Oxfam: Europese banken boeken miljarden winst in belastingparadijzen

In 2015 registreerden de twintig grootste banken uit de Europese Unie, waaronder ook ING en Rabobank, gezamenlijk een winst van 25 miljard euro in belastingparadijzen.Beeld ANP XTRA

De twintig grootste Europese banken behalen een opvallend hoge winst in belastingparadijzen als Luxemburg, België en Ierland. Ook Hong Kong, Singapore, Bermuda en Mauritius zijn belangrijke toevluchtsoorden. Volgens ontwikkelingsorganisatie Oxfam is er sprake van belastingontwijking.

In 2015 registreerden de twintig grootbanken uit de Europese Unie, waaronder ook ING en Rabobank, gezamenlijk een winst van 25 miljard euro in landen met een lage winst- of vennootschapsbelasting. Dat is ruim een kwart van de winst die deze banken in totaal behaalden. Dit blijkt uit een vandaag gepubliceerd rapport van Oxfam International en Fair Finance Guide over de activiteiten van Europa’s grootste banken in belastingparadijzen.

Oxfam stelt dat dit voor het eerst in kaart is gebracht, omdat EU-banken sinds 2015 verplicht zijn hun winstcijfers en belastingen van land tot land te publiceren. Hoewel het schuiven met winsten een geliefde truc is van tal van bedrijven om zo min mogelijk belasting te betalen, is de bankensector volgens Oxfam de enige die deze cijfers openbaar moet maken; een gevolg van Europese regelgeving in de nasleep van de financiële crisis.

Rabobank en ING

Het wil niet per se zeggen dat alle banken bewust belasting vermeden, maar, zo schrijft Oxfam, het winstbedrag is ‘meestal niet in verhouding met de werkelijke economische activiteiten die banken in die landen ondernemen’. Rabobank en ING komen er overigens goed vanaf in dit onderzoek. De Nederlandse banken vertonen volgens Oxfam geen agressief belastinggedrag.

Banken trekken naar de belastingparadijzen om hun winst mee te kunnen verplaatsen en zo zelf een lagere belastingrekening te betalen, om belastingontduiking voor klanten te faciliteren, of om te ontsnappen aan strenge financiële regelgeving waardoor bankiers grotere risico’s mogen nemen.

Vooral Luxemburg en Ierland zijn favoriete toevluchtsoorden. In 2015 boekten de grootste Europese banken een winst van 4,9 miljard euro in het Groothertogdom. Dat is meer dan de winsten in het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Duitsland bij elkaar. Bijzonder voor een landje waar slechts 0.008 procent van de wereldbevolking woont en dat goed is voor 0.08 procent van het wereldwijde bbp.

Winst per werknemer

Ter illustratie: de Britse Barclays bank heeft 42 werknemers in Luxemburg, die samen een winst wisten te boeken van 557 miljoen euro. Dat is een winst van ruim 13 miljoen per werknemer, 348 maal meer dan de gemiddelde werknemers van de bank. In Ierland haalden de grootste twintig in 2015 samen een winst op van 2,3 miljard euro. De Spaanse bank BBVA genereerde in Ierland bijna 7 miljoen euro winst per werknemer.

De winsten in de bekende exotische belastingparadijzen zijn minder hoog. Maar de veelal kleine eilanden spelen toch een belangrijke rol vanwege hun belastingvoordelen. Soms hanteren ze zelfs een winstbelasting van 0 procent, waardoor banken erin slagen helemaal geen belasting te betalen. BNP Paribas is daar volgens Oxfam het meest ‘succesvol’ in, door op de Kaaimaneilanden geen belasting af te dragen over een winst van 134 miljoen euro, terwijl het bedrijf daar geen werknemers heeft.

Oxfam roept Europese overheden op een einde te maken aan belastingparadijzen en de financiële transparantie van banken en multinationals te verbeteren. Momenteel lopen overheden wereldwijd miljarden mis doordat multinationals belasting ontwijken, zoals eerder ook al bleek uit de Offshore Leaks, de Swiss Leaks, de Lux Leaks en de Panama Papers.

Ontwikkelingslanden

Francis Weyzig, belastingexpert van Oxfam Novib: "Het is tijd om een einde te maken aan ongewenste belastingpraktijken. De nieuwe bankenrapportages over de omvang van activiteiten, winst en belasting per land helpen daarbij. Maar er moet nog veel veranderen. Ontwikkelingslanden verliezen jaarlijks 90 miljard euro aan overheidsinkomsten door belastingontwijking. Oxfam pleit dan ook voor uitbreiding van deze publicatieverplichting naar alle sectoren."

De Europese Commissie deed vorig jaar een voorstel voor rapportage per EU-land, zonder uitsplitsing van de activiteiten in andere landen. Daardoor ontstaat geen volledig beeld van het belastinggedrag van een multinational. Ook hebben ontwikkelingslanden, die veel last hebben van belastingontwijking, er niets aan als de cijfers beperkt blijven tot EU-landen. Nederland wil wel dat bedrijven verplicht worden om afzonderlijke gegevens te publiceren per land wereldwijd. Oxfam roept andere EU-landen op om zich aan te sluiten bij dit Nederlandse standpunt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden