p.s

Eric Brassem

De ’onzichtbare dictator’ werd hij genoemd, want Dimitrios Ioannidis opereerde meestal op de achtergrond. Op de zeldzame, wazige foto’s van hem figureert hij meestal met zonnebril te midden van andere Griekse kolonels. Over zijn persoonlijke leven is weinig bekend, want de laatste 35 jaar sleet hij in de cel.

Ioannidis, die op 17 augustus op 87-jarige leeftijd overleed, zat net op de militaire academie toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Hij kon meteen aan de bak, in de strijd tegen de nazi’s, en daarna tegen de Griekse communistische verzetsbewegingen. De liefde voor het leger, als het enige ware patriottische orgaan, was blijvend, net als zijn haat tegen de communisten.

Ioannidis was bij vier staatsgrepen betrokken. Bij de eerste, eind jaren veertig, was het de bedoeling van een aantal officieren om maarschalk Papagos te benoemen tot premier. Maar de maarschalk bedankte.

De tweede staatsgreep, in 1967 was wel succesvol. Luitenant-kolonel Ioannidis behoorde tot de kern van de junta, die de geschiedenis zou ingaan als het ’kolonelsbewind’, onder leiding van George Papadopoulos.

Ioannidis werd hoofd van de militaire politie ESA, die hij kneedde tot een uiterst wreed instrument, een paramilitaire eenheid die een soort staat in de staat vormde. Ettelijke duizenden tegenstanders van het regime werden in de cellen van het hoofdkwartier van de ESA gemarteld. Ioannidis was aanvankelijk een intimus van Papadopoulos, die hem kozend ’Mimis’ noemde. Maar in de ogen van Ioannidis gleed Papadopoulos af, toen hij voorzichtige democratische hervormingen aankondigde.

De hervormingen gingen critici niet ver genoeg. Studenten bezetten de Polytechnische Universiteit in Athene. Op 17 november 1973 forceerde het leger met een tank het hek van de campus. Tientallen studenten werden om het leven gebracht. Ioannidis pakte door. Op 25 november arresteerden zijn manschappen de president. Een generaal, Phaidon Gizikis, draaide alle hervormingen terug.

Ioannidis’ derde coup was daarmee volbracht. Staatsgreep nummer vier volgde in juli 1974. Op Ioannidis’ instigatie zetten Griekse officieren de president van Cyprus, aartsbisschop Makarios, af. De coup werd Ioannidis’ Waterloo. Turkse troepen bezetten het noordelijke deel van het eiland. Sindsdien bleef het eiland gedeeld. Nog diezelfde maand werd Ioannidis zelf afgezet. Hij kreeg de doodstraf wegens hoogverraad en meervoudige moord, maar die werd omgezet in levenslang.

Ioannides verdween in de gevangenis even buiten Athene die hij zelf had laten bouwen. Vier rampzalige coups, de deling van Cyprus, en een volstrekt gepolariseerde samenleving: Ioannides vertikte het ooit ergens spijt over te betuigen. Hij sleet zijn dagen met het bewerken van een tuintje. Dat werd hem enkele jaren geleden afgenomen toen de gevangenis werd gemoderniseerd om er veroordeelde terroristen in te huisvesten. De naam van de terreurgroep: 17 November, naar de dag in 1973 dat Ioannidis de tanks in Athene liet oprukken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden