OVSE preekt eensgezindheid en rolt vechtend over straat

BOEDAPEST - De OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) had in Boedapest een spetterende show van eenheid, vastberadenheid en zelfvertrouwen willen opvoeren.

Om te demonstreren dat de organisatie de zware taken bést aandurft die haar in het vredesakkoord van Dayton worden opgelegd: het binnen zes tot negen maanden organiseren van verkiezingen in Bosnië, het in de gaten houden van de mensenrechten daar, en het op gang brengen van regionale ontwapening. Maar de tweedaagse vergadering van ministers van buitenlandse zaken van ruim vijftig landen in Europa (inclusief Rusland, de VS en Canada) liet toch weer het vertrouwde beeld zien van verdeeldheid, besluiteloosheid en baantjesjagerij.

“Ach, dat zie je nu al weer: de OVSE gaat in Bosnië aan de gang en meteen melden zich mensen die uit zijn op de één of andere functie”, zegt minister Hans van Mierlo van buitenlandse zaken. Maar de afstandelijkheid die de Nederlandse bewindsman aan de dag legt bedriegt enigszins. De vraag: moet een Amerikaan of een Europeaan de OVSE-missie in Bosnië gaan leiden? laat van Mierlo bepaald niet onverschillig. “Europa zal met de resultaten van het vredesproces dóórmoeten - of het nou goed of slecht uitpakt. En dan ligt een Europeaan als Head of Mission gewoon het meest voor de hand. Maar ik heb me daar op de vergadering niet in àl te stellige, definitieve termen over uitgelaten”.

De tegenwerping dat de Amerikanen veel in het vredesproces investeren, dat dankzij hun bemoeienis de partijen in Bosnië tot een akkoord zijn gekomen, en dat het daarom niet onlogisch is een Amerikaan tot Head of Mission (en daarmee tot voorzitter van de cruciale Verkiezingscommissie) te benoemen overtuigt van Mierlo niet. “Als deze post aan een Europeaan toevalt, hebben we ten aanzien van Bosnië de functies redelijk onder elkaar verdeeld.”

Van Mierlo's Franse collega Hervé de Charette klinkt veel stelliger. Hij is ervan overtuigd dat de Amerikaanse rol in het vredesproces nu al veel te dominant is. De Charette is de motor achter het Europese verzet tegen de door de Amerikanen naar voren geschoven kandidaat, de gepensioneerde Amerikaanse diplomaat en Balkandeskundige Robert Frowick.

Er zijn meer dan genoeg geschikte Europeanen voor deze job, redeneert de Fransman. En hoewel eerder Franse diplomaten er in de wandelgangen volhielden dat het er Frankrijk niet om ging de post zélf in de wacht te slepen, laat de Charette er op een persconferentie geen twijfel over bestaan dat zijn land geïnteresseerd is: “Frankrijk telt méér dan genoeg hooggekwalificeerde kandidaten die het karwei aankunnen”.

Zijn Duitse collega Klaus Kinkel probeert niet betrokken te raken bij de ruzie die het beeld van de OVSE als onmisbaar, besluitvaardig internationaal orgaan lelijk in gevaar brengt. Maar ook hij ontkomt er niet aan steun te betuigen aan een Europese kandidaat: “Als Europeanen hebben we in Bosnië natuurlijk bepaalde belangen”, zegt hij. Maar, nuanceert hij: “Ik heb er begrip voor dat de Amerikanen in het vredesproces het initiatief willen behouden”.

De Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken, Strobe Talbott, in Boedapest namens zijn chef Warren Christopher, wil in het openbaar de zaak niet hoog opspelen. “Ik geloof heilig dat we de zaak in een paar dagen kunnen regelen. Misschien al tijdens de conferentie in Londen over de wederopbouw van het land.”

Fiasco

Talbott wil er niet van horen dat de ruzie aantoont dat de OVSE nog altijd een logge, weinig besluitvaardige praatclub is van ruim vijftig landen - een club die weinig lijkt te hebben geleerd van het fiasco van een jaar geleden. Toen kon in Boedapest op de bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders niet eens overeenstemming worden bereikt over een weinigzeggende, vrijblijvende uitspraak over Bosnië. Nu zegt iedereen zich bewust te zijn van de uitdaging aan de OVSE die in het Dayton-akkoord besloten ligt.

Het besef dat het voor de organisatie nu erop of eronder is, lijkt alom aanwezig. Volgens Van Mierlo moet er alles aan worden gedaan dat de organisatie ook fatsoenlijk werk oplevert. “Het is immers een hele verantwoordelijkheid: vooral de hoofdrol die de OVSE gaat spelen bij het organiseren van de verkiezingen in Bosnië. Als dat niet binnen zes tot negen maanden lukt dan kun je het héle vredesproces wel vergeten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden