OZER CILLER - Turkse tsaar blies zijn eigen verhaaltje uit

De verbazing was groot toen Ciller in 1993 minister-president van Turkije werd. In een maatschappij die sterk door mannen wordt gedomineerd, had ze het zowaar zo ver weten te schoppen.

Ze heeft ook een man, Ozer Ciller. En iedereen vroeg zich indertijd af hoe hij in de schaduw kon leven van zijn echtgenote. Naar nu blijkt voelde hij zich prima. Ozer Ciller bemoeide zich met alle belangrijke beslissingen die zijn vrouw moest nemen. Hij stelde ministers aan, ontving buitenlandse ambassadeurs en bepaalde de economische koers van het land. Hij werd zelfs een omstreden man in Turkije, die nu aan de rechter moet verantwoorden hoe hij zijn fortuin heeft gemaakt.

Ozer was de zoon van een privé-chauffeur. Met financiële steun van de baas van zijn vader ging hij naar een privé-school in Istanbul. Na het voortgezet onderwijs ging hij voor ingenieur studeren. Ozer moet een knappe, atletisch gebouwde jongeman zijn geweest. De meeste meisjes op school waren verliefd op hem. Ze stonden op schoolfeestjes in de rij om met hem te dansen.

Een van die verliefde meisjes was Tansu, nog maar net zestien. Ozer was met zijn examen bezig, Tansu eerstejaars studente economie. Op een van die schoolfeestjes stonden de twee te dansen. Tansu's schoen glipte van haar voet en beiden bukten om hem te pakken. Vanaf dat moment was het raak tussen de zoon van de chauffeur en de dochter van de gouverneur.

Tansu was 18 en Ozer 26 toen ze in het huwelijksbootje stapten. Ozer nam de achternaam van zijn vrouw aan, daar zij enig kind was en niet wilde dat haar familienaam zou uitsterven. Enkele jaren later vertrokken ze samen naar Amerika, het begin van het grote succes. Eerst moest de studie nog afgemaakt worden en hadden de twee niet eens genoeg geld voor een blikje cola. Maar The American Dream kwam uit. Het harde werken heeft de Cillers gemaakt tot een van de rijkste families van Turkije.

Terug in Turkije, het is dan 1974, had het echtpaar grote plannen. Ozer wilde geld en luxe, terwijl zijn vrouw droomde van roem en macht. Ozer Ciller bereikte zijn doel eerder dan Tansu. Vrij snel na zijn terugkomst werd hij algemeen directeur van de Istanbulbank.

De grote geldkredieten die de bank verstrekte werden maar niet terugbetaald. De persoonlijke verstrekker van die kredieten was telkens Ozer Ciller. Uiteindelijk ging de bank in 1982 failliet. De Cillers pakten meteen hun koffers en vertrokken naar Marbella en Amerika voor een lange vakantie. Lang genoeg voor Ozer om over zijn toekomst na te denken. Hij besloot in de handel te gaan, Tansu Ciller werkte stug verder aan haar politieke carrière.

In 1993 kon ook zij succes oogsten. De toenmalige president Ozal stierf. De minister-president Demirel wou dolgraag president worden. De nieuwe leider van de Partij van het Juiste Pad zou dus meteen premier van Turkije worden. Bij een verkiezing onder gedelegeerden van de partij kozen de besnorde en traditionele mannen uit alle delen van Anatolië tot ieders verbazing voor de onbekende, maar o zo mooie, Tansu Ciller. De onbekende Tansu had een nog anoniemere man. Maar die onbekendheid duurde niet lang.

De geruchten deden al snel de ronde dat Ozer alle beslissingen voor zijn vrouw nam. Hij bemoeide zich met aanstellingen van ministers, bepaalde wie geldkredieten van staatsbanken kreeg en ontving geheime rapporten van de Turkse geheime dienst. In 1994 heeft hij zelfs ambassadeurs van Duitsland, Engeland en Frankrijk persoonlijk ontvangen. In diplomatieke kringen werd dat als een schandaal gezien. Ook Mesut Yilmaz, de huidige minister-president, beklaagde zich over de bemoeienissen van Ozer in 1996, toen Yilmaz en Ciller samen de centraal-rechtse coalitie leidden. Yilmaz in 1996: “In persoonlijke gesprekken met mevrouw Ciller bereiken we een overeenstemming over economische zaken. Maar nadat ze met meneer Ciller heeft gesproken ziet ze af van onze afspraken.”

Nu is Tansu Ciller premier af. Haar man moet regelmatig voor de rechter verschijnen wegens beschuldigingen over zijn snel gebijeenvergaarde bezittingen en wegens valsheid in geschrifte. En of dat niet genoeg is wordt ook zoonlief Mert berecht wegens het feit dat hij in een stadje aan de Zwarte Zee zonder reden in een plaatselijk restaurant in het rond heeft geschoten. Het zijn moeilijke tijden voor de Cillers.

Maar Ozer Ciller blijft lachen. Hij verliest nooit zijn moed. Ook niet toen hij een boek had geschreven met de titel 'Hoe word je succesvol en gelukkig?' en uitlekte dat grote delen van het boek waren overgeschreven uit een werk van Leo Buscaglia. En ook niet toen hij zei dat hij in zijn vorige leven een Russische tsaar was en heel Turkije hierom lachte.

De man, die als zoon van een arme chauffeur zich staande wist te houden tussen de rijke jongens van een privéschool, het mooiste meisje van de school versierde en in Amerika een fortuin maakte, kan wel tegen een stootje. Hij zegt dat zijn berechting deel uitmaakt van een complot van politieke vijanden van zijn vrouw. “Als het moet ga ik voor haar de gevangenis in”, aldus Ozer Ciller.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden