Pacifist werd oorlogsheld: in de cockpit zong hij psalmen

Pas toen zijn kleinzoon vragen ging stellen voor een schoolopdracht over de oorlog, ging de la met medailles open. Branse Burbridge had zelden gesproken over zijn oorlogsverleden. Want hij was er helemaal niet trots op dat hij als nachtvlieger een recordaantal Duitse jachtvliegtuigen uit de lucht had geschoten. Hij was pacifist.

In zijn vliegerslogboek staan 21 Duitse vliegtuigen die hij heeft neergehaald in de Tweede Wereldoorlog, meer dan welke andere Britse nachtjager ook op zijn naam had staan. Altijd richtte hij op de motoren of de vleugels, in de hoop dat de vijandelijke bemanning het zou overleven. Hij keek altijd achterom om te zien of ze een kans hadden. Bij een van de vermeldingen in zijn logboek staat ook de handtekening van een Duitse piloot die hij had neergehaald. De mannen hadden elkaar na de oorlog ontmoet en de dankbare Duitser wilde beslist zijn nederlaag in het logboek bevestigen.

Branse Burbridge had zich als 18-jarige laten registreren als 'gewetensbezwaarde dienstweigeraar' toen de Britten in 1939 de oorlog verklaarden aan Duitsland na de invasie van Polen. Zijn weigering werd erkend, want als zoon van een anglicaans geestelijke had hij een pacifistische opvoeding gehad in de traditie van de 18de eeuwse prediker John Wesley. Gewetensbezwaarden kregen doorgaans ondersteunende taken als ze werden opgeroepen.

Aanvankelijk werkte bij gewoon door bij een verzekeringsmaatschappij. Daarnaast leidde hij een christelijke gespreksgroep. Dat groepje dunde uit toen de mannen ten oorlog gingen. Hij bleef over met een breikransje, zoals hij het noemde. Dat zat hem niet lekker, en in september 1940 meldde hij zich bij de luchtmacht, ook al wist hij niets van vliegen.

Na een jaar training als nachtvlieger ging hij de lucht in. Zijn toestel, een Amerikaanse Douglas Havoc, was eigenlijk ongeschikt voor nachtvluchten en het duurde negen maanden voordat hij een Duitse bommenwerper bij de kust van Ipswich wist te raken en - waarschijnlijk - neer te halen. Hij werd overgeplaatst naar een opleidingseenheid. In juli 1943 keerde hij terug naar een gevechtssquadron, met een geschikter vliegtuig, een Mosquito.

Daar ontmoette hij navigator Bill Skelton, net als hij een diepgelovig christen. In de cockpit zongen ze vaak psalmen terwijl hun ogen, radar en geschut in het donker speurden naar de vijand. Ze werden een legendarisch duo.

Toen de Duitsers begin 1944 een reeks bliksemaanvallen op Zuid-Engeland deden, boekten ze hun eerste successen samen. In één nachtvlucht vernietigden ze vier Duitse jagers. Dat jaar begeleidden ze ook de geallieerde landingen in Normandië en vlogen ze boven bezet Frankrijk. Daar schoten ze de Duitse majoor Wilhelm Herget neer, die wist te overleven en later zijn logboek zou tekenen. Ook vernietigden ze drie vliegende bommen van het type V1. In het najaar beschermden ze bommenwerpers op weg naar Duitsland en terug. Zelf werden ze ook een paar keer geraakt, met schade aan de cockpit of de romp, maar nooit fataal.

Na de oorlog verdwenen zijn medailles in de la, en ging hij theologie studeren in Oxford en Cambridge. Hij werd godsdienstleraar en lekenprediker. Over de oorlog sprak hij zelden, tot zijn kleinzoon erover begon.

De medailles kwamen in 2013, kort na de dood van zijn vrouw, tevoorschijn toen hij, geplaagd door alzheimer, volgens zijn kinderen meer zorg nodig had dan de nationale gezondheidsdienst kon geven. Ze boden zijn onderscheidingen, vliegjasje en logboek aan op een veiling. Dat gaf ophef in de media die zijn oorlogsverhaal opdoken. Van alle kanten werd er financiële hulp aangeboden, maar de kinderen wezen dat af. "Er zijn anderen die dat harder nodig hebben", zei zijn zoon. "Wij waarderen hem meer dan zijn medailles." De veiling bracht 155.000 pond op, genoeg voor zijn laatste jaren.

Bransome Arthur Burbridge werd geboren op 4 februari 1921 in Londen. Hij stierf op 1 november 2016 in Chorleywood.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden