Pablo Larraín sluit nergens de ogen voor

Interview | De Chileense regisseur Pablo Larraín gaat in zijn duistere drama 'El club' de confrontatie aan met de katholieke kerk, die pedofiele priesters opbergt in afgelegen 'safe houses'. De kerk zwijgt.

Vier priesters en een non die het nodige op hun kerfstok hebben, komen weg met hun misdaden, onder toeziend oog van de rooms-katholieke kerk. Het vijftal figureert in het nieuwe, griezelige drama van de Chileense regisseur Pablo Larraín. 'El club' - bekroond met de Grote Juryprijs in Berlijn en vanaf vandaag in de filmtheaters - volgt de dagelijkse gang van de geestelijken die door de kerk zijn ondergebracht in een afgelegen huis aan de Chileense kust.

Als er een tragisch incident plaatsvindt met een vijfde priester en het Vaticaan een zesde geestelijke als crisismanager en biechtvader op pad stuurt, worden de gruweldaden stukje bij beetje blootgelegd. Kindermisbruik, handel in baby's, marteling van gevangenen, de dienaars van God deinsden voor niets terug. En de kerk? Die zwijgt, en kijkt weg.

Een donker verhaal doorspekt met laconieke humor, het is het specialisme van Pablo Larraín (39). De Chileense regisseur vestigde zijn naam met een Pinochet-trilogie. Waarvan het sluitstuk 'No', de luchtigste was, over de reclameman achter de succesvolle No-campagne die ervoor zorgde dat de Chileense bevolking via een referendum in 1990 een einde maakte aan het regime van Pinochet.

In de ogen van Larraín, telg van Chileense politieke elite met rechtse oriëntatie, brachten crisis en onderdrukking geen slachtoffers voort, maar nieuwe daders. Die visie bracht verstikkende films voort over Chileense burgers die zich ontpoppen als misdadigers.

In 'El club', dat door Chili is afgevaardigd naar de Oscars, vervolgt de regisseur zijn pad door de misdaden van priesters aan het licht te brengen, en de confrontatie op te zoeken met de kerk. Ook hier zijn het pistool en het houweel niet ver weg.

Wat is dat voor huis waarin priesters afgezonderd van de samenleving hun dagen slijten?

"Jaren geleden zag ik in de krant een foto van zo'n huis in Duitsland. Het was een prachtig landhuis, omgeven door groene velden en machtige bergen. Zo'n huis uit Zwitserse chocoladereclames. Een Chileense priester beschuldigd van seksueel misbruik was door zijn congregatie naar dat huis in Duitsland gestuurd. Ik ging op onderzoek uit, en kwam er achter dat dergelijke huizen overal bestaan, ook in Chili."

Hoe ging u bij uw onderzoek te werk?

"Gewoon googelen. Nee, grapje. We hebben ex-priesters opgespoord die in dergelijke huizen woonden, en gedetailleerd over hun verblijf konden vertellen. Die details zitten in de film. Het gaat om strenge leefregels. Geen mobieltjes. Niet groepsgewijs boodschappen doen. Bidden en boeten."

Een zo onopvallend mogelijk leven lijden?

"Ja, de kerk is niet gebaat bij openbaarheid. Het gaat om institutionele verdoezeling van misstanden en misdaden. Ik vind dat fascinerend, dat leden van de kerk geloven dat ze alleen berecht kunnen worden voor de ogen van God, niet in de rechtbank. Het gaat om mensen die voor eigen rechter spelen, die de wet naast zich neerleggen, als outlaws. En de samenleving kijkt toe."

'El club' ging begin dit jaar in première in Berlijn, is er inmiddels een reactie van de kerk?

"Wat denk je? Natuurlijk niet. De kerk hult zich in stilzwijgen. Dat is de tactiek. Als de kerk zou reageren, zou ze alleen maar ruchtbaarheid geven aan de film. De kerk bergt pedofiele priesters op in afgelegen huizen, en zegt vervolgens: no comment."

Alles blijft bij het oude?

"Ja, daar is het hele kerkelijke instituut op ingericht. En daar gaat mijn film ook over, hoe alles wordt weggepoetst. Het gaat om verdringen, afwenden, ogen sluiten. Als het huis dreigt te worden gesloten, dreigt de non alles op televisie te vertellen. Dat is voor de kerk de grootste nachtmerrie denkbaar."

Het katholieke geloof gaat ook over compassie en vergeving, maar dat zie je niet terug in de behandeling van de priesters die een clandestien bestaan lijden, en gestraft en vernederd worden. Een van de priesters pleegt zelfmoord.

"Klopt, dat zijn christelijke waarden waar de rooms-katholieke kerk zich op laat voorstaan, maar als de kerk wordt geconfronteerd met problemen binnen de eigen gelederen, toont ze - om het mild uit te drukken - de nodige tekortkomingen."

U toont een donkere, koude wereld, gehuld in zware mist, waarin het continu winter lijkt.

"Ja, het leek me interessant om een soort religieus, mystiek perspectief los te laten op die obscure plek aan zee waar de zondaars hun tijd uit zitten."

Uw volgende film gaat over de Chileense schrijver Pablo Neruda, die in 1971 de Nobelprijswinnaar voor de Literatuur werd?

"Ja, Neruda was een vooraanstaand schrijver én communist. Toen de president van Chili de communistische partij in 1948 verbande, moest Neruda op de vlucht. Voordat hij asiel kreeg in Argentinië, leidde hij een ondergronds bestaan in Chili. En het is waar, ook Neruda's leven speelde zich deels af in verborgenheid, zij het om heel andere redenen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden