Pakistaanse artiesten willen weer schitteren

Het theater in de Pakistaanse stad Pesjawar heeft al vijf jaar geen artiesten gezien. Door een machtswisseling in de provincie is er weer hoop.

Suzanna Koster en Pesjawar

De Pakistaanse acteur Mohammad Jamil wiebelt op zijn benen. Hij speelt een tuberculosepatiënt die zijn zoon terug naar school probeert te krijgen. Zijn zoon weigert omdat er geen geld is voor boeken.

„Jongen, boeken en geld doen er niet toe. Onze heilige profeet zegt dat je je moet scholen”, bepleit hij in de lokale taal Pasjtoe. Zijn lichaam lijkt bijna om te vallen. Dan komt Jamil uit zijn karakter. Hij glimlacht alsof een groot applaus op hem wacht.

Maar de vijfhonderd stoelen voor hem zijn leeg. De Nishtar Hall, het enige theater in de Pakistaanse Noordwestelijke Grensprovincie, heeft vijf jaar lang geen artiesten gezien, zegt hij. Jamils kleine optreden is alleen om te laten zien hoe het was. De podiumvloer kraakt vervaarlijk onder zijn voeten.

Het door fundamentalistische moslims gedomineerde provinciebestuur dat tot voor kort aan de macht was, verbood concerten en toneelstukken, zeggen artiesten in Pesjawar. Zeker vijfhonderd artiesten zouden daardoor inkomsten missen. Met ander theaterpersoneel erbij zouden het er duizenden zijn.

Velen van hen gingen werken in televisie en film, anderen veranderden van beroep of verhuisden. Toch ontkent Haji Abdul Jalil Jan het verbod. Hij is woordvoerder van de Jamiat-e-Ulema Islam, een lid van de voormalige overheid. Maar later zegt hij dat vrouwelijke artiesten cultureel onacceptabel zijn. „We willen de meisjes zien als dochters, echtgenotes en moeders. We willen hen zien als dokters, ingenieurs of politici, niet als dansers”, zegt de bebaarde Jan.

Jamil, die overdag werkt in het provinciale ministerie van belastingen om zijn familie te onderhouden, hoopt dat hij snel weer zal schitteren in de Nishtar Hall. Bij de Pakistaanse verkiezingen in februari kreeg de seculiere Awami National Party (ANP) het grootste aantal zetels in het provinciale parlement.

Zij hebben het twintig jaar oude theater opgeknapt, maar toneelstukken zijn er nog niet opgevoerd. Maar Bushra Gohar, een parlementslid van ANP, bevestigt dat haar partij theater wil promoten. „Ik praat al met een groep mensen die aan cultuur en erfgoed werken. Ik vraag hun wat wij kunnen doen om ze te helpen. Zoveel levens zijn hiermee verbonden. We houden van onze dansen, muziek en erfgoed.”

De Pasjtoen-cultuur van de meerderheid in de provincie is zo’n 5.000 jaar oud, zegt Salma Shaheen, hoofd van de Pasjtoe Academie in Pesjawar. „Liedjes beschrijven het alledaagse leven, zoals: Als je me een gemiste oproep geeft, jij hebzuchtige geliefde, dan waardeer ik je beltegoed wel op”, zegt ze. „Dans is traditioneel een voorbereiding op oorlog.”

Elke stam heeft zijn eigen dans met zwaarden, zakdoeken of geweren. Trommelaars slaan de maat. De eerste Pasjtoe-toneelstukken stammen uit 1930, zegt ze. „Ze gingen over de klassenmaatschappij. Ze wilden sociale verandering brengen”, zegt ze. Andere toneelstukken riepen mensen op naar school te gaan. Sommigen waren anti-koloniaal toen Pakistan nog onder Britten viel tot 1947. Daarvoor speelden vrouwen karikaturen op trouwerijen.

Jamil kijkt naar de lege stoelen. „Als God het wil, ben ik de eerste acteur die hier weer optreedt”, zegt hij. Hij knijpt zijn ogen dicht alsof hij het al voor zich ziet. „Het zou zo goed zijn voor het publiek als hier weer eens een positief drama speelt.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden