Paars, oranje of groen, wat wordt de beste coalitie?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Vreemd eigenlijk, dat pas na het tellen van de stemmen het puzzelen en onderhandelen begint. Kiezers hebben moeten raden welke coalitie hun partij wil gaan smeden, want uitspraken van tevoren hierover zijn onder lijsttrekkers bijna taboe. Jaren geleden opperde Kamerlid Gert Schutte, geroemd als het 'staatsrechtelijk geweten van de Tweede Kamer', al zijn verwondering hierover. Het zou beter zijn als partijen juist duidelijk van tevoren uitspreken voor welke coalitie zij gaan. "Dan kunnen de kiezers aangeven aan welke coalitie zij de voorkeur geven", vond Schutte - toen al.

Met vijf verkiezingen in tien jaar tijd heeft de kiezer onderhand enig recht om mee te praten over de gewenste coalitie. Interessant was daarom het experiment van de jongerenorganisatie G500 met de 'stembreker': kiezers konden met hulp van een computer stemmen op een coalitie, door hun stemmen naar rato te verdelen. Er deden 42.000 jongeren aan mee. Je kon wachten op de zure reactie dat het niet had gewerkt, en dat het maar om driekwart Kamerzeteltje gaat. Maar het is wel een signaal dat zeker jongere kiezers meer betrokken willen worden bij de beslissing wie er gaan regeren. (Zo te zien stuurden de meesten aan op Paars, met D66-PvdA-VVD.)

Bij elke formatie moeten we als kiezers afwachten hoe het afloopt. De uitslag is dit keer zo 'adembenemend' (hoogleraar Jouke de Vries, gisteren in deze krant), dat die afloop nóg lastiger te voorspellen is dan voorgaande jaren. De Vries waagde een voorspelling: het wordt een tweepartijenkabinet van VVD-PvdA, ondanks alle tegenstellingen. De middenpartijen CDA en D66 belanden in de oppositie. Samenwerking tussen de opponenten is volgens De Vries onvermijdelijk.

Een coalitie van VVD en PvdA wordt allerwegen vanzelfsprekend geacht. Maar het zou meteen de eerste keer zijn deze verkiezingen dat er gebeurt wat iedereen van te voren verwacht en voorspelt.

Misschien ligt de meest stabiele coalitie - met het beste programma - wel helemaal niet in de voor de hand liggende combinatie van grote partijen, maar juist in de baanbrekende nieuwe combinatie. Of in de breedte. Of in een nieuwe minderheidsconstructie. Er is van alles mogelijk.

Een snelle rekensom leert dat er alleen al minstens acht verschillende coalities mogelijk zijn die in de Tweede Kamer een meerderheid hebben. Paars (VVD, PvdA, D66) zou als hervormingskabinet aan de slag kunnen. Oranje (VVD, PvdA, CDA) kan financiële zekerheid bieden. Of neem Groen (7 partijen zónder de VVD) zou de grote doorbraak kunnen forceren naar een duurzame economie. Of moet het toch VVD-PvdA worden, als nieuw model voor de toekomst?

Daarom: wat is volgens u de beste coalitie voor de komende jaren? Of de meest onverwachte? Bedenk er meteen een goede slogan bij, dan kunnen de partijen snel aan de slag. Zij, en straks de informateurs, kunnen de hulp van betrokken burgers gebruiken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden