p.s.

MONIC SLINGERLAND

Mary Raftery, maakster van onthullende documentaires
Voor een journalist die met haar onthullingen in Ierland een enorme schokgolf veroorzaakte, was Mary Raftery, die op 11 januari in Dublin overleed als 54-jarige, opvallend vriendelijk. Ze had al heel wat tv-werk gedaan toen ze eind jaren negentig de documentaire 'In staat van angst' (States of Fear) maakte. Het was niet de eerste documentaire over de wrede behandeling die kinderen kregen op Ierse katholieke internaten. Al in 1970 was daar een film over verschenen. Maar het beeld dat Mary Raftery in 1999 liet zien, kwam aan als een dreun.

Ze liet volwassenen aan het woord die als kind door katholieke nonnen, paters en broeders waren vernederd, verkracht, en die daarover altijd gezwegen hadden. Ongeloof maakte in Ierland al snel plaats voor woede.

Uiteindelijk kwam er een officieel onderzoek van de kant van de overheid. Deze commissie-Ryan bracht feitelijk in kaart wat er mis was geweest op Ierse scholen en internaten, al sinds de jaren dertig.

Zelf was Mary Raftery tot haar twaalfde buiten Ierland opgegroeid. Haar vader werkte in de diplomatieke dienst en met haar ouders, drie broers en zussen woonde ze in het buitenland. Terug in Ierland ging ze naar de middelbare school bij de zusters van het Heilig Hart. Omdat de wiskundelessen daar niet genoeg op niveau waren, gingen Mary en haar zus de laatste twee jaar naar een jongensschool, als eerste en enige meisjes, voor extra lessen in de exacte vakken.

Na de middelbare school ging ze studeren op een Technische Universiteit. Ze maakte de studie niet af. De journalistiek trok meer dan de techniek. Ze ging schrijven voor het Ierse magazine Magill, dat op politiek en actualiteiten gericht was. Midden jaren tachtig stapte ze over naar het Ierse tv station RTE. Daar maakte ze documentaires. Een ervan ging over Ierse criminele families. Ze raakte geïnteresseerd in de levens van kinderen, hoe die beïnvloed konden worden door omstandigheden waar ze zelf geen invloed op hadden.

Zo kwam ze terecht bij de misdadige manier waarop in internaten met kinderen omgegaan werd. De documentaire 'In staat van angst' kwam hard aan. Ze bleef bij het thema van kindermisbruik in de kerk en schreef het boek 'Laat de kinderen tot mij komen'.

Een tweede documentaire, 'Kardinale zonden', leidde tot een tweede overheidsonderzoek, nu naar misbruik in het bisdom Dublin. De ellende die ze in beeld bracht, weerhield haar er niet van om zelf een gezin te beginnen. Ze trouwde, kreeg een zoon.

De onthullingen werden haar niet in dank afgenomen, toch bleef ze vriendelijk en mild. Ze was niet bang en bovendien vasthoudend. Zo wilde ze per se dat Thomas Doyle, de rebelse Amerikaanse priester die ze wilde interviewen voor tv omdat hij in de VS het misbruik aan het licht bracht, een priesterboord droeg.

Hij wilde dat beslist niet, hij droeg dat nooit. Hij was bang dat slachtoffers zich door hem verraden zouden voelen, als ze hem gekleed zagen als priester. Mary Raftery overtuigde hem. Als hij een priesterboord droeg, zouden alle katholieke dametjes hem geloven, zei ze.

Haar laatste documentaire ging over psychiatrische ziekenhuizen. In 2010 speelde haar toneelstuk 'No escape' in Dublin, over kindermisbruik.

Ze stierf aan kanker. Aartsbisschop Diarmuid Martin van Dublin zei dat dankzij haar de katholieke kerk in Ierland een veiliger plaats was geworden voor kinderen.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden