Ozonlaag wordt dikker, maar dat gat bij de Zuidpool is er nog

Een leuke opsteker voor de internationale gemeenschap, die in 1987 besloot schadelijke cfk's in de ban te doen: de ozonlaag toont tekenen van herstel. Tot rond de millenniumwisseling nam de hoeveelheid beschermend ozon, tussen 15 en 30 kilometer boven het aardoppervlak, af om zich daarna te stabiliseren. Nu lijkt het weer wat toe te nemen. Dat meldt een wetenschappelijk panel van de Verenigde Naties in een nieuwe versie van een vierjaarlijks onderzoek naar de stand van de ozonlaag.

Dat betekent niet dat het welbekende gat in de ozonlaag, boven de Zuidpool, al gedicht is. "Op dit moment is het zich weer aan het vormen, zoals elk jaar in september", zegt Maarten Krol, hoogleraar luchtkwaliteit en atmosferische chemie aan Wageningen Universiteit. Dat is seizoensgebonden: met het aanbreken van de zuidpoollente komt er weer zonlicht in de stratosfeer boven Antarctica. Daardoor breken opgehoopte chloorradicalen, afbraakproducten van de cfk's, de ozonlaag in snel tempo af.

Maar wereldwijd gaat het inderdaad de goede kant op, beaamt Krol. "Als het goed is, zit de ozonlaag rond 2050 weer op het niveau van 1980."

Het waren wetenschappers Mario Molina, F. Sherwood Rowland en Nederlander Paul Crutzen die het ozonprobleem in 1974 wereldkundig maakten. Cfk's, drijfgassen, werden destijds door de industrie gebruikt voor onder meer spuitbussen, koelkasten en airco's.

De industrie verzette zich lange tijd tegen uitbanning van cfk's. Maar na de ontdekking van het ozongat, in 1985, ging het opeens snel. In 1987 werd het Montreal Protocol afgesloten, om de productie van cfk's te stoppen. Op 1 januari 1989 trad het protocol in werking. Sindsdien zijn er volgens een eerder rapport van de Verenigde Naties wereldwijd al twee miljoen gevallen van huidkanker voorkomen dankzij het internationale verdrag. Een dunnere ozonlaag kan verder oogaandoeningen veroorzaken, en schade aan gewassen.

Het nieuwe VN-rapport bevat niet louter goed nieuws. Cfk's zijn sinds het Montreal Protocol vervangen door andere chemische stoffen, waaronder fluorverbindingen. Zónder chloor en dus niet schadelijk voor de ozonlaag.

"Maar deze fluorverbindingen blijven heel lang in de atmosfeer hangen en kunnen daardoor bijdragen aan het broeikaseffect", legt hoogleraar Krol uit. "Daarom kan de industrie beter verbindingen gebruiken die sneller afbreken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden