p.s.

Boris Tsjertok, vader van de eerste kunstmaan
In het begin van de Russisch-Amerikaanse race naar de ruimte waren al zijn raketten als vrouwen voor hem. "We waren op ieder exemplaar verliefd", vatte Boris Tsjertok, het brein achter het succesvolle ruimtevaartprogramma van de voormalige Sovjet-Unie, het heersende patriottisme vele decennia later bondig samen.

Zijn identiteit was, net als die van zijn baas Sergej Korolev, een van de best bewaarde staatsgeheimen. Niemand mocht weten wie er achter de Spoetnik en de Sojoez stak. Opdat zijn kennis niet in verkeerde handen zou vallen, mocht hij tot eind jaren tachtig zelfs het land niet verlaten.

Boris Tsjertok werd op 1 maart 1912 geboren in Lodz, dat nu in Polen ligt maar toen nog bij het Russische rijk hoorde. Twee jaar later, bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, verhuisde het gezin naar Moskou. Zijn vader was boekhouder.

Tsjertok was gefascineerd door techniek. Omdat hij niet van 'proletarische komaf' was, mocht hij na de middelbare school echter niet studeren. Hij werd als zeventienjarige elektromonteur en kwam in 1930 te werken in een vliegtuigfabriek.

Daar viel hij al snel op als toegewijd communist en vindingrijk man. Hij ontwierp de elektronica voor de Russische poolexpedities en volgde ondertussen in de avonduren een universitaire studie. In 1945 nam Tsjertok na het einde van de Tweede Wereldoorlog deel aan een missie om de Duitse raketgeheimen, zoals de ontwerpen van de voor de bombardementen op Londen en Parijs gebruikte V-2, te stelen en de ingenieurs naar de Sovjet-Unie te ontvoeren. Hier ontmoette hij Korolev, de grondlegger van het Russische ruimtevaartprogramma van de USSR.

In de eerste periode van de ruimterace lag de Sovjet-Unie duidelijk op kop. Tsjertok ontwierp de systemen voor de in 1957 gelanceerde Spoetnik, 's werelds eerste kunstmaan. Op 12 april 1961 werd Joeri Gagarin de eerste man in de ruimte, waaraan Tsjertok veel had bijgedragen en waarbij de Amerikanen met minder dan een maand verslagen werden. In oktober 1964 draaiden voor het eerst drie Russen tegelijk om de aarde.

Het tij keerde toen de VS als eersten een man op de maan wisten te zetten. Terwijl Neil Armstrong zijn eerste lunaire stappen zette, zweefde de één week eerder door Tsjertok richting maan geschoten robot na pech stuurloos rond. Hij omschreef de Amerikaanse maanlanding later als 'een persoonlijke nederlaag'.

Zelf wilde hij ook graag de ruimte in. Toen een Amerikaanse miljonair in 2001 20 miljoen dollar betaalde voor een reisje naar het internationale ruimtestation ISS, zei de negentigjarige Boris Tsjertok dat hij het voorbeeld van deze Dennis Tito zó zou volgen - al moest iemand hem dan wel 20 miljoen dollar cadeau doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden