Pakistaanse vrouwen ontdekken werk

emancipatie | Het aantal werkende vrouwen in Pakistan stijgt snel. De economische noodzaak zet tradities onder druk.

Farah Munir kwam bijna nooit buitenshuis. Alleen voor de hoogstnoodzakelijke dingen, zoals school en familiebezoek. Met vreemden kwam ze niet in aanraking. In veel Pakistaanse families hoort dat zo.

De dood van haar vader veranderde alles. Haar familie was ontredderd. Emotioneel, maar ook financieel. Farah, als een-na-oudste van zes, moest werken en ze werd verkoopster in een cadeauwinkel in Islamabad. De eerste werkdag was ze doodzenuwachtig. "Ik was zo bang. Hoe moest ik met klanten praten? Hoe moest ik met ze omgaan?", vertelt ze in de winkel, omringd door glimmende lippenstiften, nagellak en oogschaduw. Ze keek het af bij haar collega's en oefende. En werd zelfverzekerder. "Nu voel ik mij er prima bij", zegt de nu 25-jarige winkelmedewerkster.

Pioniers als Farah hebben het aantal werkende vrouwen in Pakistan sinds 2000 met bijna 40 procent laten stijgen. Inmiddels werkt een op de vijf vrouwen. Ter vergelijking: In Nederland is dat drie op de vijf.

De ontluikende opkomst van werkende vrouwen verdeelt Pakistan. Conservatieve mannen is het een doorn in het oog, want het publieke domein was altijd hún domein. En dat moet ook zo blijven, vindt Mohammad Khan Sherani, het hoofd van de Raad voor Islamitische Ideologie, een staatsorgaan dat de overheid voorziet van Islamitisch juridisch advies. "Volgens de islam moet een vrouw in huis blijven", zegt hij. "Als ze naar buiten gaat, moet een mannelijk familielid haar begeleiden. Maar ze hoeft helemaal niet naar buiten, want haar man moet haar onderhouden."

Mohammad Fayyaz, een 26-jarige notenverkoper op een markt in Islamabad, is het roerend met de hooggeleerde expert eens. Fayyaz vindt dat vrouwen minstens allesverhullende kleding moeten dragen als ze naar buiten gaan. Het staat zelfs op een grote poster in zijn marktkraam. "Als vrouwen in het hiernamaals zijn, mogen ze zelf bepalen wat ze dragen en doen."

Steeds meer mensen denken er anders over. Dat komt door economische, juridische, politieke en sociale ontwikkelingen, zegt Rehana Siddiqi, professor van het Pakistaanse Instituut voor Ontwikkelingseconomie. Meer meisjes gaan naar school en ze blijven ook langer leren. "Het kost families te veel om meisjes op te leiden om ze vervolgens thuis te laten zitten", zegt Siddiqi.

Bovendien ontstond een dienstensector met restaurants, telecombedrijven en banken, die zitten te springen om vrouwelijk personeel. Er zijn tegenwoordig ook meer voorbeelden van werkende vrouwen. Ze zijn bijvoorbeeld te zien op televisie, als verslaggeefsters, talkshow-presentatoren en hoofdrolspelers in soapseries. Door een vrouwenquotum voor nationale en provinciale parlementen in 2002 kwamen er ook meer vrouwelijke politici.

De sleutelrol is weggelegd voor Pakistaanse vaders, die beslissen of hun dochters mogen werken. Irshad Afridi, een laagopgeleide 58-jarige autodealer in Peshawar, moest er aanvankelijk niet aan denken dat zijn dochters zouden gaan werken. Middelbare school was meer dan genoeg opleiding, vond hij, en verder moesten ze maar binnen blijven. "Ik was bang en ontzettend intolerant", zegt hij.

Maar zijn dochters haalden hoge schoolcijfers en smeekten om te mogen studeren. Hij besloot jongens op de universiteit te observeren. "Ik dacht dat ze alleen maar bezig zouden zijn met meisjes, maar ze waren gewoon met hun studie bezig." Hij liet zijn dochters toch studeren.

Nu werken ze beiden als universitair docent in samenwerking met mannen en hij is trots op hen. "Iedereen hier moet weten hoe belangrijk het is dat vrouwen werken. Ik begrijp dat nu en ik ben dankbaar dat mijn dochters de maatschappij een dienst bewijzen."

Ook de 37-jarige Sualeha Ali vindt vrouwen een aanwinst, voor haar klantenservice van een groot telefoniebedrijf. Vanuit haar glazen kantoor in hartje Islamabad kijkt ze uit op de balie waar haar werkneemsters klanten te woord staan. "Wij hebben veel vrouwelijke klanten en die voelen zich dan prettiger. En mannelijke klanten schreeuwen niet als er een vrouw in de buurt is."

economie krabbelt op

De Pakistaanse consument is optimistischer dan voorheen. Nieuwe restaurants, winkelcentra en nieuwe, ruim opgezette woonwijken schieten uit de grond. Grote militaire operaties hebben het aantal terroristische aanslagen bijna gehalveerd. Ook buitenlandse investeerders, van China tot Nederland, zien mogelijkheden in Pakistan. Maar de economische groei van rond 5 procent per jaar is slechts het minimum dat nodig is om nieuwkomers op de arbeidsmarkt aan de slag te krijgen. Het chronische tekort aan elektriciteit hindert de industrie. Ook int de Pakistaanse overheid nog altijd veel te weinig belastingen om te kunnen investeren in groei.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden