P.s.

Günther Kaufmann, acteur in Fassbinderfilms en Duitse krimi's
Voor Rainer Werner Fassbinder was het liefde op het eerste gezicht toen hij, als hoofdrolspeler in de tv-bewerking van Bertolt Brecht's toneelstuk 'Baal', tegenover de 23-jarige Afroduitse figurant met het zuidelijke accent kwam te staan. Günther Kaufmann had tot dan toe nooit aan acteren gedacht. Hij was juist afgezwaaid als marinier, had allerlei losvaste baantjes en kreeg in een café de vraag zich bij Volker Schlöndorff, de regisseur van 'Baal', te melden omdat hij het juiste postuur had om een van de voermannen te zijn.

Fassbinder was evenwel geobsedeerd en beloofde de uit München afkomstige Kaufmann rollen in zijn eigen films naast grootheden als Hannah Schygulla en Margarete von Trotta. Diens bezwaar dat hij niet eens acteren kon, wimpelde de acteur-regisseur weg met een 'Dat leer ik je wel'. Liefkozend noemde hij hem 'mijn Beierse neger'.

Fassbinder liet geen kans onbenut om Kaufmann het hof te maken. Hij overlaadde hem met peperdure cadeaus, voornamelijk Lamborghinis, die de acteur vervolgens verkocht of in de kreukels reed. En toen de regisseur in 1971 werd gevraagd een film in Spanje te draaien, gaf hij de hoofdrol meteen aan Kaufmann in de hoop dat deze - ver weg van zijn vrouw en twee kinderen - ontvankelijker zou zijn voor zijn avances.

De sfeer op de set van de western 'Whity' werd hierop geheel bepaald door het bed waarin Kaufmann de nacht daarvoor had verbracht. Sliep hij bij Fassbinder op de kamer, dan werd het een mooie dag; maar sliep hij in zijn eigen kamer, dan hoedde iedereen zich voor de woedeaanvallen van de regisseur. Zelfs Fassbinders kortstondige huwelijk zou zijn bedoeld om Günther Kaufmann, zijn getuige, te tonen dat ook hij met een vrouw kon trouwen.

Günther Kaufmann werd op 16 juni 1947 geboren als Besatzungskind. Zijn vader was een zwarte Amerikaanse militair die kortstondig in München gelegerd was, en hij groeide op als de gekleurde zoon van een alleenstaande Duitse moeder in de armste wijk van de stad. Die moeizame positie binnen de kleinburgerlijke maatschappij in de jaren vijftig stond haaks op zijn leven binnen de onconventionele Fassbindertroep in de jaren zeventig.

Daaraan kwam, veertien films verder, een eind met Fassbinders onverwachte dood in 1982. Kaufmanns carrière raakte in het slop. Hij was vaak in zijn villa in de Algarve, Portugal, en speelde wat rollen in krimiseries als 'Derrick' en 'Der Alte', enkele musicals en een kinderfilm.

Een bizarre wending kreeg zijn leven in 2001, toen hij de schuld voor de moord op zijn belastingadviseur op zich nam en tot vijftien jaar cel werd veroordeeld. Hij deed dit naar eigen zeggen om zijn derde vrouw Alexandra te beschermen, die kanker had en die, om de oplopende schulden voor allerlei alternatieve therapieën te kunnen betalen, deconsulent voor bijna een miljoen mark had opgelicht. Hij speelde de politie voor hoe hij de man per ongeluk had verstikt door op hem te gaan zitten, noemde twee kroegvrienden toen bleek dat er meerdere daders waren geweest en wist een dusdanig overtuigend verhaal te vertellen dat het er niet meer toe deed dat de DNA-sporen op het lichaam niet de zijne waren.

Een kleine drie jaar later gaf de vriendin van een van de daders de drie werkelijke moordenaars aan. Pijnlijk detail: de aanvoerder bleek een relatie met Alexandra te hebben gehad. Dat verklaarde wellicht ook waarom zijn vrouw, die enkele weken voor de begin van het proces overleed, geen bekentenis naliet om haar man te vrijwaren.

De politiecommissaris die het onderzoek leidde, bleef ervan overtuigd dat Kaufmann daadwerkelijk betrokken was bij de moord. De acteur zelf, die op 10 mei op straat in Berlijn overleed na een hartaanval, hield het erop dat hij de advocaten en aanklagers precies vertelde wat ze wilden horen om de straf te beperken. "Het was", zei hij, "de slechtste rol van mijn leven".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden