berkel: “Een kabelbaan moet je zien als een aanvulling op het openbaar vervoer en niet als alternatief voor een brug of tunnel”.

Kabelbaan als toeristische attractie 

• De Roosevelt Island Tramway over East River in New York City verbindt Manhattan en Roosevelt Island. Bij de opening in 1976 was het de eerste kabelbaan in de VS die werd ingezet als openbaar vervoer.
• Londen heeft een kabelbaan over de Theems die loopt van Greenwich tot de Royal Docks.
• De teleférico, ofwel kabelbaan van Medellín in Colombia is onderdeel van de metro en verbindt de arme buitenwijken met de wijken in de stad. Toeristen reizen er ook mee naar de bergen.
De Ngong Ping kabelbaan in Hong Kong met een lengte van 5,7 kilometer sluit aan op het metronetwerk.
• Rotterdam had twee keer een kabelbaan, in 1960 bij de Floriade en in 1970 bij de manifestatie C70. Plannen voor een vaste kabelbaan over de Nieuwe Maas (van Euromast naar het ss Rotterdam) bleken te duur.

De voordelen zijn volgens hem evident. “Het is een snelle en groene manier van reizen die aantrekkelijk is voor fietsers, forenzen en studenten. De stad groeit enorm en vervoer door de lucht ontlast de druk op het verkeer en het bestaande vervoers­netwerk. Het voegt ook een nieuwe dimensie toe aan het reizen: je gaat de stad op een heel nieuwe manier zien en ervaren.”

De reistijd van oever tot oever bedraagt 4,6 minuten bij een gemiddelde snelheid van 21,6 kilometer. In de cabines passen 32 tot 37 passagiers. Ook zijn er fietscabines met plek voor vier tot zes fietsen.

De aanleg is een no-brainer

Grote risico’s zitten er niet aan, bleek uit onderzoek van Arcadis. Volgens het bureau is de IJbaan vanwege de relatief lage kosten, hoge vervoerswaarde en korte bouwtijd een ‘no-brainer’. De kosten worden begroot op 90 miljoen euro als de baan wordt aangelegd volgens het ontwerp van Van Berkel, met twee stations: NDSM Marina in Noord en de Minervahaven op de zuidoever. Voor 50 miljoen meer kan de verbinding worden doorgetrokken naar Hemknoop, station Sloterdijk en de Westergasfabriek.

Volgens Arcadis is de investering binnen vijftien jaar terugverdiend met de vijf- tot negenduizend dagelijkse passagiers die in het begin worden verwacht. Met de bouw van Haven-Stad, waar veertig- tot zeventigduizend woningen komen, zal dat aantal snel groeien. De pylonen van de kabelbaan, die anderhalve kilometer overspant, variëren in hoogte van 46 tot 105 meter aan weerszijden van het water, tot 136 meter in het midden om de doorvaart van grote schepen te garanderen. Conform de eisen voor werelderfgoed zullen de torens niet zichtbaar zijn vanaf de grachtengordel.

Lees ook:
Amsterdam wil één, mogelijk zelfs twee bruggen over het IJ

Amsterdam zet door: er moet een fietsers- en voetgangersbrug komen over het IJ. Die gaat het Java-eiland, ten oosten van het centrum, verbinden met stadsdeel Noord. Als alles volgens plan verloopt, is de brug klaar in 2025.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden