Pakistan als vriend? Modi kan het zich veroorloven

India krijgt een radicale hindoe als premier, maar juist hij zou toenadering kunnen zoeken met aartsvijand Pakistan

Haviken kunnen soms beter dan gematigde politici een doorbraak creëren in de relatie met een aartsvijand - zie de Amerikaanse Republikein Nixon met China, of Israëls voormalige legerleider Sjaron met de Palestijnen.

Als de Indiase premier Narendra Modi vandaag wordt beëdigd als premier is in dat opzicht één voorteken gunstig: zijn Pakistaanse collega Nawaz Sharif is erbij. Maar zal de radicale hindoe Modi inderdaad over zijn eigen schaduw heen kunnen springen?

Toenadering tussen de twee Zuid-Aziatische landen zou welkom zijn, al was het maar omdat ze beide beschikken over kernwapens en al vier keer oorlog hebben gevoerd. Maar tijdens de campagne gaf Modi nog weinig aanleiding op zo'n toenadering te rekenen. Hij sprak over de economie, en het bleef vaag wat hij op buitenlands vlak van plan was.

De paar keer dat hij Pakistan noemde, was zijn toon aan de harde kant, zoals te verwachten viel van de leider van een partij (de BJP) die altijd bepleit geen concessies te doen aan de islamitische buur. Met Pakistan gaan we niet praten zolang dat land terreur jegens India tolereert en organiseert, stelde Modi.

Toch zou een vredespoging van de nieuwe premier kunnen passen binnen zijn bredere politieke programma. Modi won de verkiezingen vanwege de belofte van economische vooruitgang, en zijn buitenlands beleid zal als het even kan in dienst daarvan staan, en dus gericht zijn op stabiliteit in de regio. "Als India en Pakistan een oorlog hebben uit te vechten, dan is het een gezamenlijke oorlog tegen armoede, analfabetisme en bijgeloof", zei Modi óók tijdens zijn campagne.

De allergrootste optimisten zullen zelfs zeggen dat de BJP-leider bij uitstek geschikt is om een vredespoging te doen. Hij hoeft niet bang te zijn voor een partij ter rechterzijde die hem van soft gedrag jegens Pakistan zal beschuldigen, en hij zal als beste in staat zijn om sceptische Indiërs te overtuigen dat vriendschap met Pakistan goed voor India is. Niet voor niets vond een vorige toenadering plaats onder de eerdere BJP-premier Atal Bihari Vajpayee, die in 1999 een serieuze poging deed om vrede te sluiten met Pakistan.

Modi's voorganger faalde jammerlijk (een paar maanden later brak zelfs oorlog uit), maar de omstandigheden waaronder hij toenadering zocht waren ook moeilijk. Vajpayee regeerde met wankele coalities en zijn regering viel terwijl hij de vredestoenadering deed. Modi heeft bij de verkiezingen met zijn partij juist een absolute meerderheid behaald, en hoeft in zijn buitenlands beleid dus geen rekening te houden met lastige regeringspartners.

Dat Nawaz Sharif vandaag aanwezig is, geeft aan dat de Pakistaanse premier open staat voor toenadering. Sharif was de eerste buitenlandse leider die Modi belde om hem te feliciteren met zijn overwinning.

Dat neemt allemaal niet weg dat er nog een lange weg te gaan is voordat Pakistan en India elkaar liefdevol in de armen vallen. In Pakistan bestaat veel weerstand tegen toenadering tot India, niet in de laatste plaats binnen het machtige militaire establishment dat ervan verdacht wordt terreurgroepen aan te sturen die ook in India actief zijn (bijvoorbeeld in Mumbai in 2008).

Sharifs binnenlandse positie is lang zo sterk niet als die van Modi. Onder de Pakistaanse bevolking bestaat bovendien scepsis over de persoon van Narendra Modi, die als leider van de staat Gujarat zou hebben weggekeken toen er daar in 2002 bij sektarische botsingen tussen hindoes en moslims meer dan duizend mensen omkwamen, voornamelijk moslims.

Aan de andere kant zijn er de twijfels over de intenties en mogelijkheden van Modi zelf. Met zijn voorgeschiedenis van compromisloze taal jegens Pakistan, zal hij provocaties vanuit dat land moeilijk kunnen negeren zonder zijn geloofwaardigheid te verliezen.

Het vergt een koelbloedig leider om alle obstakels van een vredesproces weg te nemen. De tijd moet uitwijzen of hardliner Modi zo'n leider kan of zelfs maar wil zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden