Pakistanen maken weg vrij voor vredesonderhandelingen in Afghanistan

Voorgenomen gesprekken van Afghaanse overheid met Taliban vormen doorbraak in vredesproces, stelt Afghanistan-expert Kugelman

Gloort er vrede in Afghanistan? Ruim een maand nadat de internationale gevechtsmissie Isaf officieel ten einde kwam in het land, stapelen de aanwijzingen zich op dat de overheid in Kaboel eindelijk in het openbaar gaat praten met de Afghaanse Taliban.

Dat zou, na meerdere mislukte pogingen in het verleden, een doorbraak zijn, stelt ook Afghanistan-expert Michael Kugelman. Maar juich vooral niet te vroeg.

Volgens Kugelman, die werkt voor het Woodrow Wilson International Center for Scholars in Washington, zijn de voorgenomen gesprekken te danken aan de nieuwe Afghaanse president Ashraf Ghani. Die heeft, sinds hij vorig jaar na een verrassende verkiezingsoverwinning de macht overnam van Hamid Karzai, van verzoening met de Taliban een speerpunt gemaakt.

Ghani wil een eind maken aan ruim dertien jaar geweld in zijn land. Geweld, dat sinds de internationale troepen zich van het slagveld hebben teruggetrokken, bepaald niet minder bloedig is geworden. Juist gisteren maakten de Verenigde Naties bekend dat vorig jaar het meeste aantal burgerslachtoffers vielen (ruim 10.000 doden en gewonden) sinds de VN in 2009 begonnen met tellen.

Om tot vredesonderhandelingen te komen, heeft Ghani de afgelopen maanden geïnvesteerd in de relatie met Pakistan, dat veel invloed heeft op de Afghaanse Taliban. In de jaren-Karzai was de relatie met Pakistan vergiftigd, maar dat is veranderd sinds Ghani de baas is: deze week was de Pakistaanse legerleider nog op bezoek in Kaboel. "Ghani is welkom in Islamabad en ze hebben daar de intentie om naar hem te luisteren", zegt Kugelman.

Kennelijk hebben de Pakistanen besloten Ghani, in ieder geval voor nu, ter wille te zijn. Het waren Pakistaanse functionarissen die gisteren bekendmaakten dat de besprekingen 'binnenkort' gaan plaatsvinden. Veel leden van de Afghaanse Taliban vinden onderdak in Pakistan, waar ze tot nu (minimaal) gedoogd worden door de Pakistaanse autoriteiten. "Gezien de invloed die Pakistan heeft op de Afghaanse Taliban, moeten we ervan uitgaan dat de Pakistanen hen een duwtje in de rug hebben gegeven om te gaan praten", denkt Kugelman.

Dat doen de Pakistanen niet uit de goedertierenheid van hun hart. Sinds de bloedige aanslag op een school in Peshawar in december, waarbij 135 kinderen omkwamen, staan de Pakistaanse autoriteiten onder grote druk van de eigen bevolking om militanten aan te pakken, te beginnen met de Pakistaanse Taliban, de groepering die verantwoordelijk was voor het bloedbad in Peshawar (niet te verwarren met de Afghaanse Taliban).

De Pakistanen kunnen de hulp van de Afghanen daarbij goed gebruiken, omdat de leiding van de Pakistaanse Taliban in Afghanistan zit. Vorige week hielpen de Afghanen al bij het oppakken van strijders in Afghanistan die betrokken zouden zijn geweest bij 'Peshawar'. Maar dat is de Pakistanen nog niet genoeg, denkt Kugelman: "Ze willen dat Afghanistan Mullah Fazlullah (leider van de Pakistaanse Taliban, red.) opspoort en overdraagt."

De vraag is hoe duurzaam deze alliantie op basis van 'voor wat, hoort wat' tussen Afghanistan en Pakistan is. Want ook als vredesonderhandelingen eenmaal zijn begonnen, zal een goede relatie hard nodig zijn. Dan komen vragen op tafel als hoe er een eind moet komen aan het vechten, en wat er moet gebeuren met Talibanstrijders. Een constructieve rol van Pakistan is onontbeerlijk om tot oplossingen te komen.

Maar zelfs als Pakistan mee blijft werken - en dat is lang niet zeker - blijven er veel obstakels over voor vrede wordt bereikt. Het grootste is dat dé Afghaanse Taliban niet meer bestaan, zegt Kugelman. "De Taliban zijn totaal gefragmenteerd, en het feit dat één factie bereid is te praten, wil niet zeggen dat andere facties dat voornemen steunen."

Veel zal afhangen van Mullah Omar, de leider van de Afghaanse Taliban. "Als hij zich uitspreekt voor gesprekken, dan zal een groot deel van de Taliban zich daarnaar voegen. Maar dan nog zal een van de onaangename consequenties van verzoening zijn dat de echte hardline facties zich afsplitsen van de Taliban en kunnen overlopen naar Islamitische Staat. Want dat heeft net een klein voetje aan de grond in Afghanistan en in Pakistan."

Michael Kugelman

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden